Сабақ (1)

Қазақ тілі

Сынып: 9

Қатысқандар:

Сабақтың тақырыбы:

Қазақ әдеби стилінің түрлері.

Күні:

13.10.20 жыл

Мұғалімнің аты-жөні:

Габитова Эльмира Ерлановна

Мектеп:

Алматы қаласы, Іле ауданы, №24 лицей.

Бөлім атауы:

Жаһандану мәселелері. Стилистика.

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары:

Т/А: 9.1.4.1- мәтіннің мақсаты арқылы негізгі ойды анықтау.

О: 9.2.4.1-әртүрлі стильдегі мәтіндердің тақырыбын, қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстыра талдау.

Сабақ мақсаттары:

Барлық оқушылар орындай алады:

Қазақ әдеби стиль түрлерін оқып, ажырата алады, сұрақтарға жауап беріп, мысал келтіре алады, мәтінді зерттеп, негізгі ойды анықтай алады.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Мәтіннің стилін анықтап, нақты мысалдармен талдау жасай алады, мәтіндегі негізгі ойды анықтай алады, мәтін мазмұнын сақтай отырып, жоспар құра алады, жаһандану жайлы мәтіннен алған ойын мәлімет-ақпаратпен атап бере алады.

Оқушылардың кейбіреулері орындай алады:

Әдеби стиль түрлерін салыстыра отырып, стильдерге байланысты деңгейлік тапсырмалар орындай алады, әртүрлі стильдегі мәтіндердің тақырыбын, қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстырып, талдай алады.

Бағалау критерийлері:

Қазақ әдеби стилінің түрлері тақырыбында ұсынылған мәтіннің мақсаты арқылы негізгі ойды анықтайды, әртүрлі стильдегі мәтіндердің тақырыбын, қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстырып талдайды.

Тілдік мақсат:

Оқушылар орындай алады:

Қазақ әдеби стиль түрлерін оқып, ажырата алады, сұрақтарға жауап беріп, мысал келтіре алады, мәтінді зерттеп, негізгі ойды анықтай алады, мәтіннің стилін анықтап, нақты мысалдармен талдау жасай алады, мәтіндегі негізгі ойды анықтай алады, мәтін мазмұнын сақтай отырып, жоспар құра алады, жаһандану жайлы мәтіннен алған ойын мәлімет-ақпаратпен атап бере алады, әдеби стиль түрлерін салыстыра отырып, стильдерге байланысты деңгейлік тапсырмалар орындай алады, әртүрлі стильдегі мәтіндердің тақырыбын, қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстырып, талдай алады.

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер:

феномен - ерекше құбылыс (өмірде сирек кездесетін, таңғаларлық нәрсе.

үдеріс - латынша алға жылжу, өзгеріс деген мағынаны білдіреді.

үрдіс - қандай да болса нәтижеге жетісу жолындағы бірізді әрекеттердің жиыны.

ортақ құндылық - бір заттың маңыздылығы, пайдалылығы.

стратегия - белгілі бір мақсатқа қол жеткізуге бағытталған қаражат пен ресурстарды пайдалану тәсілі.

жаһандану - "әлемдік", "дүниежүзілік", "жалпы" - жаңа жалпыәлемдік саяси, экономикалық, мәдени және ақпараттық тұтастық құрылуының үрдісі.

Диалог құруға / шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер:

"Жаһанданудың бүгінгі бағыты".

"Жаһандану жайлы таным-түсінік".

Талқылауға арналған сұрақтар:

1.Стильдердің мәтіндерде қолданылуы туралы не айтасыз?

2. Көркем шығармалар қандай стильде жазылады?

3. Экономикалық жаһандану деген не?

4. Оны іске асыратындар кімдер?

5. Дүниетанымдық мәдениет деген не?

Ишара: мадақтау, қошеметтеу, жылы шырай таныту.

Алдыңғы оқу:

Мәтіндегі сөз таңдау, сөз қолдану, сөз әрлеу.

Құндылықтарға баулу:

«Мәңгілік Ел» ұлттық идеясы. Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы. Құрмет.

Пәнаралық байланыс

География, дүние жүзі тарихы, қазақ әдебиеті.

