Ашық сабақ: "Моңғолдардың Қазақстан жерін жаулап алуы" 7 сынып

Монғолдардың Қазақстан жерін жаулап алуы

Сабақтың мақсаты: Білімділік:ХIII ғ. Басында Монғол империясының құрылуы, Шыңғыс ханның жаугершілік соғыстары, оның тигізген зардаптары жайлы айтып түсіндіру.

Дамытушылық:Оқушылардың қосымша материалдар арқылы сөйлеу, ойлау қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік: Отанын, елін сүюге, патриотизмге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: Аралас

Сабақтың әдісі: Топтастыру, сұрақ-жауап.

Сабақтың көрнекілігі: Кеспе қағаз, семантикалық карта,суреттер.

Сабақтың құрал жабдықтары: Интерактивті тақта, карта, маркер.

Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі:

II. Үй тапсырмасын сұрау:

а/Семантикалық картамен жұмыс

ә/ Кеспе қағазбен жұмыс / топтасып жауап береді\

1. Махмуд Қашғаридің « Диуани лұғат ат- түрік » еңбегінде не айтылады?

2. Жүсіп Баласағұнидің « Құт негізі –білік » еңбегінде не айтылады?

3. Ахмет Иүгнекидің «Ақиқат сыйы», Қожа Ахмет Йасауидің «Даналық кітабы» еңбектерінде адамдарды қандай болуға шақырады?

б/ Жұлдызды сәт ойыны:

шарты: Оқушылар ұяшық таңдап, сұрақтарға жауап береді.

II. Үй тапсырмасын бекіту:

III. Жаңа сабақ:

Жоспары:

1.Монғол мемлекетінің құрылуы.

2.Монғол империясының қоғамдық құрылысы.

3.Монғолдардың Қазақстан жеріне шапқыншылығы.

4.Шапқыншылықтың зардаптары.

5.Ұлыстардың құрылуы.

1.Монғол мемлекетінің құрылуы.

2. Монғол империясының қоғамдық құрылысы.

Барунгар – оң қанат

Жоңғар – сол қанат

Кул – орталық қанат

95 түмен әкімшілік:

Түмен- 10 мың әскер түменбасы

Мыңдық- 1 мың әскер мыңбасы

Жүздік- 100 әскер жүз басы

Ондық- 10 әскер он басы

Құқықтық негізі:

1. Яса-Жасақ /Ұлы билік/.

2. Құрылтай.

3. Монғол шапқыншылығы. Қазақстан жерін жаулап алуы.

/Шыңғысханның соғыс мақсаты мен тәсілдері./

-Билігін күшейту, ішкі тартысты болдырмау, ақсүйектердің талабын орындау, халқын жаңа жайылымды жерлермен қамтамасыз ету:

-Жорыққа шықпас бұрын сауда керуендерін жіберіп, ол ел туралы мәліметтер алуы:

-Дінге қысым көрсетпеді:

-Жаулап алған елдердің халқын, әскери күшін шапқыншылығына пайдалануы:

Шыңғыс ханның жорықтары;

1207-1208 ж.ж. Енисей қырғыздарын, Сібір орман тайпаларын.

1207-1209ж.ж. Таңғұттарды, Тұрфан кінәздіктерін, Ұйғырларды бағындырды.

1211-1215 ж.ж. Қытайға жорықтары.

1217ж. Күшлікке қарсы Жебе Ноянды аттандыруы.

1218 ж. Жетісу жеріне еніп, Баласағұнды алды. Отырарға сауда керуендерін аттандыруы.

1219 ж. 150 мың әскер Ертіс, Сырдарияға аттанды. Отырарды қоршауы.

1220ж. Отырардың жау қолына көшуі.

1219-1220ж.ж. Сыр бойындағы қалалардың толығымен Монғолдарға бағынуы.

1227ж. Шыңғысхан мен оның ұлы Жошының қаза табуы.

4. Жаулап алудың зардаптары.

-Жетісу аймағындағы қалалар мен қоныстар қаңырап бос қалды.

-200 елді мекеннен 20-ға жуық қала мен қоныс- жайлар ғана қалған.

-Жуас қала атанған баласағұнның өзі түгіл орны қайда екендігі белгісіз болып кеткен.

-Қалалық мәдениеттің дамуына үлкен кедергі болды.

-Отырықшылық мәдениет тоқырады.

-Егін шаруашылығының жүйесі бұзылды.

-Елдер арасындағы қарым- қатынас мүлде тоқтады.

-Халықтардың этникалық құрамы мүлде бұзылып, қазақ халқы қалыптасуының аяқталуы ұзақ жылға кешеуілдеді.

5. Ұлыстардың құрылуы.

Картамен жұмыс./оқулықты пайдалана отырып контур картаға ұлыстарды түсіру/

Жошы ұлысы: Шығысы Ертіс өзенінен батысы Еуропа жеріне дейінгі аумақ, қазақ жерінен Шығыс Дешті Қыпшақ, Арал, Сырдың төменгі ағысы, Жетісудің Солтүстік- Шығысы қарады.

Шағатай ұлысы:

Оңтүстік және Оңтүстік- Шығыс Қазақстан \ Жетісу аймағы\ мен Орта Азия жерлері

Үгедей ұлысы:

Батыс Монғолия мен Алтай, Тарбағатай, Ертістің жоғары ағысы бойындағы жерлер қарады.

IV. Оқушылардың сабақты қалай игергендігін сұрақтар, шығармашылық тапсырмалар арқылы тексеру.

Оқулықпен, қосымша деректермен жұмыс жасалады.

Әр топқа кеспе қағаз таратылады.

Әдісі: Топтастырады

1. «Монғол империясының құрамына күштеп енгізілген елдерді топтастыр»

2. Жаулап алудың зардаптарын топтастыр.

3. Шыңғыс хан империясының құрамына қандай жерлер енгізілгенін топтастыр.

1962 ж Кендітау жерінде Гурван көлі жағасында үлкен мәрмәр тастан ескерткіш орнатылған, онда төмендегі Шыңғысханның өсиет сөзі жазылған.

Сөз тізбек

Қорытынды:

Міне, балалар, бүгінгі сабақта монғолдардың Қазақстан жеріне жорықтары мен зардаптары туралы мәлімет алдыңыздар. Алдарыңызда жатқан парақты екіге бөліп, бір бағанаға жылы сөз, екінші бағанаға суық сөздерді жазыңыздар.

Жылы сөз	Суық сөз

V.Үйге тапсырма беру

VІ. Бағалау.