Сыныбы: Күні Тексерілді

Тақырыбы:Есептер шығару.Экологиялық мазмұнды есептер шығару

мақсаты:

1. Білімділік. Бейметалдардың периодтық жүйедегі орны

және электрондық құрылысы, физикалық қасиеттері,

бейметалдар мен металдардың және олардың

қосылыстарының Қазақстанның аймақтарында таралуы

туралы білімдерін бекіту.

2. Дамытушылық: Бейметалдардың алу әдістері туралы білімдерін тереңдету.

Элемент,жай және күрделі заттар туралы білімдерін кеңейту

3. Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру

4. Тәрбиелік: Ұйымшылдыққа, ізденімпаздыққа тәрбиелеу.

Сабақтың барысы:

Белгілі 109 элементтің 22-сі бейметалдарға жатады. Бейметалдар топырақ массасының 84%-ін, өсімдік массасының 98,5% -ін,және адам денесі массасының 97,5%-ін құрайды.

Көміртек, сутек,азот, фосфор,күкірт органогенді элементтер болып табылады.Өйткені олар белок, май, көмірсулар және нуклейін қышқылдары молекулаларының құрамына

кіреді.Біз демалатын ауа бейметалдардан түзілетін жай заттардың қоспасы болып табылады

Бейметалдардың периодтық кестеде орналасуы

	I	II	III	IV	V	VI	VII	VIII
1	H							He
2			B	C	N	O	F	Ne
3				Si	P	S	CI	Ar
4					As	Se	Br	Kr
5						Te	I	Xe
6							At	Rn
7

Элементтер-бейметалдар қалыпты жағдайда әр түрлі агрегаттық күйде болатын жай заттарды түзеді.He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn,H2, O2, N2, F2, CI2-газдар, Br2-сұйық , ал қалғандары –қатты заттар.

Білімділік:2 ұпай Тест тапсырмалары

1.Мына элементтердің арасынан S-элементтерді көрсетіңіздер.

А) Si Б) P С) C Д)H

2. Д.И.Менделеевтің периодтық жүйесінде қанша бейметалл орналасқан?

А)87 Б)22 С)56 Д)35

3.Мына бейметалдардың арасындағы сұйық затты табыңыздар?

А) Ar Б) CI С) Br Д) S

4.Мына қосылыстардың қайсысында азот -4 тотығу дәрежесін көрсетеді?А) HNO₃ Б)NO₂ С)NO Д)NaNO₃

5.Мына қосылыстардың арасынан қатты затты көрсетіңіз?

А)C Б) Xe С) F Д)N

Түсіну 4 ұпай

1 -топ N 2 + H2 Ca+ P Zn + HCI

II-топ 1.C + O2 2.Zn + S 3 . MnO2 + HCI

Пайдалану 6 ұпай Қызықты сандар

29

22,4

0

6,02.10^-23

109

22

Талдау айналымдарды жүзеге асыру 5 ұпай

Күрделі есеп шығару 10 ұпай

II-есеп

1.Массасы 1кг кремний алу үшін құрамында 10% бөгде қоспалары бар қанша кварц құм қажет? Реакцияның шығымы 80%

хг 1000г

Берілгені. SiO2+C=Si+2CO

60г 28г

m (Si)=1кг 1000г

W (қоспа)=10% х= 60г . 1000г =2143г

W=80% 28г

Ал бөтен қоспасы бар массасы.

2183г – 90% x=2380г

X – 100%

Егер шығымнын 80 екенін ескерсек

2380г – 100% х=2380г . 80 =1904(SiO2)

Хг – 80% 100%

2.Массасы 3,68г алюминий мен мыстың құймасын тұз қышқылының артық мөлшерімен өңдегенде 1,77л (қ.ж)сутек алынады .Құймадағы металдың массалық үлесін есептеңдер.

