Ашық сабақ "Қазақ хандығының құрылуы" 6-сынып

Тақырып:­ Қазақ хандығының құрылуы

Мектеп: № 34ОМ

Пәні: Қазақстан тарихы

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Г. Жуманова

СЫНЫП: 6

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабаққа негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

6.3.1.9 – Қазақ хандығы құрылуының тарихи маңызын анықтау;

6.3.1.10 – Қазақ хандарының мемлекетті нығайтудағы рөлін анықтау;

Сабақ мақсаттары:

Барлық оқушылар: Қазақ хандығының құрылған кезеңін айтып бере алады. Қазақ хандығын құрған Керей мен Жәнібек хандардың нақты билік еткен жылдарын, алғашқы қазақ мемлектінің территорисын, халқының санын нақты айтып береді. Хандықтың құрылуының маңызын аша алады.

Оқушылардың басым бөлігі: Қазақ хандығының ішкі және сыртқы саясатын анықтап, тұжырымен дәлелдеп көрсетеді. Қазақ хандығының құрылуының тарихи маңызын тарихи деректер арқылы бірнеше дәлелмен айтып бере алады.

Кейбір оқушылар: Керей мен Жәнібек хандардың мемлекетті нығайту үшін жүргізген ішкі және сыртқы саясатына тарихи негіздемелерге сүйене отырып, зерделей алады. Керей мен Жәнібек ханның тарихта алатын рөліне жеке көз қарастарымен баға бере алады.

Бағалау критерийлері:

• Қазақ хандығының құрылу жылдарын, құрылу аймағын, халқының санын, тарихи маңызын айтып береді.

• Керей мен Жәнібек хандардың мемлекетті нығайтудағы саясатын анықтайды.

• Тарихи деректер арқылы хандықтың құрылуындағы тарихи оқиғаларды талқылайды

Тілдік мақсаттар

Пәнге қатысты лексика мен терминология:

хандық, мемлекет;

Диалогқа/ жазылымға қажетті тіркестер:

Не себепті Жәнібек пен Керей елді бірігіп басқарды? Неліктен Қзазақ хандығы Жетісуда құрылды?

« ....жұрттың айтуына қарағанда, қазақ сұлтандары мен хандарының бір де біреуі бұл халықты дәл Қасым хан сияқты бағындыра алмаған. Оның қарамағындағы атты әскер саны 300 мыңға жуық еді» ,- дейді .......... (Бабыр)

Құндылықтарды дарыту (Мәңгілік ел)

тәуелсіздік, ұлттық патриотизм, жерге, құрмет, көшбасшылық

Пәнаралық байланыс

• «Дүние жүзі тарихы», «География»

Дүние жүзі тарихы бойынша парсы, араб, еуропа тарихи деректерімен танысады.

География пәні бойынша Қазақ хандығының құрылуындағы алғашқы территориялық жағдайын саяси және физикалық карталар арқылы көрсетеді.

Алдыңғы білім

(осы тақырып бойынша оқушылар нені біледі?)

«Алмас қылыш» фильмін көрген. «Қазақ Елі» мультсериалын көрген.

Сабақтың барысы

Уақыт

(минут, секунд)

)

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Оқушыдағы ойлау дағдылары

Қалыптастырушы бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы 10 минут

2 мин.

Ұйымдастыру шаралары (сәлемдесу, оқушыларды түгендеу)

Сыныпта жағымды психологиялық ахуал туғызу үшін оқушыларды шеңберге тұрғызып, «Бүгінгі көңіл-күйің қандай?» тренингін өткіземін.

Эвристикалық әңгіме.

Үй тапсырмасын сұраумын,

«Кубизм әдісі»

- Атап өт. Орта ғасырлардағы этникалық өзгерістерді ата.

- Қашан? Қазақ атауы қай ғасырларда қолданы бастады?

-Қандай? Қазақ халқының құрылуына қандай негізгі этникалық аумақтардың әсері тиді?

- Неліктен? Неліктен қазақтар алғашқы кезде «өзбек-қазақтар» деп аталды?

- Түсіндір. Қазақ халқының қалыптасу үдерісінің алғышарттарын түсіндір.

- Бөліс. Қазақ халқының құрылуы жөнінде тарихи деректермен бөліс.

Сұрақтарға ауызша жауап береді

Дескриптор: «Кубизм әдісі» арқылы оқушылар Қазақ халқының қалыптасу үдерісі жөнінде негізгі мағлұламаттарды атап өтеді.

Білу, түсіну

«Борт» журналы әдісін қолданамын, оқушылардың ілгерлеуіне көмектеседі. Сабақтың өн бойында толтырып отырады. 3-4 ші сабақтың соңында толтырады.

Критериалды бағалаудың эмоционалды аспектісі «Басбармақ» арқылы бағалап отырады.

Кубик

2 минут

1-тапсырма.

Жаңа тақырыпты меңгерту барысында оқушылардың зейінін ашу мақсатында Қазақ хандығы туралы деректі фильм көрсетемін.

Дереккөздерден фильм арқылы мағлұмат көрсетіп, көзбен шолып, есте сақтаған сөздерді «Бізден сұрақ, сізден жауап» ойыны арқылы сұрау.