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

(7 мин)

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Сәлемдесу. Түгендеу, оқушылардың назарын сабаққа аудару.

ІІ. Психологиялық ахуал орнату.

"Шаттық шеңбері" құрылып, оқушылар дөңгелене тұрғаннан кейін өз есімдерінің бастапқы әрпінен басталатын жылы сөз айтып, шеңбер бойы жылы лебіздер білдіреді.

ІІІ . Топқа бөлу. (пішін түрлері арқылы)

Топқа бөлу үшін топ аттары жасырылып жазылған үш түрлі түстен тұратын фигураларды оқушыларға таңдату арқылы 3 топқа бөлу. Топқа бөлінетіндігін бұрын хабарламай, түстерді таңдаған соң айту.

Жұлдызша - қызыл түсті

Дөңгелек - жасыл түсті

Үшбұрыш - сары түсті

4. Үй тапсырмасы.

Мәтіндегі сөздерді таңдау, қолдану, әрлеу тақырыбы бойынша сұрақтарға жауап беру.

"Доп лақтыру" әдісі бойынша жүзеге асады.

Орындалу шарты: Мұғалім оқушыға доп тақтырып, сұрақ қойып, оқушыдан жауап алып, сұрақ-жауап арқылы үй тапсырмасын пысықтайды.

Ұсынылатын сұрақтар:

1) Тіл тазалығы дегенді қалай түсінесің?

2) Сөз қолданым деген не?

3) Белгілі ойды беруде сөзді ұтымды қолдану дегенді қалай түсінесің?

Дескриптор:

1) Мәтіндегі сөздерді таңдап, қолдана алады.

2) Ойларын мүлтіксіз жеткізу үшін грамматикалық тұлға мен мазмұнның сәйкестігін сақтай алады.

3) сұрақтарға жауап бере алады.

ҚБ: "Жұлдызша" беремін.

А.Қ.Алимов «Оқытудағы интербелсенді әдіс-тәсілдер

Сабақтың ортасы

( 25 мин)

Жаңа материалды игеруге дайындық.

Сабақтың тақырыбын тақтаға жазып, мақсатын түсіндіремін.

Қазақ әдеби тілі стильдік-жанрлық тармақтары әбден айқын, ауызша және жазбаша түрде қызмет ететін тіл. Қоғамдық өмірде белсенді қолданысқа ие. Қазақ әдеби тілінің бес түрлі стильдік тармақтары қалыптасқан: білім мен ғылым саласында - ресми іс-қағаздар, әдебиет пен өнерде - көркем әдебиет, бұқаралық ақпарат саласында публицистикалық, күнделікті тұрмыстық қарым-қатынаста - сөйлеу тілі (ауызекі). 1-тапсырма. Топтық жұмыс.

Мәтіннен алған ойлары негізінде сұрақтар құрастыру.

«БЛУМ түймедағы» әдісі арқылы жүзеге асады.

Орындалу шарты: Оқушылар мәтінді зерттей оқып, тыңдалым мәтінінен алған жаһандану жайлы ойларын қарапайымнан бағалау сұрақтарына дейін бағыттап түсіндіреді.

Дескриптор:

- Мәтіннің мазмұнын толық біледі.

- Мәтін стилін анықтай алады.

- Мәтін бойынша сұрақ құрастыра алады.

ҚБ: "Жұлдызша" беремін.

2-тапсырма. Жұптық жұмыс.

Мәтіндегі сөздердің жазылуына мән беру, стильдерді қолдана отырып, мәтінді редакциялау.

«Редактор» ойыны арқылы жүзеге асады.

Орындалу шарты: Екі оқушы бір мезгілде тыныс белгілердің дұрыс қойылуына, мәтіндегі сөздердің жазылуына мән беріп, мәтінді стильдерді қолдана отырып редакциялайды. Соңында мәтіндерін алмастырып, бірін-бірі тексереді.

Дескриптор:

- Мәтінді түсініп оқи алады, жазылым дағдысын дамытады.

-Тыныс белгілердің дұрыс қойылуына, сөздердің дұрыс жазылуына мән береді.

-Стильдерді қолдана отырып, мәтінді редакциялай алады.