Берілгені:

m(AI+Cu)=3,68г Шешуі:

xг 1.77л

2AI+6НCI= AICI3+3Н2

54г 6,72л

X= 54г.1.77л\6,72л=1,42г

v(Н2)=1,77л

Т.К w(Ae)-?

W(cu)-?

M(Cu)=m(құйма)-m(AI)=3,68-1,42=2,26

W(Cu)= 2,26\3,68.100%=61,4%

W(AI)=1,42\3,68.100%=38,6%

Бағалау.

Үйге тапсырма беру.Есептер жинағы

Периодтық жүйені қолдана отырып кестені толтырыңдар

1.Сыртқы электрондық қабатының құрылысы	N	P	As
2.Атом құрылысындағы айырмашылық	ns…np
3.Элементтердің қасиеттерін салыстыру а)бейметалдық ә)электр- терістігі
4.Тотығу дәрежесі а)жоғары ә)төменгі б)аралық

Күкірт қышқылының химиялық қасиеттері

1)Белсенді металдармен әрекеттесіп тұзбен су түзіледі

H₂SO₄+Mg=

2)Негіздік және екідайлы оксидпен :

H₂SO₄+MgO=

H₂SO₄+ZnO=

3)Сілтімен және негізбен:

H₂SO₄+NaOH=

H₂SO₄+Mg(OH)=

4)Тұзбен:

H₂SO₄+BaCl=

Cұрақтарға жауап беріңдер

1.Азоттың периодтық жүйедегі орны

2.Атом құрылысы

3.Атом ядросының құрамы

Электрондардың энергетикалық деңгейде орналасуы

4.Электрондық формуласы

5.графиктік формуласы

Аммиакка сипаттама беріңдер

1.Молекулалық формуласы

2.Электрондық формуласы

3.Химиялық байланыс түрі

4.тотығу дәрежелері

№1 сарамандық жұмыс

«Электролидтік диссоциация» тақырыбына эксперименттік есеп шығару

Қажетті реактивтермен жабдықтар:

Ерітінділер: KI,BaCI, Na₂CO₃, HCI, H₂SO_4, CuSO₄, HNO₃, ZnSO_4, Na₂CO₃, Ca(OH)₂, FeCI_3, NaOH, MgSO₄

Na₂Sкристалл, CaCO_{3 мәрмәр,} Zn металл

Жұмысты орындау реті

1.Төрт сынауықта калий иодидінің ерітіндісі берілген. Әрбір сынауыққа: а) барий хлоридін; ә) мырыш сульфатын; натрий карбонатын; в) қорғасын нитратының ерітінділерін біртіндеп құйыңдар, Соңына дейін жүретін реакциялардың молекулалық толық және қысқартылған иондық түрдегі теңдеулерін жазыңдар.

2.Мына заттар берілген: а) натрий карбонаты кристалдары және тұз қышқылы; ә) натрий сульфиді кристалдары және күкірт қышқылы; б) мырыш хлориді кристалы және азот қышқылы; в) натрий хлориді және күкірт қышқылы ерітінділері; г) Мыс сульфаты(II) және азот қышқылыерітінділері. Осы заттарды екі-екіден құйыңдар, аздап қыздырыңдар, абайлап иіскеп, қандай жағдайда реакция жұретінін анықтап, олардың қысқарған иондық түрдегі теңдеулерін жазыңдар.

3.сызбанұсқа берілген реакцияларды орындаңдар:

а) Ca²+CO₃^2---CaCO₃

ә) H⁺+OH----H₂O

б)Cu²+Zn⁰----Cu⁰+Zn²

в)2H⁺+Mg⁰----H₂⁰+Mg²⁺

4.Үстел үстіндегі ерітінділерді пайдаланып, мына заттарды алыңдар: а) темір III гидроксиді; ә) көміртек IV оксиді; б) магний карбонаты; в) мыс. Тиісті реакциялардың молекулалық , толық және қысқартылған иондық теңдеулерін жазыңдар.