Фани: Физика

Узоқ муддатли режа бўлими 5-бўлим, 10-дарс

Ўзгармас электр ток қонунлари .

Электр токининг иши ва қуввати.

Джоуль-Ленц қонуни.

Куни: 02.03.2018 й

Ўқитувчининг исми шарифи: Гультораева Н

Дарсга қатнашган ўқувчилар

сони:

Дарсга қатнашмаган ўқувчилар

сони:

Ўқув мақсады:

Ўзгармас электр токининг иши ва қувватини, Джоуль-Ленц қонунини аниқлаш формулалари билан танишади, қийматларини аниқлай олади.

Сабақ мақсаты:

Барча ўқувчилар:

Ўзгармас электр токининг иши ва қувватини аниқлаш қоидалари, формулалари ҳақида билимга эга бўлади

Кўпчилиги:

Ўзгармас электр токининг иши ва қуввати, Джоуль-Ленц қонуни формулаларини қўллаб масалалар еча олади .

Айрим ўқувчилар:

Ўзгармас электр токининг иши ва қувватини аниқлаш усуллари, электр ҳисоблагич асбобларидан фойдаланиш , электр энергиясини тежаш ҳақида маълумотларни ўзаро таҳлил эта олади.

Баҳолаш

критерийлари:

Билиш ва мен тушуниш: Ўзгармас электр токининг иши ва қувватини аниқлаш қоидалари, формулалари ҳақида билимга эга бўлиб, амалда фойдалана олади.

Қўлланиш: Масала ечишда теорияни фойдалана олади. Электр энергиясини тежашни, электр ҳисоблагич асбобларидан фойдаланишни ўрганади.

Тил мақсадлари:

Фанга доир лексика ва терминология:

Ўзгармас электр токи иши ва қуввати, электр ҳисоблагич асбоблари, ваттметр.

Диалог ва ёзув учун фойдаланадиган сўз ва сўз бирикмалари

Ўзгармас электр токи иши тушунчаси.

Ўзгармас электр токи қуввати ҳақидаги фикрингиз

Ваттметр қандай асбоб?

Электр ҳисоблагич асбобларидан фойдаланиш ҳақида қандай маълумотга эгасиз?

Инсоний қадриятларни сингдириш

Мавзуда кўрсатилган тушунчаларни, техника хавфсизлиги қоидалирини қўллай олишга ўрганадилар ва тежамкорлик қобилиятлари шаклланади.

Фанлараро боғланиш:

Математика соҳасида ҳисоблашларда қўлланилади.

Техника соҳасида электр токининг ишиши аниқлашда фойдаланилади.

Дарснинг бориши

Режалаштирилган вақт

Режа бўйича амалга ошириладиган иш-ҳаракатлар

Ресурслар

Дарснинг боши

(10 минут)

Саломлашиш, ўқувчиларни рангли стикерлар ёрдамида гуруҳларга бўлиш. Ўқувчиларнинг эътиборини дарсга жалб этиш.

Синфда ёқимли атмосфера ҳосил қилиш:

Эпиграф: Ғылымды терең ұғынуға тырыссаң,

Таныммен мәңгілік шөліңді қандырарсың.

Ең алғашқы танымың нұр болып жарқыраса,

Білімнің шексіз екенін сонда ғана білерсің. Фирдауси

Дарс мақсади ва баҳолаш усуллари билан таништириш, баҳолаш варақаларини гуруҳ сардорларига тарқатиш .

Оқушылардан өткен сабақ бойынша үй тапсырмасы сұралады. 1-топ:«Сұрақты қағып ал» әдісі бойынша оқушыларға сұрақтар беру :

1.Электр тогы дегеніміз не?

2. Электр тогының пайда болу шарттарын ата ?

3. Тұрақты электр тогы дегеніміз не?

4.Тұрақты токтың қандай заңдарын білесіздер?

5.Электр тогын сипаттайтын қандай физикалық шамаларды білесіздер?

6.Өткізгіштер параллел және тізбектей қандай жалғанады ?

2-топ: Тест мен жұмыс

1. Электр тізбегіндегі  кернеудің токқа қатынасын қандай физикалық шама деп аталады?