ҚБ: "Жұлдызша" беремін.

Сергіту сәті. «Кинезеология» әдісі

Мидың екі жарты шарын іске жұмылдыру мақсатында мынадай әрекеттер жасауға болады. Оқушылар сол қолмен қарындарын сипап, оң қолдарымен төбелерін ақырындап шапалақтайды.

3-тапсырма. Жеке жұмыс. Айтылым.

Инфографика үлгісі түрінде берілген ақпаратты толықтырып, аралас мәтінді тұтас мәтінге айналдырып айту.

«Инфографика үлгісі» негізінде орындалады.

Орындалу шарты: Оқушы инфографика түрінде берілген ақпаратты толықтырып, аралас мәтінді тұтас мәтінге айналдырып айтуы керек.

Дескриптор:

- Инфографикалық мәтінді түсініп оқи алады.

- Ақпаратты өз бетінше толықтыра алады.

- Аралас мәтінді тұтас мәтін етіп айта алады.

ҚБ: "Жұлдызша" беремін.

Алматы, "Мектеп" баспасы, 2019 жыл, 22-бет.

Сабақтың соңы

( 8 мин)

Кері байланыс. «Бір ауыз сөз» әдісі.

Оқушылар сыни көзқарас білдіріп, пікірін жазады.

Үй тапсырмасын беру. Құрмалас сөйлемнің жасалу жолдары арқылы әдеби эссе жазу (100 сөз).

Рефлексия. Оқушылар шеңберге тұрып, төмендегі сұрақтарға жауап береді.

- Сабақ барысында көңіл-күйің қандай болды? Неліктен?

- Бүгінгі сабақтан не түйдің? Сен үшін не жаңалық болды?

- Сабақ барысында қандай қиындықтар туындады?

- Өзіңнің сабаққа қатысуыңды қалай бағалайсың?

Саралау-сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Қабілетті оқушыға тапсырманы қалай түрлендіресіз?

Бағалау –оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

1.Пәнаралық байланыс

2.Денсаулық және қауіпсіздік

3. АКТ-мен байланыс

4.Құндылықтармен байланыс.

Сабақ барысында мақсат бойынша саралауды жүзеге асырамын.

Көп қолдауды қажет ететін оқушыларға қазақ әдеби стиль түрлерін оқып, ажырата алуға, сұрақтарға жауап беріп, мысал келтіре алуға, мәтінді зерттеп, негізгі ойды анықтай алуға байланысты тапсырмалар беріп, қолдау көрсетіп отырамын.

Орташа қолдауды қажет ететін оқушыларға мәтіннің стилін анықтап, нақты мысалдармен талдау жасау, мәтіндегі негізгі ойды анықтау, мәтін мазмұнын сақтай отырып, жоспар құру, жаһандану жайлы мәтіннен алған ойын мәлімет-ақпаратпен атап беру тапсырмаларын ұсынамын.

Қабілетті оқушылардың әдеби стиль түрлерін салыстыра отырып, стильдерге байланысты деңгейлік тапсырмалар орындау, әртүрлі стильдегі мәтіндердің тақырыбын, қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстырып, талдау жұмыстарын орындауларын қадағалаймын.

Қалыптастырушы бағалау сабақ барысында жүргізілді. Сабақта қазақ әдеби стилінің түрлері тақырыбында ұсынылған мәтіннің мақсаты арқылы негізгі ойды анықтаған, әртүрлі стильдегі мәтіндердің тақырыбын, қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстырып талдаған оқушыларды бағалауды жоспарлаймын. Қалыптастырушы бағалау ауызша (мадақтау сөздері), графикалық ("Жұлдызша" беру) арқылы критерийлерге негізделген дескрипторлардың көмегімен жүзеге асады.

1. География, дүние жүзі тарихы, қазақ әдебиеті пәндерімен пәнаралық байланыс орнады.

2. Денсаулық және техникалық қауіпсіздік шаралары сақталды.

3. Интербелсенді тақтамен жұмыс жүргізілді.

4. «Мәңгілік Ел» ұлттық идеясы. Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы құндылығы, Құрмет бағдары сабақтың тәрбиелік элементі ретінде басшылыққа алынды.