САБАҚ:Дүниетану

Мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

СЫНЫП: 1 сынып

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Оқу мақсаттары

1.3.1.1 көрнекі материалдарды зерделеу арқылы ежелгі адамдардың өмірі туралы әңгімелеу

Бағалау критерийлері:

1. Алғашқы адамның тіршілігі туралы, алғашқы адамның сыртқы келбетін сипаттай біледі

2. Оқушылар ежелгі отбасын сипаттауды түсінеді.

3. Жаңа сабақта алған білімдерін өмірде қолданады.

Ойлау деңгейлері:

Білу

Түсіну

Қолдану

Тілдік мақсат

Оқушылар:

көші-қон/қоныстану/сауда контекстіндегі «саяхат» ұғымымен байланысты сөздер мен лингвистикалық құрылымдар арқылы сөздік қорларын ұлғайтады.

Түйінді сөздер мен сөз тіркестері:

ежелгі адамдар – древние люди – ancient people; үңгір – пещера – сave;

ру – род – family;аң аулау – охота – hunting.

Талқылауға арналған сұрақтар:

• «Саяхат» деген не?

• «Саяхатшы» деген кім?

• Көне заманның қандай ескерткіштерін білесіңдер?

• Ежелгі адамдардың өмірі қандай болған?

• Қазақстан астанасы туралы не айта аласың?

• Тәуелсіз мемлекеттің қандай белгілерін білесің?

Не себепті ..... деп ойлайсың?

ишара:

Алдыңғы оқу:

Алдыңғы сабақ

Сен не білдің?

Жоспар

Жоспарланғануақытесебі

Жоспарланғанжаттығутүрлері (төмендегіжазбалардыөзіңізжоспарлағанжаттығутүрлеріменауыстырыңыз)

Ресурс-тар (Көрнекілік)

Дерек-көздер

Басы

Шаттық шеңбері

– Балалар, мен сендерді – қыздар мен ұлдарды көргеніме өте қуаныштымын. Сендерді шын көңілмен шаттық шеңберіне шақырамын. Барлығымыз, қыздар мен ұлдар араласып тұрайық та, бір-бірімізбен амандасайық:

- Кәне, балалар, қазір қай сабақ болады?
Қазір сауат ашу сабағы.
Бүгінгі сабақ ашық сабақ, қонақтар келіп отыр.
- Кәне қонақтармен амандасайық.
Қуан шаттан алақай!
Қуанатын келді күн!
Қайырлы күн!
Күліп шықты күн бүгін.
Сәлеметсіздер ме!
Бәріміз күндей жарқырайық
Бәріміз дос болайық!
Бәріміз тату болайық!
- Қатар - қатар тізіліп
Қолымызды түсіріп
Түп - түзу боп отырайық.

Ортасы

Тыңдалым.

Ғылыми деректерге сай алғашқы адамдар 2 млн. астам жыл бұрын Шығыс Африкада пайда болған. Дарвиннің теориясы бойынша адамдармаймылдан пайда болған. Олар негізінен аң аулап, жабайы жеміс-жидектер жинаған. Ежелгі адамдар үшін бірлесе аң аулау, қауіптерге және табиғат күштеріне қарсы тұру жеңілірек болды. Әйелдер мен балалар жеуге жарамды өсімдік тамырларын, ағаш жемістерін, жәндік дернәсілдерін жинаған. Шикілей тамақтанған. Аңыз бойынша күндердің күнінде найзағай жарқырап, жалыны ағашқа тиіп, ағаш тұтанып кетеді. Сол кезде адамдар бұтақты жанып жатқан ағаштан тұтатып, баспанасында немесе баспана жанында от жаққан. Содан адамдар от тұтатуды үйренеді. Біртіндеп отты тамақ жасау және үй жылыту үшін қолдана бастайды. Адамдар су айдындарының жағалауында қоныстанды. Су ернеуінен қайта бастағанда, суға жақын болуы үшін тұрақтарын өзгертіп отырған. Алғашқы адамдар тастан, ағаштан және сүйектен жасалған қарапайым еңбек құралдарын пайдалануды үйренген. Бұл құралдармен ауланған жануардың терісін сыпыруға, тамырларды қазып алуға немесе бұтақтарды кесіп алуға болатын. Ғалымдардың пікірінше, Қазақстан аумағы тас ғасырында алғашқы адамдардың көші-қоны өтетін орталық болған. Олардың тұрақты мекендері болмаған. Адамдар жер бетінде саяхатшылар сияқты бір орыннан екінші орынға жылжып отырған. Олардың алған бағыттары жемістердің пісуіне, балықтардың уылдырық шашуына, жануарлардың орын ауыстыруы мен көбеюіне байланысты болды.

Жарты шар картасы, ежелгі еңбек құралдарының көшірмелері: жер қазатын таяқ, тас балта, түрлі пішіндегі материалдардың кесектері, ағаш бұтақтары және құрғақ шөп, ермексаз, меңзер түріндегі стикерлер.

http://nashimalyshi.ru–Балаларға арналған «Алғашқы адамдар» мультфильмі.

