400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 31 материал табылды

Ашық сабақ «Азот және фосфор»

Материал туралы қысқаша түсінік
1 курс студенттерге, Азот және фосфорды қолдануды үйрену.
Материалдың қысқаша нұсқасы

АТЫРАУ ОБЛЫСЫ БІЛІМ БЕРУ БАСҚАРМАСЫ

«САЛАМАТ МҰҚАШЕВ АТЫНДАҒЫ

АТЫРАУ ПОЛИТЕХНИКАЛЫҚ ЖОҒАРЫ КОЛЛЕДЖІ» КМҚК



«Келісілді» «Бекітемін»

Оқу әдістемелік Директордың оқу-әдістемелік

кабинетінің меңгерушісі жұмысы жөніндегі орынбасары

___________А.Көпжасарова _________ Ж.Кереева

«____» __________2019ж. «____» _________2019ж.








АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ӨҢДЕУІ



Тақырыбы:Азот, фосфор және олардың қосылыстары

Пәні: Химия

Тобы: ОПиДЖа-19









Жаратылыстану-математика ПЦК Дайындаған:

отырысында қаралды және келісілді химия пәнінің оқытушысы

Хаттама № _________ _____К.Дощанова

«____» ____________2019ж

ПЦК төрайымы

_________Э.Муханбеткалиева









АТЫРАУ- 2019





Сабақтың тақырыбы: Азот, фосфор және олардың қосылыстары

Күні: 23.11.2019

Тобы: ОПиДЖа-19
Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Студенттерді азот және фосфордың периодтың жүйедегі орнына байланысты V топ элементі ретінде сипаттау, маңызды қасиеттерімен таныстыру. Азот, фосфор жəне олардың қосылыстары жайлы түсінік беру, олардан химиялық формула мен теңдеу құру, есеп шығару дағдыларын дамыту, өздігінен жұмыс істеуге бейімдендіру, 
Тәрбиелік: Студенттердің пәнге деген қызығушылығын оятып, сөйлеу қабілетін дамыту. танымдық қабілеттерін арттыру және ізденімпаздыққа, ұйымшылдыққа, іскерлікке тәрбиелеумен қатар алған білімдерін бірлескен топтық оқуда, өмірде пайдалануға үйрету.
Дамытушылық: Студенттердітабиғатбайлықтарынтиімдіпайдаланабілуге ,алғанбілімдерінбірлескентоптықоқуда, өмірде пайдалануға үйрету.
Өткізу әдісі: Топтық, жұптық, жекежұмыс, сұрақ-жауап, демонстрациялау, өзбеттік, зерттеу.
Көрнекілігі: Электронды оқулық,слайд,карточкалар, химиялық реактивтер мен құрал-жабдықтар, оқулық, жұмыс дәптері.
Сабақтыңтүрі: Сайыссабағы.
Сабақтыңтипі: Білім мен дағдынықалыптастыру

Пән аралық байланыс: Биология, географияКүтілетін нәтиже:Азот және фосфордың периодтық жүйедегі орналасуын біледіАзот және фосфордың қосылыстарын сипаттай алады. Алған білімдерін практикада қолдана алады.


Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру:(2мин)

Студенттердіңтүгелдейсабаққаназарынаударту.
түгендеу.
ІІ. Үйтапсырмасынтексеру:(10мин)

№1 тапсырма

1.ІVАтопшаэлементерінеқандайэлементтержатады?

2.Көміртектіңпериодтықжүйедегіорныжәне атом құрылысы?

3.Көміртектіңтотығудәрежелері?

4.Көміртектіңтабиғаттатаралуы?

5.Көміртектіңфизикалыққасиеттерінсипаттаңыз?

6.Көміртектіңхимиялыққасиеттерінсипаттаңыз?

7.Кремнийдіңпериодтықжүйедегіорныжәне атом құрылысы?

8.Кремнийдіңтотығудәрежелері?

9.Кремнийдіңфизикалыққасиеті?

10.Кремнийдіңхимиялыққасиеті?

11.Силицидтердегеніміз не?

12.Силанныңформуласы?

№ 2 тапсырма

Тотығу дәрежелерін табыңыздар:

CH4,CO2,CO,SiO2,H2SiO3,SiC,Mg2Si,SiH4,SiF4,H2CO3,CaC2.

