Ашық сабақ. Зат есім. 4 сынып

Қарасу мемлекеттік тілде оқытатын негізгі мектебі

Тақырыбы: Зат есім

Күні: 26.12.2015

Сыныбы: 4

Өткізген: Базылбекова А.Б

2015-2016 оқу жылы

Күні: 26.12.2015

Сыныбы: 4

Пәні: Қазақ тілі

Сабақтың тақырыбы: Зат есім

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Зат есім туралы кең ауқымды түсінік беру. Сөйлем ішінде зат есімді ажырата білуге, сұрақ қоюға, сабаққа ынта-ықыластарын арттыру.
Дамытушылық: ақыл-ойын, логикалық ойлау жүйесін дамытуды көздеп, арнайы жаттығулар жүргізу. Сөздік қорын, ойлау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік: Сауаттылыққа, көркем жазуға, ұстамдылыққа, жылдам ойлауға, әдемі сөйлеуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: аралас сабақ

Әдіс-тәсілдері: Әңгімелесу, түсіндіру, сұрақ-жауап, жазбаша жұмыс

Көрнекілігі: интерактивті тақта, тірек сызба, қима қағаздар

Сабақтың барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі

1)Оқушыларды түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру

2)Оқушылардың зейінін сабаққа аудару

Психологиялық дайындық

Тілек айту

Топқа бөлу: Кім? және Не? тобы

Суреттерді алу арқылы бөлінеді.

Кім? Аяз ата, Ақшақар, Жалмауыз кемпір

Не? Шырша, маймыл, аққала

ІІ.Үй тапсырмасын тексеру.

6 жаттығу 114 бет (дұрысын тақтадан көрсету)

Берілген зат есімдерді сын есім, сан есім, етістіктермен тіркестіріп жаз.

Тай, күн, аққу, тау, тауық, оқушы

Жауаптар: Ала тай, ашық күн, екі аққу, үлкен тау, оқушы сабақ оқиды.

Проблемалық сұрақтар

Сөз таптары дегеніміз?

Қазақ тілінде неше сөз таптары бар?

Сөздердің білдіретін мағынасына, түрлену тұлғасына, қойылатын сұрағына, сөйлемде атқаратын қызметіне қарай топталуын сөз таптары дейміз. Ендеше соған байланысты мына сөз таптарының дұрыс сұрақтарын тауып сәйкестендірейік.

ІІІ. Жаңа тақырыпты игеруге дайындық

Сәйкестендіру

Зат есім Кім? Не? Кімдер? Нелер?

Сан есім Қанша? Неше? Нешінші?

Сын есім Қандай? Қай?

Етістік Не істеді? Не қылды? Қайтті?

Есімдік Кім? Не? Қанша? Кімдер? Қай?

Үстеу Қашан? Қайда? Қанша? Қалай?

Шылау Сөйлем мүшесі бола алмайтын жеке тұрғанда мағынасы жоқ сөздер

және, үшін, ғана, дейін, шейін

Одағай Көңіл күйге байланысты сөздер. Тәй, алақай, қап әттеген-ай

Еліктеу сөздер Әр алуан дыбыстарға немесе қимыл әрекеттерге еліктеуден туған

сөздер, тарс-тұрс, жат-жұлт, қорбаң-қорбаң, жарқ-жұрқ

Сонымен балалар сөз таптары тоғызға бөлінеді екен, соның ішінде бірінші тұрған қандай сөз табы? Біз бүгін зат есімдер туралы толығырақ мағлұмат аламыз, сөйлем ішінде сұрақ қою арқылы, зат есімді ажырата білуді үйренеміз.

Оқулықтарымызды дәптерімізді ашамыз, бүгінгі күнді жазамыз.

IV. Жаңа сабақ (Суреттер арқылы түсіндіру)

Заттың атын білдіріп Кім? Не? Кімдер? Нелер? деген сұрақтарға жауап беретін сөз табын зат есім дейміз. Мысалы: Бала, балалар, кітап, кітаптар, парта, парталар,

Зат есім құрамына қарай дара күрделі болып екіге бөлінеді.