Бағалау критерийлері

1. Алғашқы адамның тіршілігі туралы, алғашқы адамның сыртқы келбетін сипаттай біледі

Дескриптор:

1. Алғашқы адамдар туралы мәлімет ала алды.

2. Алғашқы адамдар тақырыбына байланысты мысалдар келтіріп, өз ойларын айта білді

3. Түйінді сөздерді үш тілде айта алады.

Тыңдалым. Тапсырмалар

Оқушыларды қызықтыру үшін сабақты былайша бастауға болады. Оқушылардан сыныптағы сағатқа қарауын, сағат тілін ойша 2 сағатқа шегеруін және сол кезеңде олар немен айналысқанын естеріне түсіруін сұраңыз. Бұдан әрі 5 жыл бұрын не болғанын кім есіне түсіре алатынын сұраңыз. «Өткен кезеңде не болғанын зерттейтін ғылым бар. Бұл ғылым тарих деп аталады және біз сол тарихты оқуды бастаймыз. Ол бізге адамзаттың өткені туралы әңгімелеп береді» – деп, тарих

туралы түсіндіріп кетіңіз. Бота әкелген ежелгі еңбек құралдарының – жер қазатын таяқтың және тас балтаның суреттерін көрсетіңіз. Оқушылардан бұл заттардың атауын, кімдер және қашан қолданғанын сұраңыз. Бұл заттарды алғашқы адамдар қолданғанын түсіндіріңіз. Бұл сабақта оқушылар осы құралдармен танысады. Оқушыларға картадан алғашқы адамдар мекендеген Шығыс Африканы көрсетіңіз.

Салыстыр. Оқушыларға оқулықтағы бірінші екі суретті салыстыруға тапсырма беріңіз. Олардан алғашқы адамдар мен қазіргі адамдар арасында қандай айырмашылық бар екенін сұраңыз.

Жауабы: Ежелгі адамдар маймылға ұқсас, бет әлпеттері дөрекі болған. Сөйлей алмаған. Олардың қолдары ұзын және маңдайлары тар болған.

Бұдан әрі оқушыларға ойларын растайтын мәтінді өз бетінше оқуға тапсырма беріңіз.

Картамен жұмыс. Келесі тапсырманы орындауүшін дүниежүзілік физикалық картаны пайдалану қажет. Оқушылар жауап беріп, тапсырманы орындауы тиіс. Картаға алғашқы адамдардың қозғалысын (қоныс аудару жолдарын) көрсететін бірнеше меңзерді жабыстырыңыз. Оқушыларға балаларға арналған «Алғашқы адамдар» мультфильмін көрсетіңіз. Неліктен алғашқы адамдардың топтасып өмір сүруге мәжбүр болғанын сұраңыз. Олардың ойларын тыңдаңыз. Бұдан әрі оқушылар оқулықтағы 2-суретті қарайды. Олар өз жауаптарын оқулықтағы мәтінмен салыстырады. Оқушылардың әңгімелерін алғашқы адамдардың өмірі туралы мәліметпен толықтырыңыз.

Ежелгі адамның баспанасын жасап көр. Бұтақтарды, құрғақ шөптерді қолдан.елгі ада

Ежелгі адамдар топтасып өмір сүрді. Әйелдер өсімдік тамырларын, жеміс-жидектерді терді. Ер адамдар аң аулады. Адамдар үңгірлерді баспана етті. Бұтақтардан және жануарлардың сүйектерінен баспана жасады.

Сабақта оқушылар әңгімелесу, әңгімелеу, талқылау арқылы байланыстыра сөйлеу дағдыларын дамытады. Тірек сөздер оқушылар үшін жаңа. Сол себептен оларды ауызша айтқанда қолдану қажет. Тірек сөздерді оқу және есте сақтау оқулықтағы 1 және 2-тапсырмада бекітіледі.

«Қатесін тап» ойыны. Оқушылардың міндеті сөздегі қатені тауып, дұрыс оқу болып табылады. Орыс тілінде: под(р), қазақ тілінде: ри(у), ағылшын тілінде: fanily(m). Қабілеті жоғары оқушылар үшін тапсырманы күрделендіруге болады, яғни, екі дұрыс емес әріп жазу қажет. Мысалы: З(ж)инауж(ш) ылық –соп(б)иратен(л)ьство– g(с)olleg(c)tor; аум(л)ау– оп(х)ор(т)а–hy(u)nt.

ын жасап

Бағалау критерийлері:

2. Оқушылар ежелгі отбасын сипаттауды түсінеді.

Дескриптор:

1. Алғашқы адамдарға байланысты тапсырмаларды оқып, түсіне алады.

2. Оқушылар осы тақырыпқа байланысты берілген тапсырмаларды орындай алады

3. Түйінді сөздерді үш тілде айта алады

Сергіту сәті:

Сергіту жаттығуы. Оқушылардың шаршағанынбасу және зейінін жақсарту үшін сергіту жаттығуын өткізіңіз. Олар орындайтын сергіту жаттығуы сабақ тақырыбымен байланысады.