ІІІ. Жаңа сабақты түсіндіру:(50мин)Топты 2командаға бөлу (Азот және Фосфор)

Фосфорға және азотқа жалпы сипаттама беру:

1.Молярлықмассасы – 14-N2

Реттікномері – 7

N – 7, р – 7, е – 7

Тотығу дәрежелері: - 3, -2, -1, 0, +1, +2, +3, +4, +5

Электрондықформуласы: N7 1s22s22р3

2.Молярлықмассасы – 31-P

Реттік номері – 15. 

Тотығу дәрежелері: - 3 (сирек), 0, +3, +5(жиі)
Оның электрондық формуласы:

Электрондық формуласы: P151s2 2s2 2p6 3s2 2p3 

Азот командасыТабиғатта таралуы:Бос және қосылыс түрінде кездеседі.

Ауада көлемдік үлесі – 78,09%.

Массалық үлесі – 75,6%

Маңызды қосылыстары: NаNО3, КNО3, Са(NО3)2.

Жер қыртысында мөлшері – 0,01-0,04%


Физикалық қасиеті:

Азот иіссіз, түссіз, дәмсіз, ауаданжеңілгаз.Судаерігіштігіоттектентөмен

ауаданаздапжеңіл - 1960Ссұйықкүйгеайналады- 2100Сқартәріздесмассағаайналады.Азотпенсалыстырғанда фосфор элементініңбейметалдыққасиеттерініңкемуі, оныңжайзаттарыныңқасиеттерінеәсеретеді. Химиялық қасиеті:

Тотықтырғыш, тотықсыздандырғыш қасиет көрсетеді.

N2+3H2 = 2NH3
3Mg + N
2 = Mg3N2
N
2 + 3Ca = Ca3N2
N
2 + 3F2 = 2NF3
3N
2 + 2Al = 2AlN3
Алынуы:

1.Аммонийнитридінқыздырыпайыруарқылы:

NН4NО2 = N2 + 2Н2О

2.NаNО2 + NН4Сl = N2 ++NаСl +2Н2ОҚолданылуы:

Түрліқосылыстар, NH3синтездеу, инертті орта, ауасалқындатқышжүйеде, цианид алу, нитрид алу, азот қышқылыналуүшін қолданады.

Фосфор командасыТабиғаттатаралуы:Бұл едәуір көп таралған элемент, жер қыртысындағы оның мөлшері 0,12%-ті құрайды. Фосфор белсенді, табиғатта бос күйінде кездеспейді, маңыздысы-құрамына кальций фосфаты кіретін апатит минералы. Ең көп таралғаны фторапатит 3Ca3(PO4)2,Ca F2 Азотпен салыстырғанда фосфор элементінің бейметалдық қасиеттерінің кемуі, оның жай заттарының қасиеттеріне әсер етеді. 
Физикалыққасиеті:

Фосфордыңаллотропиялықтүрөзгерістерініңқасиеттеріолардыңқұрылысыментүсіндіріледі. Ақфосфорқұрылысытолықзертелген. Оныңмолекулалықкристалдықторыбар. Ақфосфордыңмолекуласытөртатомдыжәнедұрысүшқырлыпирамидатәріздес. Фосфордыңәрбіратомыпирамиданыңтөбесіндеорналасқан. Молекулалықторлыбасқазаттарғаұқсас, ақфосфоржеңілбалқидыжәнеұшқыш. 

Алынуы:

 1.Фосфордыфосфариттеналады.

Оны көмірмен (кокспен) жәнеқұмменараластырып, 1500Сэлектрпешіндеқыздырады: 
2Са3 (РО4)2 +10С+6SiO2 =6CaSiO3 +P +10CO↑ 

айналады.

Химиялық қасиеті:

2Р+3S=P2S3

2P+3CI2 = 2РСl3

РСl3+CI2 = РСl5
2P+3Ca=Ca
3P2

Са3 Р2 + 6Н2О= 3Cа(ОН)2 +2РН3↑.

