400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 18 материал табылды

Ашық сабақ:Тәрбие жұмыс әдістемесі

Материал туралы қысқаша түсінік
бастауыш сынып оқушыларына
Материалдың қысқаша нұсқасы

Семей полигоны


Жақия Шайжүнісов атындағы электронды колледж

Сабақ жоспары №18

Пән Математикалық теория негіздері мен әдістері

Курс тақырыбы Арифметикалық ұғымдар және оларды оқыту әдістемесі

Сабақ тақырыбы Құрама сандардың бөлгіштік белгілері

Оқыту стандарттары

Оқушылар білу керек Құрама сандардың бөлінгіштік қасиеттерін менгеру

оShape1

Сабақ мақсаттары

Цели урока



қытушылық
Арифметикалық ұғымдар мен құрама сандардың айырмашылығы түсіну

обучающая

дамытушылық білім алушылардың аналитикалық ойлау, түсінгенін мазмұндау және есту қабілеттерін дамыту. Логикалық ойлау арқылы толық және ұтымды жауап беруге дағдыландыру.

развивающая

тәрбиелік білім алушыларды зейінділікке, ұқыптылыққа және ісінің білікті маманы болуға тәрбиелеу. Еңбекті сүйе білуге өз уақытын дұрыс пайдала алуға тәрбиелеу.

воспитательная

Сабақтың типі: жаңа материалды меңгеру

Тип урока:

Сабақтың түрі: дәріс

Вид урока:

Сабақта пайдаланатын әдістер: сөздік, сұрақ-жауап,оқулықпен

Методы, используемые на уроке:

Сабақтың жабдықталуы:

көрнекілікқұралдар суреттер

наглядные пособия

үлестірмелі материалдар дәріс,карточкалармен жұмыс жасау

раздаточный материал

Оборудование урока:

оқытудың техникалық құралдары

технические средства обучения

Пәнаралық байланыстар(межпредметные связи):

педагогика

қамтамасыз етелетін Математика

обеспечиваемые

Әдебиет Мухамеджанова У.Ж. «Математикалық теория», 2008 г.

Литература

Сабақтың мазмұны(содержание урока):





Элемент №

№ элемента

Сабақтың элементтері, оқу мәселелері, оқыту әдістері мен формалары



Элементы урока, учебные вопросы, формы и методы обучения


I. Ұйымдастырушылық кезең



ІІ.Үй тапсырмасы



ІІІ. Жаңа материалды түсіндіру







ІV.Тақырыпты бекіту


V.Сабақты қорыту



VІ.Үй тапсырмасы


Аудитория мен білім алушыларды сабаққа дайындау

Білім алушыларды түгендеу

Сабақ мақсатымен таныстыру

Көп таңбалы N санының бірлік цифры а, ондық цифры b, жүздік цифры с, мыңдық цифры d болсын т. с. с, яғни N=a+10b+100c+1000d+…=a+10(b+10c+100d+…), мұндағы көп нүкте келесі разрядтардың қосындыларын білдіреді. N санынан 11-ге еселік болатын 11(b+10c+100d+…)санын шегереміз. Сонда шыққан айырма мынаған тең болады:

a−b−10(c+10d+…),бұл санды 11-ге бөлгенде қалатын қалдық N санынан қалатын қалдықтай болатынын байқау оңай. Осы айырмаға 11-ге еселік болатын 11(с+10d + …), санын қосып, мынадай сан шығарып аламыз: a−b+c+10(d+…),мұны да 11-ге бөлгенде қалатын қалдық N санынан қалатын қалдықтай болады. Бүдан 11-ге еселік болатын 11(d+ …) санын шегереміз, т. с. с. Осының нәтижесінде мынадай сан шығады: a-b+c-d+…=(a+c+…)-(b+d+…),мұны да 11-ге бөлгенде қалатын қалдық бастапқы N санынан қалатын қалдықтай болады.

карточкалармен жұмыс жасау,слайд көрсету

«Математикалық әдістеме», 2008 г.228 бет №7 есеп шығару


Күні

Топ

12.12.2019 ж

2негізгі НО


Оқытушы _________________ Боленова А.Д

 















Жақия Шайжүнісов атындағы электронды колледж

Мамандық: «Бастауыш білім беру»

Пән: «Математиканың теориялық негіздері және бастауыш класта математиканы оқыту әдістемесі»

Курс тақырыбы: Арифметикалық ұғымдар және оларды оқыту әдістемесі

Сабақ тақырыбы Құрама сандардың бөлгіштік белгілері

Санның бөлінгіштік белгілері. Сандардың жазылулары бойынша, бір санның екінші санға бөлінгіштігін анықтайтын ереже бөлінгіштік белгісі деп аталады. Алгебра бөлу амалын орындамай-ақ, берілген санның қай бөлгішке бөлінетінін, қайсысына бөлінбейтінін  алдын ала анықтауға болатын белгілерді табуды едәуір жеңілдетеді. 2-ге, 3-ке, 4-ке, 5-ке, 6-ға, 8-ге, 9-ға , 10-ға және 11-ге бөлінгіштік белгілері.

