Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы «Манашы орта мектебі» КММ Химия пәнінің мұғалімі Кошпанова Қарлығаш

Сабақтың тақырыбы. Коваленттік байланыс. Полюсті және полюссіз байланыстар

Сабақтың мақсаты.

Білімділік.Коваленттік байланыс, электрондық бұлттың бүркесуі, тығыз электрондық аймақ, энергия ұтымы ұғымдарын қалыптастырып, құбылыстарды оқып үйренудің негізін қамтамасыз ету.

Дамытушылық.Коваленттік байланыстың маңызды сипаттамасы байланыс ұзындығы мен байланыс энергиясының мәнін түсіндіру.

Тәрбиелілік. Ғылыми көзқарасты қалыптастыру.

Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, ноутбок, Д.И.Менделеев периодтық кестесі, электртерістік кестесі, парақтар, тест тапсырмалары, оқулық.

Сабақтың түрі: Жаңа технологияға негізделген аралас сабақ.

Сабақтың әдісі: топтық жұмыс, сұрақ-жауап, оқулықпен жұмыс, ой қозғау, тест сұрақтары, түсіндіру.

Пәнаралық байланыс: физика, география, биология.

Сабақ барысы.

I. Ұиымдастыру бөлімі.

II.Үй тапсырмасын тексеру

1.Электртерістік дегеніміз не ?

2.Периодтық жүйеде топшада орналасқан элементтердің электртерістігі қалай өзгереді?

3.Периодта орналасқан элементтердің электртерістігі қалай өзгереді?

4.Электртерістігі ең кіші элементтің атын ата?

5.Химиялық байланыстың негізгі қандай түрлері бар.

Тест сұрақтары.

1.Электртерістігі ең үлкен элементті көрсетің?

А)F Ә) H Б) Cs

2.Периодтық жүйеде элементтердің электртерістігі жоғарыдан төмен қарай қалай өзгереді.

А) Артады Ә) кемиді Б) өзгермейді

3.Электртерістігі ең төмен (аз) элемент.

А)F Ә) H Б) Cs

4.Электртерістік периодтық жүйеде солдан оңға қарай қалай өзгереді?

А) Артады Ә) кемиді Б) өзгермейді

5.Электртерістіктің шартты өлшем бірлігі ретінде қайсы элемент атомының

электртерістігі алынған?

А) Li Ә) F Б) Cs

III.Жаңа сабақ

Атомдар әрекеттескен кезде олардың арасында химиялық байланыстар түзіледі. Электртерістік ұғымының көмегімен жай және күрделі заттар түзілгенде пайда болатын химиялық байланыстардың түрлерін анықтауға болады.

Химиялық байланыстар негізінен төрт түрге бөлінеді

1.Коваленттік

2.Иондық

3. Металдық

4.Сутектік.

Коваленттік баланыс өз кезегнінде екі түрге бөлінеді:Полюсті және полюссіз.

Ортақ электрон жұбына сай келетін екі атом ядроларының арасындағы электрон бұлты арқылы түзілетін химиялық байланыс – коваленттік байланыс деп аталады.

Әрекеттесуші атомдардың электртерістіктерінің айырмашылықтарына байланысты молекулалар коваленттік полюсті байланыс арқылы түзіледі.

H • +•CL > H: CL

Электртерістіктері бірдей атомдар арасындағы түзілетін байланыс коваленттік полюссіз байланыс деп аталады. Полюссіз коваленттік байланысты электртерістіктері бірдей атомдар түзеді. Мысалы:

H•+•H > H:H

CL•+•CL > : CL: CL:

Полюсті коваленттік байланыста ортақ электрон жұбы (электрон бұлты) электртерістігі артықтау элементке қарай ығысады.Мысалы: H₂O, CO_2,H₂O,NH₃

H₂S,HF.

Полюссіз коваленттік байланысты электртерістіктері бірдей екі атомнан тұратын жай заттар түзеді. Мысалы: H₂, O_2,N_2,CL₂,F₂.

Oқулықпен жұмыс.

1. Төмендегі берілген заттардағы байланыстың түрлерін анықтаңдар?

F₂, O₂, HI, NaH, CH₄.

2. Коваленттік полюссіз және коваленттік полюсті байланыс арқылы түзілетін қосылыстардың формуласын жазыңдар.Олардың түзілуін электрондық формула арқылы көрсетің?

1. H₂, N₂, O₂, F₂.

2. HCL, H₂S, HBr, H₂O.

IV Тест тапсырмалары.(Бекіту)

1.Химиялық байланыстардың негізгі неше түрі бар?

А) 2 Ә) 3 Б) 4

2.Химиялық байланыстардың негізгі түрлерін ата?

А) Коваленттік, иондық, металдық, сутектік.

Ә) Коваленттік, полюсті, полюссіз.

Б) Қосылу,айырылу,орынбасу,алмасу.

3.Коваленттік байланыстың қандай түрлері бар?

А) полюсті, полюссіз.

Ә) коваленттік, иондық

Б) металдық, сутектік.

4.Полюссіз ковалентті байланысы бар қосылысты көрсетіңіз?

А) Na₂SO₄ Ә) HF Б)O₂

5.Полюсті коваленттік байланысты қандай элемент атомдары түзеді?

А) электртерістігінде айқын айырмашылық бар элемент атомдары.

Ә) электртерістігі бірдей элемент атомдары.

Б) электртерістігінде айырмашылық аз.

V.Үйге тапсырма. П.27 Коваленттік байланыс. Полюсті және полюссіз байланыстар. 1-3 тапсырма.

VI. Бағалау.