Ашық сабақ "Толағай" 4 сынып

Әдебиеттік оқу

2 т 25 сабақ

Уақыты:20.12.2017 ж

Сыныбы: 4

Мұғалім:Утегалиева А

Тақырыбы

МӘУЕЛІ БАҚ Толағай Ә.Тәжібаев

Мақсат

«Толағай» әдеби  ертегісінің  мазмұны  мен  идеясын   ұғыну, әдеби  ертегіні  халық  ертегісінен  ажырата  білуге  үйрену,талдай білу,өзіндік  ойын  дәлелдеу  тұжырымдай  білу,  жетелеу,мәнерлеп
оқуға  машықтану.

Күтілетін нәтиже

-ертегі-дастанды түсініп оқиды, әңгімелейді

- Толағай бейнесін басқа ертегідегі кейіпкермен салыстыру

- Толағай» әдеби ертегісін құрылысына талдау жасау.

Тілдік мақсат

Саржан, Айсұлу, Толағай, жолбарыс т.б.

Алдыңғы оқу

Өтілген тарау бойынша бір-біріне сұрақтар қою.

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту

«Ой қозғау» стратегиясы.
Ертегілердің бір саласы - әдеби ертегілер. Әдеби ертегінің жазған авторы белгілі болғандықтан оны әдеби ертегі деп атаймыз. Әдеби ертегілер көбінесе ел арасында ауызша айтылып келген әңгіме аңыздардың негізінде туады. Әдеби ертегілер өлең және қарасөз түрінде айтыла береді.
Әбділда Тәжібаев - туған әдебиетіміздің ірі тұлғаларының бірі. Ол 1909 жылы Қызылорда қаласында дүниеге келген.
Атақты ақын Нартай келіп, Әблділданың анасы Айманкүлмен айтысқа түскен. «Сыр елі - жыр елі» атанған сырда туып - өскен Әбділдаға іргелі ақындардың жыр додасы да өзіндік әсерін тигізсе керек.
Ә. Тәжібаевтың «Толағай» әдеби ертегісіне Толағай атты батыр бала туралы және оның атымен аталып кеткен Толағай тауы туралы халық аңызы арқау болған.
Ә. Тәжібаев талғампаз тарих төрінен ойып тұрып орын алған тұлға. Осыдан тура бір ғасыр бұрын Сыр өңірінде дүние есігін ашқан Әбділда әкесінен ерте айрылса да, анасының аяла алақаны арқасында жатқа жалтақтамай өсті. Бала кезінен әдебиетке құмарлығын оятқан да анасы.
Айманкүл шеше таңды таңға қосып, қисса оқитын. Ақынның әдебиетке жақындығы осыдан басталса керек. Әбділда ақын халқын «Толағаймен» табыстырды. Толағай еліне жаңбырлы тауды қалай көтеріп әкелсе, ақын поэзияға өзінің арқалы жырларын арқалап келді.

Сергіту сәті

«Қаңқалар» биі

Сабақтың ортасы

Жаңа сабақ

« Толағай» ертегі дастанын кезекпен оқу, мазмұндау, жоспар құру.
1. Ерекше өскен Толағай
2. Толағайдың жолбарыспен айқасы
3. Елі үшін құрбан болған Толағай.
Әр топ өзіне берілген бөлімді мазмұндап болған соң, ерлік, батырлық, Отан туралы мақал - мәтел айтқызу.
Мысалы: Отан үшін отқа түс күймейсің. Ер ел үшін туады, елі үшін өледі.
« Кубизм» әдісі
І. Мінездеу. ( Толағайға мінездеме беру)
ІІ. Салыстыру (Толағай бейнесін басқа ертегідегі кейіпкермен салыстыру)
ІІІ. Зерделеу (Ертегіден тұрақты сөз тіркестерін, мақал - мәтелдерді, көркем бейнелі ойларды теріп жазу)
ІV. Бейнелеу (Ертегіден ұнаған тұсының суретін салу )
Мінездеу
Мінезі Қай оқиға тұсында
Батыл, өжет Тауды көтеріп әкелуі
Салыстыру. Венн диаграммасы Ортақ қасиеттері

