Ашық сабақ "Ақпараттық технологиялар және телекоммуникация" 11-сынып

САБАҚ ЖОСПАРЫ «Тексерілді»

________________

Оқу ісінің меңгерушісі

Күні: 12.01.15

Пәні: Информатика

Сыныбы:11

Пән мұғалімі: М.С.Увалиева

Сабақтың тақырыбы: Ақпараттық технологиялар және телекоммуникация

Сабақтың мақсаты:

1. Білімділік: Байланыс арнасы, байланыс арнасының негізгі мінездемелері, желі түрлері, интернетте бағыттау, IP адрес туралы түсінік беру.

2. Дамытушылық: Сабақта алған білімдерін практикада пайдалана білуге дағдыландыру.

3. Тәрбиелік: Оқушыларды ойларын ашық, көркем, тиянақты жеткізуге тәрбиелеу.

Сабақтың типі: Сабақта жаңа білімді игеру

Оқыту әдісі: Түсіндірмелі – иллюстративтік, топтық

Сабақтың құрылымы:

І. Ақпарат алмасу.

Тақырып жоспары:

1. Байланыс арналары және олардың сипаттамалары

2. Жергілікті желіні баптау

3. Интернетте бағыттау

1-слайд. 1 - Байланыс арналары және олардың негізгі мінездемелері

• Байланыс арнасы – қашықтықта ақпарат аумасуға мүмкіндік беретін техникалық құрал.

• Ақпарат өткізу қабілеті – байланыс арнасы арқылы ақпарат аумасу жылдамдығы (Кбит/сек.)

• Кедергілерге тұрақтылық – ақпараттың бұрмалау деңгейің көрсетеді.

2-слайд.

• Біз байланыс арналарың жергілікті және Интернет желілері мысалдарыңда оқимыз

• Байланыс арналарының пайданушылары бағдарламалар және компьютерлер

• Байланыс арналының қызметін пайдаланушыларға беретін Wifi, GPRS, кабельдық технологиялар

• Байланыс арналарының жүрегі раутерлер және желілер

3-слайд. Байланыс арналарының пайданушылары

1. Негізгі пайданушылар:

   • Web, email

2. Клиент-серверлық модель пайданушылары

3. Peer-to-peer («достан досқа» деп түсінсе болады). Клиент-серверлік модельге ұқсайды, бірақ серверлар пайдалымы өте аз.

   • Bit torrent, skype

4-слайд. Байланыс арналары келесі категорияларға бөлінеді

1. Кодтау тәсілі бойынша:

   • аналогтық

   • цифрлық

2. Коммуникация тәсілі бойынша:

   • тұрақты қосылу (Megaline, Beeline)

   • уақытша қосылу (коммутативтық қосылу, DSL)

3. Сигнал жіберу тәсілі бойынша:

   • кабель

   • телефон

   • радио

5-слайд. Уақытша қосылым - Коммутативтық қосылым

• Телефондық инфрақұрылымды пайдаланады

• Ақпарат ауысу жылдамдығы 56Кбит/сек барады

• Телефонмен бір уақытта пайдалану мүмкін емес

6-слайд. Уақытша қосылым - DSL (Digital Subscriber Line)

• DSL – Цифрлық жазушы желісі

• Телефондық инфрақұрылымды пайдаланады

• Ақпарат ауысу жылдамдығы 1Мбит/сек барады

• Телефонмен бір уақытта пайдалану мүмкін өйткені телефондық жүйенің орталық офисына жеке желі бөлінеді

7-слайд. Тұрақты қосылым – Кабельдік қосылым

• Теледидарларға арналған кабельдық инфрақұрылымды пайдаланады

• Коаксиалдық кабель қолданылады

• Жылдамдық 30 Мбит/сек барады

• Кабель үйлерді ISP (Internet Service Provider, Интернет Сервис Провайдері) роутерына қосады

8-слайд. Кабельдық желі архитектурасы

• 500 – 5000 үй қосуға болады

9-слайд. Үйдегі желінің типтілік компонеттері

• DSL немесе кабельдық модем

• Роутер (Dlink, TP-Link)

• Ethernet кабель

• Wifi қосылым нүктесі

10-слайд. Байлыныс арналары

• Симплекстық – ақпарат бір бағытта ғана жіберіледі

Жіберуші Алушы

• Дуплекстық – ақпарат екі бағытта жіберіледі

Жіберуші Алушы

11-слайд. Кедергілер түрі

1. Өзіндік кедергілер

2. Өзара кедергілер

3. Сыртқы кедергілер:

   • өнеркәсіптік

   • радио

   • атмосфералық

   • ғарыштық

12-слайд.