1. Бір орнында жүру Бұл жаттығуды бастар алдында адамдардың

жануарлардан айырмашылығы адам екі аяғымен жүретінін ескертіңіз.

2. Омыртқаға арналған жаттығу Алғашқы адам бүкірейіп жүрген, ал қазіргі адам

тік жүреді. Оқушылар бір орында біресе еңкейіп, біресе тіктеліп жүруді жалғастырады.

3. Қол буындарына арналған жаттығу – «Жеміс жина» Жоғарғы бұтақтардан жемістер жинағанда

адамдар жоғары қарай тартылып, қолдарымен жемістерді жұлған.

4. Мойынға арналған жаттығу – «Аңға шыққан адам».

Адамдар аң аулағандай басын жан-жаққа бұра қарап, алысқа мұқият көз тастайды.

Тапсырмалар. Жұмыс дәптермен жұмыс

Орындап көр. Бұл тапсырманы орындау үшін мұғалім үш топқа ағаш бұтақтарын, құрғақ шөп, жапырақ және ермексаз дайындауы қажет.

Оқушыларға алғашқы адамдардың баспананы жасайтынын түсіндіріңіз. Оқулықтағы 2-суретке мұқият қарауды ұсыныңыз (суретті интерактивті тақтадан көрсетуіңізге болады). Оқушыларға баспана әзірлеу технологиясын ойлап тауып, топта талқылауға тапсырма беріңіз. Мұғалім оқушыларға өз идеяларын талқылауы үшін бір минут уақыт береді. Тексеру кезінде жасалған үйдің ұқыптылығы мен беріктігі есепке алынады.

Алғашқы адамдарды жануарлардан ажыратып тұратын ерекшеліктің астын сызыңыз. Екі аяғымен жүрді, үңгірді мекендеді, еңбек құралдарын жасады, аң аулады, жануарлардың терісін жамылды, оттан қорықпады, жаңа нәрселерді ойлап тапты, қол-аяқтары жылдам және икемді болды, сөйлей алды, болжамдай алды, өз әрекеттерінің нәтижелерін болжай алды.

Бағалау критерийлері:

1. Жаңа сабақта алған білімдерін өмірде қолданады.

Дескриптор:

1. Берілген дәптердегі тапсырмаларды оқып, орындай алады

2. Тапсырмаларды күнделікті өмірмен байланыстырып, айта алады

3. Түйінді сөздерді үш тілде айта алады

Соңы

Бағалау

1. «Бағдаршам» әдісі

2. Мадақтау сөздер арқылы «Жарайсың, жақсы, әттеген-ай»

Кері байланыс

«Тілек шамы»

Әр оқушы бір-біріне «Тілек шамын» беру арқылы өз отбасына тілектерін айтады.

Қосымшамəліметтероқулықтан тыс

Саралау – оқушыға мейлінше қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Оқушылар

–– ежелгі адамдардың қандай болғанын білді; –– алғашқы адамдардың тіршілігімен танысты;

Оқушылар

–– алғашқы адамдар ертеде өмір сүргенін, олар біздің ата-бабамыз болғанын түсінуге;

–– адамдардың алғашқы қауымдастықтары туралы әңгімелеуді;

–– картадан ең алғашқы адамдар мекен еткен жерлерді көрсетуді үйренді.

Бағалаудың бір түрі ретінде оқушыларға «Сөйлемді толықтыр» тапсырмасын беруге болады.

Жұмысты жеке немесе жұпта өткізуге болады.

1. Алғашқы адамдар… өмір сүрді.

2. Ер адамдар ……. аулады.

3. Әйелдер мен балалар ……. терді.

4. Адамның ең алғашқы еңбек құралы – бұл … .

Бағалау – оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Мадақтау арқылы бағалау

Пəнаралық байланыс –

Өзін-өзі тану, әдебиеттік оқу, жаратылыстану, орыс тілі, ағылшын тілі.

Денсаулық жəне қауіпсіздік, АКТ-мен байланыс.

Жаратылыстану. «Орындап көр» тапсырмасын орындау барысында жүзеге асады.

Дүниетану. Ерте замандағы адамдардың өмір салты. Көшпенділер.

Құндылықтарменбайланыс

(тəрбиеэлементі).

Рефлексия

Сабақтың мақсатымен оқу міндеттеріорындалды ма?

Бүгін оқушыларне үйренді?

Сабақ қалай өтті,қандай деңгейдеөтті?

Жоспарланғансаралаужақсыіскеастыма?

(тапсырмаларсəйкесболдыма?)

Уақыттықалайпайдаландым?

Жоспарымақандайөзгерістеренгіздімжəненеге?

Өз сабағыңызды талдау үшін осы бос орынды пайдаланыңыз. Солжақтаберілгенсұрақтарғажауапберіңіз.

Сабақтың мақсатымен оқу міндеттері орындалды.

Бүгін оқушылар «Алғашқы адамдар» туралы толық мағлұмат алды.

Сабақ оқушыларға қызықты, жақсы деңгейде өтті.

Жоспарланғансаралаужақсыіскеасты. Тапсырмалар сәйкес болды.

Уақытты тиімді пайдаландым.