  • 2- ге бөлінгіштік белгісі:

Жұп сандар 2-ге бөлінеді.

  • 3- ке бөлінгіштік белгісі:

Берілген санның цифрларының қосындысы 3- ке бөлінсе, ол сан 3-ке бөлінеді.

Мысал 1: 4211346 саны 3-ке бөлінеді. Себебі, 4+1+1+3+4+6=21, 21 саны 3-ке бөлінеді.

Мысал 2: abc-3-ке бөлінетін сан. a2b8c3 санын 3-ке бөлгенде, қандай қалдық шығады?

Шешуі: a+b+c=3k k — бүтін сан.

a+2+b+8+c+3=a+b+c+13=3k+13=3k+12+1=3(k+4)+1.

  • 4- ке бөлінгіштік белгісі:

Берілген сан 4-ке бөлінуі үшін санның соңғы екі цифрымен жазылған екі таңбалы сан 4- ке бөлінуі қажет.

Мысал 3: 364, 1508, 300, 4112 – 4- ке бөлінетін сандар. 214, 522, 417, 2575 – 4- ке бөлінбейтін сандар.

  • 5- ке бөлінгіштік белгісі:

Берілген сан 0 немесе 5 цифрларымен аяқталса, сол сан 5- ке бөлінеді.

Мысал 4: abc- үштаңбалы сан. Санды 5-ке бөлгенде, қалдықта 2 шығады. Егер abc 3- ке бөлінетін сан болса, a+b+c-ның ең үлкен мәні қанша?

Шешуі: abc-ны 5- ке бөлгенде қалдықта 2 саны шықса, онда c=2 немесе c=7 мәні үлкен болуы үшін c=7 деп аламыз. abc саны 3- ке бөлінсе, a+b+c қосындысы да 3- ке бөлінеді.  a+b+7=3k  a+b=17 болса ғана,  a+b+c өрнегі өзінің ең үлкен мәнін қабылдайды.  a+b+c=17+7=24.

  • 6-ға бөлінгіштік белгісі:

2 және 3-ке бөлінетін сандар, 6-ға да бөінеді.

Мысал 5: 6- ға бөлінетін ең үлкен үш таңбалы сан мен ең кіші үш таңбалы санның айырымын табыңыз. Шешуі:

Айырма: 996-102=892. Ең үлкен сан: 996, ең кішісі: 102.

  • 9- ға бөлінгіштік белгісі:

Берілген санның цифрларының қосындысы 9- ға бөлінсе,сол санның өзі де 9-ға бөлінеді.

Мысал 6: 4963117- 9- ға бөлінеді, себебі 4+5+6+3+1+1+7=27 саны 9- ға бөлінеді.

  • 10- ға бөлінгіштік белгісі:

Санның жазылуындағы соңғы цифр 0 болса, ол сан 10- ға бөлінеді.

Ескерту: Берілген сан өзара жай сандарға бөлінсе, онда ол жай сандардың көбейтіндісіне де бөлінеді.

Мысал 7:

2 мен 3-ке бөлінетін сан 6- ға да бөлінеді.

3 пен 4-ке бөлінетін сан 12-ге де бөлінеді.

3 пен 5-ке бөлінетін сан 15- ке де бөлінеді.

4 пен 5-ке бөлінетін сан 20-ке де бөлінеді.

4 пен 9-ға бөлінетін сан 36-ға да бөлінеді.

Ескерту: Берілген сан 8- ге, 10-ға бөлініп, олардың көбейтіндісі болатын 80- ге бөлінбеуі мүмкін, себебі 8 бен 10 өзара жай сандар емес.

Мысал 8: Төрттаңбалы 26ab саны 18-ге бөлінеді (a,b) жұбының барлық мәндерін анықтау керек. Шешуі:

18-ге бөлінетін сандар 2 мен 9-ға бөлінуі керек. Олай болса, b-жұп сан. 2+6+a+b саны 9-ға бөлінуі керек.  2+6+a+b=9k және 8+(a+b)=9k онда (a,b)=(1,0) немесе (8,2); (6,4); (4,6) және (2,8).

  • 11-ге бөлінгіштік белгісі:

11-ге бөлінгіштік белгісін қорытып шығарайық; ол едәуір қарапайьш әрі қолайлы.

