Бөлім:

5-бөлім: Тарихи тұлғалар. Лексика

Педагог:

Күні:

Сынып: 6 «»

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Тарихи тұлғалар өмірі. Қаныш Сәтбаев

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

6.1.5.1 - тыңдалған мәтін мазмұны бойынша жалпы және нақты сұрақтарға жауап беру, мәтіндегі ақпаратты шынайы өмірмен байланастыру.

6.4.3.1 - көнерген сөз, эвфемизм, дисфемизм, табу сөздердің қолданыс аясын түсіну және ажырата білу;

Сабақтың мақсаты

тыңдалған мәтін мазмұны бойынша жалпы және нақты сұрақтарға жауап береді, мәтіндегі ақпаратты шынайы өмірмен байланастырады;

көнерген сөз, эвфемизм, дисфемизм, табу сөздердің қолданыс аясын түсінеді және ажырата біледі.

Құндылықтарға баулу

Құндылық: бірлік және ынтымақ

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Білім алушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту

7 мин.

І.Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Топтасады.

Психологиялық ахуал: «Жүрек жарды» әдісі

Оқушыларға таза парақшалар таратылады. Оған дәл қазіргі кездегі ойындағы қолайсыз көңіл-күйді жазу ұсынылады. Жазып болған соң, қоқыс жәшігіне тастайды. Осылайша барлық жағымсыз көңіл күйден арылып, тазарған жүрекпен, көтеріңкі көңіл күймен сабақ басталады.

Оқушыларға таза парақшалар таратылады. Дәл қазіргі кездегі ойындағы қолайсыз көңіл-күйді жазады. Жазып болған соң, қоқыс жәшігіне тастайды, жағымсыз көңіл күйден арылып, тазарған жүрекпен, көтеріңкі көңіл күймен сабақ басталады.

ҚБ: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.

Оқулық, жұмыс дәптері

Слайд

Жапсырма қағаздар

Топтасу: Оқушылар үстел үстіндегі қобдишаны қақпағын ашады /жыртады/ ішінен шыққан суреттер арқылы топтасады.

Қобдишадан шыққан суреттер бойынша топтасады, өзара топбасшы сайлап, топтағы өз рөлге қатысты берілген міндетті орындайды

Сабаққа кіріспе

15 мин

10 мин

8 мин

5 мин

Үй тапсырмасы: 9-тапсырма. Эвфемизм және дисфемизм сөздердің ортақ белгілерін, айырмашылық- тарын ВЕНН диаграммасына түсіріп жаз.

Үлгі: Эвфемизм: сыпайы.

Ортақ белгі: ойды бейнелейді.

Дисфемизм: әдепсіз

Эвфемизм және дисфемизм сөздердің ортақ белгілері мен айырмашылықтарын ВЕНН диаграммасына жазады.

Дескриптор:

-эвфемизм мен дисфемизмді ажырата алады-1б

-мағынасын түсінеді-1б

Жалпы: 2 балл

Бағалау парақтары

Стикерлер

Б олжау: Берілген пазлдарды құрастырып, сабақ тақырыбын болжа.

Берілген пазл қиындыларын құрастырып, сабақ тақырыбын болжайды.

Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты, бағалау критерийі айтылады

О йтүрткі: Тақырыпқа байланысты бейнематериал көрсетіледі, тыңдалған ақпараттар негізінде wordwall арқылы ойтүрткі сұрақтарына жауап беріңдер.

Тақырыпқа байланысты бейнематериалды түсініп көреді, тыңдалған ақпараттар негізінде wordwall арқылы ойтүрткі сұрақтарына жауап береді.

Дескриптор:

-тыңдалған ақпараттарды орындайды-1б

-мағынасын түсінеді-1б

-сұрақтарға жауап береді-1б

Жалпы: 3 балл

2 тапсырма. Қаныш Сәтбаев ұлы тұлға ретінде өшпейтін...

Топтық жұмыс:

Ақпараттарды түсінеді, қажетті сөздерді жазады.

Дескриптор:

-ақпараттарды түсінеді-1б

-қажетті сөздерді жазады-1б

Жалпы: 2 балл

Тілдік бағдар.

Халықтың наным-сенімі мен салт-дәстүріне байланысты атын атауға тыйым салынған сөздер табу сөздер деп аталады. Табу сөздер дүниежүзіндегі халықтың көпшілігінде кездеседі. Әсіресе түркі халықтарының, оның ішінде қазақ халқының тұрмысында кең тараған.