1. Ақпарат бүтіндігің қорғау

Ақпарат жіберу барысында қателерден ақпарат бүтіндігін қорғау үшін келесі тәсілдер қолданылады:

2. Қателерді табу

   1. Ең жеңіл тәсіл parity check деп аталады

   2. Мысалы А Б-ға 1001 деген биттарды жібергісі келеді

   3. 1001 ақпаратына А тағы бір бит қосады (parity bit)

   4. Parity bit ақпараттағы бірлер саны жұпты болса 0 болады, тақ болса 1 болады

13-слайд. Ақпарат бүтіндігің қорғау

• Қателерді табу үшін repetition (ақпаратты қайталау) да қоладнылады

• Мысалы, А Б-ға 1 деген битты жібергісі келеді

• Ақпаратты қайталау әдісін пайдаланған кезде 1-дің орнына 111 биттерін жібереді (яғни артық ақпарат береді)

• Егер Б алған ақпаратта сандар бірдей болмаса қате бар екенін білеміз

14-слайд. 2 - Жергілікті желіні баптау

• Жергілікті желі немесе LAN (Local Area Network) – шектеулі жердегі компьютерледі қосатын желі.

• Мысалы: офис, үй, мектеп желілері LAN болып есептеледі

• LAN-да Ethernet (IEEE 802.3) технологиясы қолданылады

15-слайд. LAN топологиялары

• Топология – желінің физикалық және логикалық орналасуы (макеті)

  • Физикалық – компьютерлердің және желілік технологиялардың нақты орналасуы

  • Логикалық – желіні пайдаланатын құралдарға желі қалай көрінетіні

  • Белгілі топологиялар:

  • Bus, ring, star, wireless

16-слайд. Bus (жалпы шина)

1. Ethernet пайдаланылады

2. Артықшылықтары:

   • Іске асыруға оңай және арзан

   • Аз көлемде кабель қажет етеді

   • Арнайы желілік құрал қажет етпейді

3. Жетіспеушіліктері:

   • Компьютерлер желіге қосылғанда немесе алынғанда желіні баптау керек

   • Кабель үзілуі бүкіл желі жұмысын тоқтатады

   • Қателерді табу қиын

17-слайд. Ring (шығыршық)

1. Логикалық шығыршық – яғни ақпарат компьютерден компьютерге айналып барады

2. Token Ring технологиясы пайдаланылады

3. Артықшылықтары:

   • Кабель үзілімдері өте оңай табылады

   • Іске асыруға жеңіл

4. Жетіспеушіліктері:

   • Компьютерлер желіні үлкейту желі жұмысын бұзу мүмкін

   • Кабель үзілуі бүкіл желі жұмысын тоқтатады

18-слайд. Star (жұлдыз)

• Барлық компьютерлер мен құралдар орталық hub/switch деген құралға қосылады

• Әрбір құрал/компьютер жеке кабель қажет етеді

• Құрал/компьютер hub-қа тұра қосылады

• Кеңінен пайдаланатын топология

• Hub желі бұзулуының жалғыз ғана нүктесі

• Артықшылықтары:

  • Желіні үлкейту жұмысқа кедергі жасамайды

  • Кабель үзілуі тек қана бір пайдаланушыға әсер етеді

  • Проблемаларды табу жеңіл

  • Жетіспеушіліктері:

  • Көбірек кабель қажет етеді

  • Орталық hub/switch сынса бүкіл желі жұмысы тоқтатылады

  • Іске асыру қиындау

19-слайд. Wireless (кабельсыз/сымсыз желі)

• Физикалық кабель қажет етпейді

• Сигнал кедергілері және ақпараттық қауіпсіздік

20-слайд. Windows 7 - Жергілікті желіні баптау мысалы

1. LAN параметрларын өзгерту үшін Пуск -> Панель управления –> Сеть и Интернет -> Центр управления сетями и общим доступом басыңыз

2. Экрандағы ақпарат төменгі сүреттегідей болады (немесе ұқсас)