Дара зат есім бір ғана түбірден тұрады. Мысалы: от, ара, қант, оқушы

Күрделі зат есім кемінде екі сөзден тіркесу арқылы жасалады. Мысалы: Мәдениет үйі, ата-ана.

Жалпылай немесе жекелей аталуына байланысты жалпы және жалқы есім болып бөлінеді.

Жалпы жалпы есім мысалы: қала, өзен, тау, кітап

Жалқы есім мысалы: Алматы, Ертіс, Алатау, Абылай

V. Сабақты бекіту.

10 жаттығу.

Ертегіні түсініп оқы. Бірінші сөйлемнен зат есімдерді тап.

Сылтаушы

Ертеде бір қойшы үйіне мызғып алуға келіпті де, қойды қарай тұруға баласын жұмсапты. Күн суық болса керек, баласы:

• Тоңамын! – деп, сылтауратыпты.

Анасы ұлының аяғына жылы байпақ, үстіне тон, тері шалбар, жылы қолғап, басына үлкен тымақ кигізіпті де:

• Ал, балам, енді тоңбайсың, бара ғой, - депті. Сонда баласы ұялмастан:

• Енді көзім тоңады, - деп жылапты.

11 жаттығу (Таразының екі жағына салу)

Қай сөздер көп?

Жалқы есім: Жайық, Бішкек, Тайбурыл, Құтжол

Жалпы есім: жаңбыр, биші, өлке, бала, оқушы

VI.Сергіту сәті

Ұшты ұшты ойыны

1.Ұшты, ұшты парта ұшты

2.Ұшты, ұшты аққу ұшты

3.Ұшты, ұшты есік ұшты

4.Ұшты, ұшты қарға ұшты

5.Ұшты, ұшты тақта ұшты

6.Ұшты, ұшты көбелек ұшты

7.Ұшты, ұшты адам ұшты

8. Ұшты, ұшты шар ұшты

9. Ұшты, ұшты сөмке ұшты

10. Ұшты, ұшты торғай ұшты

1 тапсырма. Семантикалық тапсырма (жұптық жұмыс бір-бірінікін тексереді.)

15 – 13=5

12 – 8 =4

7 – 4 =3

3 – 0 =2

2 тапсырма Берілген сөздерді оқып осы сөздерден зат есім жаса. (Тақтамен жұмыс)

1 топқа: Ұш+қыш, біл+ім, іл+гіш, сыз+ғыш, жүз+ім, өшір+гіш

2 топқа: Адал+дық, ұзын+дық, жаңа+лық, сұлу+лық, таза+лық, биік+тік

3 тапсырма: «Кім жылдам?» (тақтадан ребусты көрсету)

Ребусты дұрыс шешсең, мақал шығады.

Жауабы: Адал достық алтыннан да, қымбат

Қосымша тапсырмалар:

4 тапсырма

Жұмбақты оқып, шешуін тап.

Екі желім –

Күйдің көрігі,

Әннің көлігі.

Жауабы: домбыра бұл сөз қандай сұраққа жауап береді.

5 тапсырма Өлеңнен зат есімнің жекеше түрін және көпше түрін теріп жаз

Білмейді Омар, Ораздар. Бала емеспін желікпе

Жұмбақ сырлар біраз бар, Сұрақ қойдым келіп мен:

Неге ұшпайды түйеқұс, Бірін-бірі бүйілер

Күркетауық, қораздар? Жеп қояды неліктен

Қара жерге түсіп қар, Дақ бар неге Күнінде?

Кетті ұйқыға пысықтар Соны айтпаса білем бе?

Судан неге қашады Неге жалғыз тұрады.

Балық құмар мысықтар?! Көртышқандар інінде?!

VII. Қорытынды

Сөз табының ең басында тұрамын

Білесіңдер Кім? Не? деген сұрағым

Сөйлемде ой иесі боламын

Етістікпен көркейемін толамын  (Шешуі: зат есім)

Дұрыс айтасыңдар балалар, жұмбақтың шешуі: зат есім. Бүгінгі сабағымызда біз  берілген  түрлі тапсырмаларды  орындау барысында зат есімді толық зерттеп, оны дәлелдік.

VIII. Бағалау

IX. Үйге тапсырма

X. Рефлексия