6Р+5КСIО3=5KCI+3P2 O5

Қолданылуы:

Cа3(PO4)2-фосфорит фторапатит, Р-нәруызқұрамтіс, сүйек

ІV.Сабақты бекіту:(20мин)
№1 тапсырма(Азот командасына)
Тотығу дәрежелерін табыңыздар:

NO, NO2, HNO3, NaNO3, N2O, P2O5, H3PO4
№1 тапсырма(Фосфор командасына)Ag3PO4, Ca3P2, PCl3, PCl5, PН3, Ca3P2, N2
№ 2 тапсырма

Берілгенайналулардыжүзегеасыруғаболатынреакциятеңдеулерінжаз:

1.N2 → NH3 → NO→ NO2 → HNO3(Азот командасына)

2.Ca →CaO→Ca (OH)2 →Ca3(PO4)2→CaSO4(Фосфор командасына)
№3 тапсырма
Эстафеталық ойын «Термин-синоним»

PH3-----------------------------------------------------------------------Күміс фосфаты

H3PO4------------------------------------------------------------------- Фосфор (V) оксиді

P2O5--------------------------------------------------------------------- Ортофосфор қышқылы

Ca(NO3)2----------------------------------------------------------------Кальций нитраты

NH3-----------------------------------------------------------------------Аммофос

NH4H2PO4--------------------------------------------------------------Жай суперфосфат

Ca3P2---------------------------------------------------------------------Кальций фосфиді

Ca(H2PO4)2+2CaSO4------------------------------------------------- Аммиак

HPO4---------------------------------------------------------------------Метафосфор қышқылы

Ag3PO4------------------------------------------------------------------Фосфин

Сергітусәті:
ТЕЗҚИМЫЛДА! Қаттызаттардыатағандаоңқолыңды, сұйықзаттардыатағандасолқолыңдыкөтер, газдардыатағандақолыңдымұрныңаапар.
Аммиак суы, кальций фосфаты, азот оксиді, фосфор қышқылыерітіндісі, азот, натрий нитраты, қызыл фосфор, мүсәтірспирті, азот диоксиді, азот қышқылы, мырышфосфиді, фосфин, ақ фосфор, аммоний сульфаты, калий фосфаты,

V.Сабақты қорытындылау

«Иә» немесе «жоқ» депжауап беру

1.Фосфордың таңбасы «ПЭ»

2.Фосфордың атом масса 31, реттікнөмері 15

3.Фосфордың тотығу дәрежелері +2 және +4

4.Азоттың таңбасы «ЭН»

5.Азоттың тотығу дәрежелері – 3 тен +5 кедейн

6.Азоттың атом массасы 14, реттікнөмері 7

7.Азоттыңауақұрамындағымөлшері – 78%

8.Фосфор 3 периодта, 3 қатарда V Атопшасында орналасқан

9.Азоттың протон саны 7, нейтрон – 6, электрон – 7

10.Азот және фосфор химиялыққасиетіндеоттекпенәрекеттеспейді

11.Азоттың массалық үлесі – 75,6%

12.Фосфор – иіссіз, түссіз, дәмсіз, ауадан жеңіл газ.

13.Фосфордың нейтрон саны 16, протон – 15, электрон – 15

14.Азотта 3 энергетикалықдеңгейше

15.ФосфинніңформуласыРН3

(Бағалау парағы арқылы ұпай саны есептеліп, баға қойылады,)

Жер бетінде адам өмір өткізер,

Бар нәрсеге білім қолды жеткізер.

Бар ізгілік тек білімнен алынар,

Білімменен аспанға жол салынар,-

деп Ж. Баласағұн бабамыз айтқандай білім жолында қанаттарың талмасын, тек биік

белестерден көріне беріңдер! Тәуелсіз еліміздің есімін әлемге паш ететін, саналы,

абыройлы, білімді ұрпағы болып өсіңдер!

Тәжірибе көрсету: Отсыз түтін,шырпы жағу
VІ. Үй тапсырмасы:(3мин)

§ § 7.7, 7.8, 7.9. №9 237 бет (есеп шығару)

Аммиак, азот қышқылы және фосфор қышқылдарына шағын баяндама жазу
VІІ.Бағалау:(5мин)



Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
0 ұстаз жүктеп алған
30 қаңтар
626
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі