Модуль/пән атауы

Цифрлық сауаттылық

Педагогтің аты-жөні:

Тлеумагамбетов Нурхан Сейтұлы

Күні:

26.02.2025ж.

Курс/Топ: 2ИББ-23 б/б

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың түрі:

Теориялық сабақ

Сабақтың мақсаты, міндеттері:

 Жасанды интеллект (ЖИ) ұғымын түсіндіру

 ЖИ қолдану салаларын анықтау

 ЖИ-дің артықшылықтары мен шектеулерін талдау

Күтілетін нәтижелер:

1. Теориялық білім:

• Оқушылар жасанды интеллект (ЖИ) ұғымын түсінеді және оның негізгі түрлерін (әлсіз және күшті ЖИ) ажырата алады.

• ЖИ-дің жұмыс істеу принциптері мен қолдану салаларын сипаттай алады.

2. Практикалық дағдылар:

• Күнделікті өмірде және түрлі салаларда ЖИ-дің қолданысын анықтайды.

• ЖИ-дің артықшылықтары мен шектеулерін талдай алады.

Қажетті ресурстар:

Интербелсенді тақта, үлестірмелі қағаздар, маркерлер, қалам, wordwoll

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (20 мин.)

1. Ұйымдастыру кезеңі (3 мин.)

Студенттермен амандасу, топты түгендеу. Өткен тақырыпты еске түсіру және жаңа тақырыппен байланыстыру мақсатында үйге берілген тапсырмаларды сұрау.

2. Үй тапсырмасы (10–15 мин.)

Үйге берілген тапсырма бойынша https://wordwall.net/ru/resource/82584928 платформасында жасырынған сөздерден әлеуметтік желі атауларын табады.

3. Жаңа сабаққа кіріспе (2 мин.)

 «Жасанды интеллект» ұғымын талқылау

 Күнделікті өмірде ЖИ қолдану мысалдары

Студенттерге жаңа сабақтың тақырыбы мен мақсаты айтылады.

Мұғаліммен амандасады, үйге берілген тапсырманы қайталайды.

Үй тапсырмасы бойынша берілген жасырынған сөздерден әлеуметтік желі атауларын табады.

Студенттер дәптерлерін ашып, күннің жадын, сабақтың тақырыбын жазады.

ҚБ: Қошемет сөздермен мадақтаймын

ІІ. Сабақтың ортасы

(50 мин.)

1. Жаңа сабақты түсіндіру (10 мин.)

2. Студенттерге жаңа сабақ бойынша «Жасанды интеллект: Адамға пайдалы ма, әлде қауіпті ме?» бейнесабақ көрсетіледі. Жаңа сабақ түсіндіріледі.

1. Кіріспе: Жасанды интеллект дегеніміз не?

Жасанды интеллект (ЖИ) – адамның ойлау қабілетін еліктейтін компьютерлік жүйелер мен бағдарламалар жиынтығы. Ол үлкен көлемдегі деректерді өңдей отырып, өздігінен шешім қабылдауға, үйренуге және тапсырмаларды орындауға қабілетті.

ЖИ – бұл компьютерлердің немесе машиналардың адамның когнитивті функцияларын (талдау, логика, үйрену, шешім қабылдау) орындау қабілеті.

ЖИ негізгі міндеттері:

• Ақпаратты өңдеу және талдау

• Өзіндік үйрену (машиналық оқыту)

• Шешім қабылдау

• Мінез-құлықты болжау

2. ЖИ түрлері

Жасанды интеллекттің бірнеше деңгейлері бар:

1. Әлсіз (тескейді) ЖИ

• Белгілі бір нақты тапсырмаларды орындауға арналған

• Мысалы: дауысты тану, мәтінді аудару, чат-боттар

• Siri, Google Assistant, ChatGPT сияқты жүйелер жатады

1. Күшті ЖИ

• Адам санасындай ойлай алатын, күрделі мәселелерді шеше алатын жүйелер

• Бұл түрі әлі толық дамымаған, болашақтың технологиясы

2. Мықты ЖИ (гипотетикалық деңгей)

• Адам интеллектісінен асып түсетін деңгей

• Бұл ЖИ адамдардан тәуелсіз шешім қабылдап, өздігінен даму қабілетіне ие болуы мүмкін

3. ЖИ технологиялары мен бағыттары

ЖИ әртүрлі технологияларды қамтиды, соның ішінде:

• Машиналық оқыту (Machine Learning) – компьютерлердің деректер негізінде өздігінен үйренуі.

• Терең нейрондық желілер (Deep Learning) – мидың жұмыс істеу принципіне негізделген үлгі.

• Табиғи тілдерді өңдеу (NLP – Natural Language Processing) – компьютерлердің адам тілін түсінуі және өңдеуі (мысалы, аудармашылар, чат-боттар).

• Компьютерлік көру (Computer Vision) – машиналардың суреттер мен бейнелерді тану қабілеті.

• Робототехника – автономды роботтардың интеллектуалды басқарылуы.

4. ЖИ қолдану салалары

Жасанды интеллект бүгінгі таңда көптеген салаларда кеңінен қолданылады:

1. Денсаулық сақтау

• Диагноз қою (мысалы, рентген суреттерін талдау)

• Медициналық чат-боттар

2. Бизнес және қаржы

• Несие беру жүйелері

• Тұтынушыларға қызмет көрсету (виртуалды ассистенттер)

3. Білім беру

• Онлайн оқыту платформалары

• Студенттердің үлгерімін талдау

4. Көлік және логистика

• Автономды көліктер (Tesla, Waymo)

• Навигация жүйелері

5. Киберқауіпсіздік

• Ақпараттық қауіпсіздік жүйелерін қорғау

• Алаяқтықты анықтау

5. ЖИ-дің артықшылықтары мен шектеулері

Артықшылықтары:

✅ Жоғары жылдамдықта ақпаратты өңдеу
✅ Адам қатесін азайту
✅ Өзіндік даму және жетілдіру
✅ Құны төмен автоматтандырылған шешімдер

Шектеулері:

❌ Адамдық шығармашылық пен сезімталдықтың болмауы
❌ Қолдану барысында этикалық мәселелер туындауы мүмкін
❌ Жоғары қаржы және ресурстарды талап етеді
❌ Деректердің бұрмалануы және әділетсіз шешім қабылдау қаупі

6. ЖИ-дің болашағы

Болашақта жасанды интеллекттің дамуы көптеген жаңа мүмкіндіктер ашады. Ол адам өмірін жеңілдетіп, өнімділікті арттыруға көмектеседі. Алайда, ЖИ-ді этикалық және қауіпсіздік мәселелерін ескере отырып дамыту өте маңызды.

Болашақ үрдістер:

• ЖИ мен адам интеллектінің үйлесімі

• Автономды машиналар мен роботтардың дамуы

• ЖИ-дің заңнамалық реттелуі

Қорытынды

Жасанды интеллект – бұл болашақтың технологиясы. Оның артықшылықтары көп болғанымен, оны дұрыс қолдану маңызды. Білім алу, зерттеу және технологиялық сауаттылық – ЖИ-мен жұмыс істеудің басты құралдары.

2. Жаңа сабақты бекіту тапсырмалары (20–25 мин.)

Жасанды интеллекттің қолдану салалары мен олардың мысалдарын дұрыс сәйкестендіріңіз.

3. Өз бетінше жұмыс (10-15 мин.)

Тақырып бойынша студенттер ұялы телефонның көмегімен платформамен жұмыс жасайды.

Критерийлер:

1.Жасанды интеллекттің негізгі қолдану салаларын білу

2.ЖИ қолдану мысалдарын сәйкестендіру

3.Логикалық ойлау

Дескрипторлар

1. Студент ЖИ қолданылатын негізгі 4 саланы дұрыс анықтайды

2. Студент әр саланы дұрыс мысалмен байланыстыра-ды:

https://youtu.be/8tkzto0PgdQ

Слайд №1, 2, 3, 4, 5

ІІІ. Сабақтың аяғы (20 мин.)

1. Жаңа сабақты қорыту (3 мин.)

2. https://wordwall.net/ru/resource/54126996 платформасында викторина ойнату. Берілген сұрақтарға ұялы телефон көмегімен жауап береді.

1. Жасанды интеллект деген не?

2. Жасанды интеллект сөзі ең алғаш қай жылы шықты?

3. Адам секілді әрекет ететін жүйе-лер дегеніміз нені білдіреді?

4. Жасанды интеллект түрлерін ата?

5. Жасанды интеллекттің бір артықшылығын ата?

6. Жасанды интеллект таңда.

7. Интеллектуалды жүйелер.

8. Smart технологияларды қолдану мүмкіндіктерін ата.

9. ЖИ зерттелу бағыты?

10. Интеллект сөзі латыннан аудар-ғанда қандай мағына береді?

2. Кері байланыс (10–15 мин.)

?Не үйрендім?
? Не қиын болды?
? Қандай сұрақтарым бар?
? Алдағы уақытта қай бағытта дамығым келеді?

3. Үйге тапсырма (2 мин.)

ЖИ-дің бір саласын зерттеп, шағын презентация дайындау

Студенттер ұялы телефондарының көмегімен сұрақтарға жауап береді.

Студенттер кері байланыс сұрақтарына жауап береді. Үй тапсырмасын белгілеп алады.

Дескрипторлар:✅ "Өте жақсы" (5 балл) – Барлық сұрақтарға дұрыс жауап берді;
✅ "Жақсы" (4 балл) – 1 қате немесе толық емес жауап бар.
✅"Қанағатта-нарлық" (3 балл) – 2 қате жауап бар немесе кейбір жауаптар түсіндірілмеген.

Үлестірмелі қағаздар