3. Изменение параметров адаптера батырмасын басыңыз

4. Тышқанның оң жақтағы батырмасымен Подключение по локальной сети басыңыз және Свойства таңдаңыз

5. Келесі батырмалардаң таңдауды алыңыз:

   • Клиент для сетей Microsoft

   • Служба доступа к файлам и принтерам сетей Microsoft

   • Протокол Интернета версии 6(TCP/IPv6)

   • Содан соң Протокол Интернета версии 4(TCP/IPv4) таңдап Свойства батырмасын басыңыз

6. IP адресты автоматты түрде алған абзал

7. Егер провайдер сізге арнайы IP адрес берсе оңы еңгізіңіз

8. Толық ақпаратты провайдерден сұраңыз

21-слайд. 3 - Интернетте бағыттау

1. Интернетте бағыттау IP (Internet Protocol) адресы арқылы іске асады.

2. Қазіргі кезде кеңінен IPv4 қолданылады (IP протоколдын 4 нұсқасы)

3. IP адрес 32 биттан тұратын интерфейс, компьютер идентификаторы

4. Интерфейс – компьютер/роутер және физакалық кабель арасындағы байланыс

   • Роутерда бірнеше интерфейс болады

   • Компьютерде көбінесе 1 интерфейс

   • Әрбір интерфейсте 1 IP адрес болады

22-слайд. Subnets («Ықшам желі»)

• IPv4 адрестар саны 4,294,967,296 (2^32)

• 2011 жылда бос IPv4 адрестар саны бітуге жақындады

• Subnet не үшін керек?

  • Көбірек компьютерлерді желіге қосып азырақ IP адрес жарату үшін

• IP адрес:

  • Subnet адресі – жоғарғы (сол жақтағы) биттар

  • Компьютер адресі – төменгі (оң жақтағы биттар)

23-слайд. IP адрес компьютерге қалай беріледі?

1. Администратор қолмен еңгізеді

   • Панель управления -> Cети -> ...

2. DHCP протоколы арқылы (Dynamic Host Configuration Protocol)

   • Компьютер (DHCP клиент) желіге қосылғанда оған DHCP сервер желідегі бос IP адресті береді

24-слайд. Желі адресті өзінің провайдерінен алады

1. Провайдер адрестерді ICANN деген мекемеден алады

2. ICANN – Internet Corporation for Assigned Names and Numbers

   • Адрестер береді

   • Домендық атаулар менеджментімен айналысады

   • Домендік атаулармен адрестерге байланысты дауларды шешеді

ІІ. Құзырлылық қалыптастыру.

Деңгейлік тапсырмалар:

І деңгей тапсырмалары:

1. Байланыс арнасы деген не? Оның мінездемелері қандай?

2. Байланыс арнасының қандай пайдаланушылары болуы мүмкін?

3. Клиент-серверлік модельде сервердің атқаратын жұмысы қандай?

4. Байланыс арналары қандай принцип бойынша бөлінеді? Категорияларды ата.

5. Коммутативтік қосылымның артықшылықтары мен кемшіліктері қандай?

ІІ деңгей тапсырмалары:

1. Коммутативтік қосылыммен DSL және тұрақты қосылымдарды салыстыр.

2. Информатика сыныбындағы желіге қосылу үшін пайдаланылатын компоненттерді анықта.

3. Байланыс сапасына қандай кедергілер әсер етеді? Көптеген лифттерге кіргенде ұялы байланыс жұмыс істемейді. Неліктен?

4. Ақпарат бүтіндігін қорғау неге маңызды?

5. Ақпарат бүтіндігін қорғау үшін қандай тәсілдер пайдаланылады? Мысал келтір.

ІІІ деңгей тапсырмалары:

1. Интернетте бағыттау қалай іске асады?

2. Subnet не үшін қажет?

3. Информатика сыныбындағы компьютерлер топологиясын сал және оны басқа топологиялармен салыстыр. Неге осы топология таңдалды?

ІІІ. Шығармашылық әрекет

Топтық жұмыс.

Интернет қауіпсіздігі қандай факторларға тәуелді? Осы мәселеде байланыс арнасының ролі қандай?

ІҮ. Бағамдау-бағалау.

Сабақтың мақсатына қалай қол жеткізгендішің туралы эссе жаз.