Сабақтың соңы

Ой толғаныс

«Автор орындығы»
Мұғалім сөзі: Оқушылар, ортадағы мына отырғыш автор орындығы деп аталады. Бұнда Толағай бейнесіне еніп, оқырмандар қойған сұраққа Толағай болып жауап беруіміз керек. Қане, кім Толағай болғысы келеді?
(Бір оқушы ортадағы орындыққа отырады. )
1. Толағай секілді ер болу қолыңнан келе ме?
2. Алда - жалда жұрт күйзелсе сен не істер едің?
3. Толағайдың жанашырлық, елге деген сүйіспеншілік сезімдері өз бойыңнан табыла ма?
4. «Толағай» әдеби ертегісін құрылысына талдау жасау.
Басталуы. Саржан атты мерген болуы
Дамуы. Толағайдың дүниеге келуі
Байланысы. Әкесімен аң аулауға шығуы
Шиеленісуі. Жолбарыспен айқасуы
Шарықтау шегі. Еліне жауын жаумауы
Шешімі. Еліне жауын жаудыруы
Қорытынды. Отан үшін отқа түс күймейсің.
Рольдік ойындар
Кім? Қашан? Қайда?
Шығармалардан үзінді оқимын. Оқушылар қай кейіпкерлердің қашан, қай жерде айтқанын табады.
1 – топқа. «Ұйықта қозым»
(Саржаннның Толағайды ұйықтатуы )
2) Өлдім, балам, Толағайжан!
3) Көзімді іліп алайын.
4) Күшті болсаң келе қал
5. Жауын қайда көп жауады, білсең апа айтшы.
Сабақты бекіту.
1. Ертегі дастанға қандай оқиға арқау болған?
2. Ақын суреттеп отырған оқиға қай заманға сай келеді?
3. Ә. Тәжібаев кім болған?
4. Қандай шығармалары бар?

Үйге тапсырма

Ертегінің толық нұсқасын тауып оқу.«Отан үшін отқа түс күймейсің» (ойтолғау жазу)

Күнделіктеріне жазып беремін

Бағалау

«Блоб» ағашы арқылы өзін-өзі бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Пәннің аты

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Атша көкек Б.Баймаханов

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

1. Аңыз мазмұны мен идеясын ашуға мүмкіндік беру.
2. Кейіпкерлердің сөйлеу ерекшелігін талдату арқылы бейнесін ашып, оқушының өз бетімен жұмыс жасау дағдыларын дамыту.
3. Жер, ел деген қасиетті ұғымды қастерлеуге, Отанды қорғау- ата-бабаларымыздың ұлы ісі болғанын сезінуге тәрбиелеу.

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

– Әрбір еркелетіп айтатын есім гүлге ұқсайды. Гүлдердің бәрі әдемі: раушан да, қызғалдақ та, бәйшешек те – бәрі де өзінше керемет, бәрі де адамға қуаныш сыйлайды. Біздің есіміміз де осындай керемет!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

1-жұмыс. Бозторғай, көкек, қарлығаш суреттерін тақтаға ілу немесе интерактивті тақтадан көрсету. Осы құстар топтарына бөлініп отыру.
Әр топ өз аттарына сай құстар дауысына салып дыбыстап көру ( кезекпен)
-Ер жақсы білетіндерің көкек екен ғой!-деп таңданыс білдіру.- Балалар, көкек туралы тағы не білеміз?
Оқушыларды тыңдап, қорытындылау. Балалардың сөздеріне мән беру.
Өтіоетін тақырыптан оқушылар білмейтін деректер бойынша сабақтағы жұмыстарды қалай ұйымдастырар едіңіз? Ол үшін «Атша көкек» мәтінімен таныспастан бұрын оқушылар мынандай дайын тұжырымдарды оқиды.
Тұжырымдар Дейін Кейін 