А. Ток күші.  В. Кернеу. С. Кедергі. Д. Жұмыс. Е. Қуат.

2. Кедергілері 3 және 6 Ом резисторлар параллель жалғанғанда, жалпы кедергілері неге тең?

А. 2 Ом. В.10  Ом. С. 4 Ом. Д. 18 Ом. Е. 3 Ом.

3. Өткізгіштерді қалай жалғағанда тізбектегі ток күші тұрақты болады?

А. Тізбектей.  В. Аралас.  С. Параллель. Д.Біртіндеп.  Е. Тізбектей және біртіндеп

4. Өткізгіштерді қалай жалғағанда тізбектегі кернеу тұрақты болады?

А. Тізбектей.  В. Аралас.  С. Параллель. Д.Біртіндеп.   Е. Параллель және біртіндеп

 5. 7 кА болатын тоқ күшін ампермен өрнекте?

А. 0,7 А.   В. 700 А.    С. 7000 А.   Д. 0,007 А.  Е. 0,07 А.

6. Ом заңы бойынша кедергі қалай өрнектеледі?

А. R=U/I.   В. R=UI.   C. R=I/U. Д. R=ρS/L.   Е. m=kIt.

7. Қалыңдығы өткізгіштер өлшемдерімен салыстырғанда өте аз, диэлектрик қабатымен бөлінген екі өткізгіш қалай аталады?

А. психрометр.   В. термометр.   С. амперметр.   Д. конденсатор.

Е. трансформатор.

8. Үйкелген дененің   басқа денені тарту құбылысы алғаш қай жерде белгілі болды?

А.  Греция.  В. Англия.  С.Ресей.  Д. Франция.  Е.Италия.

9. Өткізгіштегі тоқ күшін қандай құралмен өлшейді және ол тізбекке қалай жалғанады?

А. Амперметр, тізбектей   В.Амперметр, параллель  С.Вольтметр,тізбектей.

Д. Вольтметр, параллель  Е.Жауаптардың ішінде дұрысы жоқ.

10. Тұрмыстық қажеттер үшін қандай кернеулер пайдаланылады?

А. 120 В. В.  220 В.       С.360 В.  Д. 380 В. Е. 36 В.

3-топ « Физикалық диктант » тәсілі бойынша өткен тақырыптарды қайталау

Электр тогын сипаттайтын параметрлердің формулаларын жазып көрсету керек

Рангли стикерлар

Сұрақтар

Тест тапсырма

лары

А4 парағына жазылған тапсырма лар

Дарснинг ўртаси

(11-30 минут)

Bilimland.kz сайтында орналастырылған видео көрсетілім арқылы жаңа сабақ тақырыбын анықтау, «Өкіл» әдісі бойынша топтық жұмысты орындау:

1-топ: Электр тогы жұмысы: Зарядталған бөлшектердің өткізгіш бойымен реттелген қозғалысында электр өрісі жұмыс өндіреді. Оны ток жұмысы деп атаймыз.

Қыздыру шамының қылы, электр двигательдерінің орамалары және т.б. арқылы t уақытта өткізгіштің көлденең қимасы арқылы q заряд өтті делік. Сонда электр өрісі А=qU жұмыс өндіреді.

q=It болғандықтан А= I U t . Тізбектің бөлігіндегі токтың жұмысы ток күшінің кернеуге және жұмыс өндіруге кеткен уақытқа көбейтіндісіне тең.

Тогы бар өткізгіштің қоршаған ортаға бөліп шығаратын жылуының мөлшерін анықтайтын заңды ағылшын ғалымы Джоуль мен орыс ғалымы Ленц тәжірибе жүзінде тағайындаған.

2-топ: Джоуль–Ленц заңы былайша тұжырымдалады: тогы бар өткізгіштің бөліп шығаратын жылуының мөлшері ток күшінің квадратына, өткізгіштің кедергісіне және өткізгіш бойымен ток жүретін уақыттың көбейтіндісіне тең:

Q=I²Rt.