Көп таңбалы N санының  бірлік  цифры  а, ондық  цифры b, жүздік цифры с, мыңдық цифры d  болсын т. с. с, яғни  N=a+10b+100c+1000d+…=a+10(b+10c+100d+…), мұндағы көп нүкте келесі разрядтардың қосындыларын білдіреді. N санынан 11-ге еселік болатын  11(b+10c+100d+…)санын шегереміз. Сонда шыққан айырма мынаған тең болады:

a−b−10(c+10d+…),бұл санды 11-ге бөлгенде қалатын қалдық N санынан қалатын қалдықтай болатынын байқау оңай. Осы айырмаға 11-ге еселік болатын  11(с+10d + …), санын қосып, мынадай сан шығарып аламыз: a−b+c+10(d+…),мұны да 11-ге бөлгенде қалатын қалдық N санынан қалатын қалдықтай болады. Бүдан 11-ге еселік болатын 11(d+ …) санын шегереміз, т. с. с. Осының нәтижесінде мынадай сан шығады: a-b+c-d+…=(a+c+…)-(b+d+…),мұны да 11-ге бөлгенде қалатын қалдық бастапқы N санынан қалатын қалдықтай болады. Осыдан 11 -ге бөлінгіштіктің   мынадай белгісі шығады: барлық тақ орындардағы цифрлардың  қосындысынан барлық жұп орындардағы цифрлардың қосындысын шегеру керек: егер осы айырмадан 0 немесе 11-ге еселік болатын сан (оң немесе теріс) шықса, онда   сыналатын санымыз 11-ге еселік болады; олай болмаған жағдайда әлгі сан 11-ге қалдықсыз бөлінбейтін болады. Мысалы, 87 635 064 санын сынайық:

84-6 + 5 + 6 = 25,

7 + 3+0 + 4= 14,

25-14=11.

Олай болса, бұл сан 11-ге бөлінеді.

11-ге бөлінгіштіктің басқа да бір белгісі бар, бұл өте ұзақ созылып жазылмаған сандар үшін қолайлы. Бұл белгі бойынша саналатын сан оңнан солға қарай екі-екі цифрдан топталып, ажыратылады да, бұл топтарды өзара қосады. Егер осы шыққан қосынды 11-ге қалдықсыз бөлінетін болса, онда саналушы сан 11 -ге еселік болады, олай болмаған жағдайда — ол 11-ге есе-лік болмайды. Мысалы,   528 санын сынау керек болсын  дейік. Санды топ-топқа ажыратамыз да (5/28), екі топты өзара қосамыз: 5+28 = 33.

33 саны 11-ге қалдықсыз    бөлінетін    болғандықтан, 528 саны да 11-ге еселік болады:

528:11=48.

Осы бөлінгіштік қасиетін дәлелдейік. Көп таңбалы N санын топтарға ажыратайық. Сонда екі таңбалы (немесе бір таңбалы’) сандар шығады, оларды а, b, ст. с. с. арқылы (оңнан солға қарай) белгілейміз, сонда N санын мына түрде жазуға болады:

N=a+100b+10000c+…=a+b+100 (c+…) N-нен он бірге еселік болатын 99 (b + 100 с+-…)    санын шегереміз. Бұдан шыққан  а+(b +100c+ …) = а + b + 100 (с+ …) санын 11-ге бөлгенде шығатын қалдық N санынан қалатын қалдықтай болады.   Осы соңғы саннан 11-ге еселік болатын 99(с+ …) санын шегереміз т. с. с. Осының нәтижесінде біз N санын 11-ге бөлгенде қалатын қалдық  а+b + с+ …  санынан қалатын қалдықтай болатынын табамыз.

1) Сандарды жай көбейткіштерге жіктеу керек.

2) Ортақ бөлгіштердің ең үлкен дәрежелері мен басқа бөлгіштердің көбейтіндісін табамыз.

Әр баланың мақсаты – өзінің   білім  деңгейін  көтеру, сабаққа деген қызығушылығын арттыру,  іздену. Осы  мақсатты  іске  асыру  барысындағы   міндетім  сол   тақырыпты  игерумен  қатар, кең  ауқым-ды есептерді  шешуді зерттеу,ойлау  қабілетімді  машықтыру.