Табу сөздердің түрлері:

1.Діни және мифологиялық табу: Құдай, өлім, жын-пері сияқты ұғымдарға қатысты сөздер. Мысалы, өлімді тура айтпай, оны “ана дүниеге аттану”, “қайтыс болу” деп жұмсартып айтады.

2.Этикалық табу: Әдепсіз, ұятты, бейәдеп сөздер, әсіресе, дене мүшелері немесе табиғи қажеттіліктер туралы сөздер.

3.Туыстыққа қатысты табу: Кейбір дәстүрлерде қайын ата, ене немесе басқа жақын туыстардың аттарын атауға тыйым салынады. Бұл қазақ халқында да бар (мысалы, “ата” орнына “қара шаңырақ иесі” деп айту).

4.Табиғи құбылыстар мен жануарларға немесе салт-дәстүрге қатысты табу: ауа-райына, жануарларға қатысты тыйымдар. Табу сөздерді қолдану қажеттілігі туындағанда оларды эвфемизмдермен (жұмсартып айтылған сөздер) немесе басқа балама сөздермен ауыстырады. Мысалы:

•“Өлу” сөзі – “қайтыс болу”, “дүниеден өту”.

•“Жын” сөзі – “пәлекет”, “шайтан”.Табу сөздер әр халықтың мәдениетінен хабар береді және сол қоғамның наным-сенімдер жүйесін зерттеуде маңызды рөл атқарады.

Жеке жұмыс:

3-тапсырма. Сөйлемдерді жазып, табу сөздердің астын сыз.

Дәл осы кезде есіктен шығып жатқан қонақтарға қарсы жүріп, сығылыса кірген Қалиқа Абайға жақындап кеп:

-Телғара! Қалқам, сені апаң шақырады! – деді (М. Әуезов). Тентекжан-ау, мені тастап бара жатқаның ба? – деп Зәйкүл де тұра жөнелді (Б. Майлин). Смағұл – әкемнің інісі. Мұрт шыға бастағанына азғана жыл. Мен бұл кісіні тәте деймін. Шешем қазақ әйелдерінің салты бойынша атын атамайды, тергеп «шырақ» дейді (Б. Соқпақбаев).

Дескриптор:

мәтінді түсініп оқиды, табу сөздердің астын сызады-1б Жалы: 1 балл

Б ілімметр шкаласы бойынша өзін-өзі бағалайды

ЕБҚ оқушыға тапсырма

Берілген табу сөздерді пайдаланып, сөйлемдер құра.

Шырақ, ит-құс, жай түсті, жын соқты, қайтыс болды.

Берілген табу сөздерді пайдаланып, сөйлемдер құрайды.

Өз ойын дұрыс мағынада білдіреді. «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру

Сергіту. «Қағаз оркестрі» Берілген әуенге қағаздарды такт бойынша қозғалтып, оркестрмен күй орындаңдар.

Берілген әуенге қағаздарды такт бойынша қозғалтып, оркестрмен күй орындайды.

Білімметр шкаласы бойынша өзін-өзі бағалайды

Б ерілген табу сөздерді шелектерге мағынасын тарқатып саламыз Қорытынды: Берілген эвфемизм, дисфемизм және табу сөздерді шелектерге мағынасын тарқатып саламыз

Ойтаразы /бекіту/ бүгінгі абағымызды wordwall арқылы пысықтаймыз.

Табу, эвфемизм және дисфемизм сөздерді мағынасын тарқатады, сөздерді ажыратып, дұрыс қолданады, мағынасын тарқатады, сөздерді ажыратып,

Дескриптор:

-табу сөздерді ажыратып, мағынасын тарқатады-1б

-эвфемизм және дисфемизм сөздерді ажыратып, дұрыс қолданады-1б

Жалпы: 2 балл

https://kk.encyclopedia.kz/index.php/

Рефлексия «Үш ҚҚҚ»

Қызық Қиын Құнды

Үйге: 6-тапсырма. Берілген мәтінді пайдаланып, Қ. Сәтбаев туралы өмірбаяндық мәтін құрап жаз.

Рефлексия жасайды. Бүгінгі сабақта не үйренгендерін, топта қалай жұмыс жасағандарын, қандай білім алғандарын Қызық, Қиын, Құнды әдісі бойынша таразылайды