Бұл заңды тәжірибе жүзінде 1841 жылы ағылшын ғалымы Дж.Джоуль және 1843 жылы Петербург академигі Э.Х.Ленц ашқан. Сонымен электр тогының жылулық әсерін тусіндіретін заң Джоуль-Ленң заңы болды.

Электр тогының жылулық әсері тұрмыстық, өнеркәсіптік жылу қондырғыларында қолданылады. Олар электр шамдарында,өлшеу техникаларының аспаптарында,электрлік дәнекерлеуде,тағы да басқа көптеген қазіргі заманғы техниканың салаларында пайдаланылады.

Кез келген электр аспабы– электр шамы, электр двигателі т.б., уақыт бірлігінде белгілі бір энергия тұтынуға негізделген. Сондықтан токтың қуаты деген ұғымның маңызы зор.

3-топ: Токтың қуаты t уақыттағы ток жұмысының сол уақыт аралығына қатынасына тең:

Тұрақты ток заңдары.

Электр тогының жұмысы, қуаты. Джоуль – Ленц заңы.

Электр тогын өткізу қабілетіне қарай заттар бөлінеді.

1.Әр айдың соңында әрбір отбасы электр энергиясын төлеу үшін түбіртек алады.Парталарыңда электр энергиясын төлеу түбіртегінің үлгісі жатыр. Әрине электр энергиясының шығынын электр санауыштың көрсеткіші бойынша есептедік.Ал формулаларды пайдаланып электр энергиясының құнын қалай есептеуге болады?

	Мекен жайы:________________________________________ Аты-жөні:__________________________________________
	Есептеу түрі	Есеп көрсеткіші		Шығын (кВт*сағ)	Тариф тг	Төлемі (тг)
	Есеп көрсет кіші бойынша	01.02. 2018	01.03. 2018	94 кВт*сағ	14
		1234	1328

АКТ

Оқулық

А3 парағы,

маркерлер,

стикерлер

График

органайзер лар

Кеспе қағаздар

Дарс якуни

( 31-40мин)

1-2-топ: Есептер шығару

Барлық оқушылар алдында таратпалар жатыр.Әр электр аспаптарының 2 сағат ішіндегі тұтынған электр энергиясының құнын есептей керек.

Аты-жөні___________________________________

Тариф= 14 тенге

3- топ: Bilimland.kz сайтында орналастырылған есептерді шығару.

Гуруҳ сардорлари ўқувчиларнинг баҳоларини айтиб, изоҳ беради

Баҳолаш критерийлари

5 тапсырма – «5»

4 тапсырма – «4»

3 тапсырма – «3»

Ўқувчиларга рефлексия ёздирилади ва изоҳ берилади.

Дарсда мен фаол / фаол эмас қатнашдим.

Дарсдаги ўз ишимга ўзим қониқаман / хали яна ўрганишим керак.

Берилган топшириқлар тушунарли бўлди / хали яна қараб чиқишим керак.

Уйга вазифа: Мавзуни ўқиш;

21 жаттығу №3№4№5 есептер шығару.

С)Тұрмыстағы қуат, жұмыс ұғымдарының мәнін түсіну, дәлелді мысалдар дайындау

Бағалау парағы

Рефлексия

Дарс рефлексияси

Дарс мақсадлари /таълимий мақсадлар ҳаққоний белгиланганми?

Ўқувчиларнинг барчаси ТМ-га эриша олдими?

Эриша олмасалар, нима учун?

Дарсда табақалаштириш/саралаш тўғри олиб борилдими?

Дарснинг босқичларида вақт тўғри сарфландими?

Дарс режасидан қандай четга чиқишлар бўлди, нима учун?

Умумий баҳо

Дарснинг яхши ўтган икки жиҳати (ўқитиш ҳақида ҳамда ўрганиш ҳақида ҳам ўйланинг)?

1:

2:

Дарсни яхшилашга нималар ёрдам беради (ўқитиш ҳақида ҳамда ўрганиш ҳақида ҳам ўйланинг)?

1:

2:

Дарс давомида синф ҳақида ёки алоҳида бир ўқувчиларнинг ютуқлари/қийинчиликлари ҳақида нима била олдим, кейинги дарсларда нималарга эътибор бериш зарур