Сергіту сәті

«Қаражорға» биі

Жаңа сабақ

1. Көкек те қарлығаш сияқты мамырда ұшып келеді.
2. Көкекті аңыздарда мадақтаған.
3. Көкекке арнап ән шығарған.
4.
5.
6.
Ескерту. Кесте артық бөлімдермен сызылуы керек. Барлық оқушыларға алдын ала таратылады.
Осы тұжырымдар бойынша « Дұрыс-бұрын тұжырымдар» кестесімен жұмыс жасау.
Егер оқушы кестедегі тұжырымдарды дұрыс деп тапса, «Дейін» бөліміне «+» таңбасын, ал егер келіспесе, « -» таңбасын қояды.
IV. Жаңа сабақ
Ал көкек туралы білгерің келсе, оқулықта берілген «Атша көкек» деген аңызбен танысалық.
1- жұмыс. Әр топ мәтіннің басынан бастап, «... қарындасы бойжеткен қыз болды» деген сөйлемді қоса аяқтап оқу.
Оқушылар іштей оқып, мәтінмен танысуды бастар алдында, мұғалім кестедегі тұжырымдаға мәтін мазмұны бойынша баға беруді ( бұл жерде пікірін айту) және кестенің «Кейін» бөлігін толтыруды сұрайды. (Оқушы мәтінмен танысқаннан кейін өз тұжырымының өзгергеніне немесе өзгермегеніне куә болады. Ал тұжырымдарының дәлелі үшін мәтіннен үзінділер оқып беруге тура келеді. Бала өз пікірінің дұрыс- бұрыстығын дәлелдейді)
Бір оқушы мазмұнын әңгімелеп шығады.
Сұрақтар:
- «Ат жоқ, көке!»-деп, жігіттің қарындасы неше рет айтты?
- Егер сен жігіттің орнында болсаң, не істер едің?
- Аңыз ары қалай дамиды деп ойлайсыңдар? Болжау.
- Осы бөлімге көкектің қандай қатысы болуы мүмкін? (Көкек үшін, ойландыру үшін: « Көке! Көке!» деген сөзге мән беру.).
- Балалар, оқиғаның ары қарай қалай өрбігенін оқығымыз келе ме?
Аңызды осы жерге дейін оқығанда қандай сезімдер пайда болды?
Мысалы:
- Жігітті аяу;
- Қарындасының бейқамдығына өкіну;
- Сасқалақтау;
- Көмектесуге ниет, т.т.
Ары қарай аңызды аяғына дейін оқу тапсырылады. Тағы да бір оқушы мазмұнын әңгімелеп шығады.
- Балалар, мәтін бойынша сендерде тағы қандай сезімдер туды?
Мысалы:
- Өкініш,
- Сүйсіну ( жалғыз болса д жасауға қарсы кеткеніне);
- Мақтаныш ету (ерлікті, батырлықты);
- Аяшылық ( ағасын жауға жіберуге қимай жүрген қарындасына).
Әрине, оқушылар ол сезімдерді түсіндіріп береді. Осы жұмыстарды талдау арқылы оқушылар мұғалімге, бір-біріне сұрақтар қоя отырып, өздерінің сөйлеу тілдерін де дамытады.
Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қойылады.
Тұжырымдар бойынша кестеге тағы жауап беру. Яғни, мәтін аяқталғаннан кейін кестенің «Кейін» бөлігін толтыру.
Өз тұжырымың дұрыс болды ма?
Қай тұжырым өзгерді?
Неліктен өзгерді?

«Дұрыс-бұрыс» тұжырымдаркестесі.

Ой толғаныс

Оқушыларға мұғалімнің рөліне еніп, мәтін бойынша тұжырымдар жазу тапсырылады. Кестенің ашық бөліктері пайдаланылады. Ол үшін бала мәтінге қайта үңіледі. Мәтін қысқа, түсініктіү оқуға жеңіл болғандықтан, бала үшін іздену қызық болатыны сөзсіз. Бұл әдіс-тәсілді немесе стратегияны қолдану келесі бір сабақта бұдан да сәтті жүретініне сенімдіміз. Мысалы:
- Ағайынды адамдар бір-бірін кешіреді.
- Жігіт те аузынан шыққан сөзіне өкінеді.
Оқиғаның осылай аянышты аяқталуына көңілсіздік тудыратындықтан, балалардан батыр жігіттің қарындасын құтқаруға сендер көмектескілерің келеме деп сұрап, аңыздың жақсылықпен аяқталуына тапсырма беру.

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазып беремін

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.