1. Қазақ хандығы қай жылы және қай жерде құрылды?

2. Керей мен Жәнібек хандардың билік еткен жылдарын ата?

3. Қазақ хандығы туралы қай тарихшылар жазды және олардың шығармалары ата?

4. Алғашқы Қазақ хандығының алап жатқан аумағын картадан көрсетіңдер.

5. Хандық халқының этникалық құрамы қандай ру-тайпалардан тұрды?

Фильмді көреді.

Дескрипторлар:

- мағлұматтарды есте сақтайды, ойын арқылы фильм бойынша сұрақтарға жауап береді.

Білу, түсіну

АКТ

7 сынып оқулығы

Сабақтың ортасы

25 минут

15 минут

(жекелей, топтық)

Тапсырма 2. Оқушыларды V топқа бөлу арқылы «Аялдама» әдісін қолданамын. Әр топ тақырыпшаларды бөліп алып оқып, талдау жасап, келесі топтарға түсіндірме жұмысын жүргізеді. Тірек сөздерді дәптерге жаздырып отырады.

І топ: Қазақ хандығының құрылу кезеңіне дейінгі Қазақ жеріндегі саяси жағдай

ІІ топ: Керек хан тұсындағы қазақ хандығының саяси-әлеуметтік жағдайы

ІІІ топ: Жәнібек ханның мемлекетті нығайтудағы рөлі

IV топ: Қазақ хандығың ішкі және сыртқы жағдайы

V топ: Қазақ хандығы құрылуының тарихи маңызы

(8 минут оқу, 2 мин талқылау, 8 мин түсіндіру, 2 мин жаздыру)

Дескрипторлар:

-Мәтінді оқиды

-Мәселені топта талқылайды

- «Аялдама әдісі» арқылы оқушылар Қазақ хандығы туралы постер арқылы маңызын ашады.

Түсіну, талқылау

Мәтін жазылған қағаздар

Дәптер

Сурет

2 минут

8 минут

10 минут

Тапсырма 2. Қазақ хандығы туралы қазақтың ғұлама ғалымдарының қалдырған деректері бойынша ғалымдарды табу

1. «жұрттың айтуына қарағанда, қазақ сұлтандары мен хандарының бір де біреуі бұл халықты дәл Қасым хан сияқты бағындыра алмаған. Оның қарамағындағы атты әскер саны 300 мыңға жуық еді» ,- дейді .......... (Бабыр)

2. Қасымның бүкіл Дешті Қыпшақ даласына билік жүргізгенін, оның халқы санының миллионнан астам болғандығын айтады. Жошыдан кейін бұл жұртта оджан ұлы хан болған емес дейді .............. (Мұхаммед Хайдар Дулати)

3. «Жәнібек ханның ұлдарының арасында аса белгілі болғаны Қасым хан еді. Ұзақ уақыт бойы атасының ұлына билік етті. Аймағындағы ұлыстарды өзіне қаратты. Ол туралы аңыздар әр жерде көп тараған, көпке мәлім болған» ...................... (Қадырғали Жалайыри

Тапсырма 3.

1457, 1458, 1465 жылдары қандай оқиғалар болды? Хронологиялық кесте арқылы оқиғаларды талқылау тапсырылады.

Тапсырма 5. «Ромашка әдісі» бойынша сабақты қорытындылаймын.

1. Қазақ хандығын құрған сұлтандар?

3.Алғашқы Қазақ хандығының этникалық құрамы қандай ру-тайпалардан тұрды?

4. Керей ханның тарихтағы рөлі

5. Жәнібек ханның тарихтағы рөлі

6. Керей мен Жәнібектің Қазақ хандығын құрудағы мақсаттары неде болды?

Кері байланыс беру. Мадақтау сэндвичі

Үйге тапсырма беру:

Тақырыпты оқу. 4 сұрақ құрау.

Мәтінмен жеке жұмыс жасайды.

Дескриптор:

1.Тарихи деректерді қалдырған тарихшылардың есімдерін жазады.

2.Деректердегі хандардың мемлекетті нығайтудағы саясатын салыстырады.

Дескриптор:

1.Оқушылар деректерге сүйеніп, хандықтың құрылуындағы тарихи оқиғаларды кестеге жазады.

Дескриптор:

1.Ромашка әдісі арқылы Қазақ хандығы туралы қарапайымнан күрделіге қарай сұрақтарға жауап береді.

Оқушылар тақырып бойынша 4 ашық сұрақ әзірлеп келеді.

Қолдану

Қолдану, талдау, жинақтау

Білу, түсіну, қолдану, талдау, жинақтау, баға беру

Криерий арқылы өзара бағалау

Барлық тапсырманы әр оқушы «Басбармақ» арқылы өзін –өзі бағалап отырады.

Мәтін жазылған

Қағаз

7 сыныа оқулығы

Стикер

Кесте

Сөздік

Рефлексия

Екі жұлдыз бір тілек. Стикерлерді толтыру, Оқушылар бүгінгі сабаққа деген пікірін стикерге жазып тақтаға іледі. ББҮ кестені толтыртаммын.