Ойлау – шығармашылық, ойлау – еңбек. Бұны  іске асырудың  бір жолы  қызықтыратын тапсырмалар таңдай білу. Ойлау барысында менің дербес жұмыс істеу мүмкіндігім, көңіл қоя білу қабілетім дамыды. Математиканың сан алуан сырын, сандар әлемінің қызық құбылысын, ойлау  элементтерімен өрнектеген зертеу жұмысы қызықты, әрі ұтымды. Зерттеу барысында жүргізілетін жұмыстар қарапайымнан басталып, біртіндеп қиындап, танымдық қызметін белсендіруге назар аударылады. Зерттеу жұмыстарын жүргізу барысы  менің зор ынтамды тудырды, білгенімді тереңдетіп, жаңа іс-қимылға жетеледі.

Сонымен, кейбір бүтін  сандарының  бөлінгіштігі, натурал сандардың ең үлкен ортақ бөлгіші мен ең кіші ортақ еселігін жай көбейткішке жіктеу арқылы табуға болатындығы   қарастырылды.





Оқытушы:_________________Боленова А.Д.





























Лекция №18

Простые и составные числа – определения и примеры

Понятия простые числа и составные числа относятся к целым положительным числам, которые больше единицы. Такие целые числа, в зависимости от количества их положительных делителей, подразделяются на простые и составные числа. Таким образом, чтобы понять определения простых и составных чисел, нужно хорошо представлять себе, что такое делители и кратные.

Простые числа – это целые числа, большие единицы, которые имеют только два положительных делителя, а именно самих себя и 1.

Составные числа – это целые числа, большие единицы, которое имеют, по крайней мере, три положительных делителя.

Отдельно заметим, что число 1 не относится ни к простым, ни к составным числам. Единица имеет только один положительный делитель, которым является само число 1. Этим число 1 отличается от всех остальных целых положительных чисел, которые имеют не менее двух положительных делителей.

Учитывая, что целые положительные числа – это натуральные числа, и что единица имеет только один положительный делитель, можно привести другие формулировки озвученных определений простых и составных чисел.

Простыми числами называют натуральные числа, которые имеют только два положительных делителя.

Составными числами называют натуральные числа, имеющие более двух положительных делителей.

Отметим, что каждое целое положительное число, большее единицы, есть либо простое, либо составное число. Иными словами, не существует ни одного такого целого числа, которое не являлось бы ни простым, ни составным. Это следует из свойства делимости, которое гласит, что числа 1 и a всегда являются делителями любого целого числа a.

Исходя из информации предыдущего абзаца, можно дать следующее определение составных чисел.

Натуральные числа, которые не являются простыми, называются составными.

В качестве примеров составных чисел приведем 6, 63, 121 и 6 697. Это утверждение тоже нуждается в пояснении. Число 6 имеет кроме положительных делителей 1 и 6 еще и делители 2 и 3, так как 6=2·3, поэтому 6 – действительно составное число. Положительными делителями 63 являются числа 1, 3, 7, 9, 21 и 63. Число 121 равно произведению 11·11, поэтому его положительными делителями являются 1, 11 и 121. А число 6 697 составное, так как его положительными делителями кроме 1 и 6 697 являются еще и числа 37 и 181.

В заключение этого пункта хочется еще обратить внимание на то, что простые числа и взаимно простые числа – это далеко ни одно и то же.

Простые числа, для удобства их дальнейшего использования, записывают в таблицу, которую называют таблицей простых чисел. Ниже представлена таблица простых чисел до 1 000.

Пусть a – натуральное число, большее единицы, и b – наименьший положительный и отличный от единицы делитель числа a. Докажем, что b – простое число методом от противного.

Предположим, что b – составное число. Тогда существует делитель числа b (обозначим его b1), который отличен как от 1, так и от b. Если также учесть, что абсолютная величина делителя не превосходит абсолютной величины делимого (это мы знаем из свойств делимости), то должно выполняться условие 1<b1<b.

Так как число a делится на b по условию, и мы сказали, что b делится на b1, то понятие делимости позволяет говорить о существовании таких целых чисел q и q1, что a=b·q и b=b1·q1, откуда a= b1·(q1·q). Из правил умножения целых чисел следует, что произведение двух целых чисел есть целое число, тогда равенство a=b1·(q1·q) указывает на то, что b1 является делителем числа a. Учитывая полученные выше неравенства 1<b1<b, мы получаем противоречие условию, что b – наименьший положительный и отличный от единицы делитель числа a.

Так доказано, что всегда может быть найдено новое простое число, не заключающееся среди любого количества наперед заданных простых чисел. Следовательно, простых чисел бесконечно много.

Итак, в силу того, что простых чисел бесконечно много, при составлении таблиц простых чисел всегда ограничивают себя сверху каким-либо числом, обычно, 100, 1 000, 10 000 и т.д.







Преподаватель:_________________Боленова А.Д.

Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
1 ұстаз жүктеп алған
26 ақпан
507
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі