Ашық тәрбие сағаты: "Біз буллингке қарсымыз!"

Тақырыбы: «Біз буллингке қарсымыз!»

Білім беру ұйымы: Қоғамдық тамақтану және сервис колледжі

Тобы: МБ-423

Күні: 13.03.2026ж

Оқытушы: Қоныс Д.С.

Сабақтың мақсаты

Студенттерге буллингтің түрлері мен салдарын түсіндіру, буллинг пен жай келіспеушіліктің айырмашылығын ажыратуға үйрету, өзара сыйластық пен қауіпсіз қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру.

Сабақтың міндеттері

* «Буллинг», «кибербуллинг», «моббинг» ұғымдарын түсіндіру;

* буллингтің адамға психологиялық және әлеуметтік әсерін талқылау;

* буллинг жағдайында жәбірленушіге, куәгерге және агрессорға қатысты дұрыс әрекеттерді анықтау;

* студенттердің сыни ойлау және пікір білдіру қабілетін дамыту;

* өзара құрмет, жауапкершілік және қолдау мәдениетін қалыптастыру.

Сабақтың түрі

Ашық тәрбие сағаты / пікірталас сабағы

Әдіс-тәсілдері

Миға шабуыл, пікірталас, жағдаяттарды талдау, топтық жұмыс, рөлдік ойын, рефлексия.

Көрнекіліктер

Презентация, бейнеролик, жағдаяттар жазылған карточкалар, маркерлер, стикерлер, плакат.

САБАҚ БАРЫСЫ

I. Ұйымдастыру кезеңі – 3 минут

Оқытушы студенттермен амандасып, сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстырады.

Оқытушы:

– Қайырлы күн, құрметті студенттер! Бүгінгі ашық сабағымыздың тақырыбы – «Біз буллингке қарсымыз!»

Буллинг мәселесі тек мектеп жасындағы балаларға қатысты емес. Колледжде, жоғары оқу орнында, жұмыс орнында және әлеуметтік желілерде де адамдар бір-бірінің психологиялық қауіпсіздігіне әсер етуі мүмкін.

Бүгін біз буллингтің себептері мен салдарын талдап, мұндай жағдайда өзімізді және өзгелерді қалай қорғауға болатынын қарастырамыз.

II. «Бір сөзбен айтқанда…» – 5 минут

Тақтаға «БУЛЛИНГ» сөзі жазылады.

Студенттер кезекпен осы сөзді естігенде ойларына келетін бір сөзді айтады.

Мысалы:

қорқыту – қысым – мазақ – кемсіту – агрессия – жалғыздық – қорқыныш – қолдау – қауіпсіздік – достық.

Оқытушы:

– Сіздердің ойларыңыз бойынша буллинг көбіне жағымсыз эмоциялармен байланысты. Ендеше, буллингтің нақты не екенін анықтап көрейік.

III. «Буллинг дегеніміз не?» – 7 минут

Буллинг

Буллинг – адамның немесе адамдар тобының басқа адамды әдейі және жүйелі түрде қорқытуы, кемсітуі, мазақтауы немесе оған психологиялық, әлеуметтік не физикалық қысым көрсетуі.

Буллингтің негізгі түрлері:

1. Физикалық буллинг

* ұру;

* итеру;

* заттарын тартып алу;

* денесіне зиян келтіру.

2. Вербалды буллинг

* балағаттау;

* кемсіту;

* мазақтау;

* қорқыту.

3. Әлеуметтік буллинг

* топтан әдейі шығару;

* достарымен араластырмау;

* әдейі елемеу;

* адамның беделіне нұқсан келтіру.

4. Кибербуллинг

* әлеуметтік желіде қорлау;

* жалған ақпарат тарату;

* адамның суретін рұқсатсыз жариялау;

* қорлайтын пікірлер жазу;

* чаттарда әдейі қысым көрсету.

5. Моббинг

Оқу немесе жұмыс ортасында адамға топ болып ұзақ уақыт психологиялық қысым көрсету.

IV. «Буллинг пе, әлде жай келіспеушілік пе?» – 5 минут

Оқытушы бірнеше жағдай оқиды.

Студенттер әр жағдай бойынша пікір білдіреді.

1-жағдай

Екі студент белгілі бір мәселе бойынша пікірталас кезінде келіспей қалды.

Бұл буллинг пе?

2-жағдай

Бір студентті топтағы бірнеше адам бірнеше апта бойы сыртқа тебіп, сөйлеспей, үнемі мазақтап жүр.

Бұл буллинг пе?

3-жағдай

Студенттің әлеуметтік желідегі суретіне әдейі қорлайтын пікірлер жазылып, оны топтық чатта мазақ етті.

Бұл буллинг пе?

Қорытынды

Кез келген жанжал буллинг бола бермейді. Бірақ қайталанатын, әдейі жасалатын және адамға қысым көрсететін әрекеттер буллингке айналуы мүмкін.

V. Топтық жұмыс «Буллингке қарсы шешім» – 10 минут

Студенттер 3 топқа бөлінеді.

1-топ – «Жәбірленуші»

Тапсырма:

«Егер мен буллингке ұшырасам, не істеймін?»

Студенттер әрекет алгоритмін жасайды.

Мысалы:

1. Сабыр сақтау.

2. Агрессорға нақты түрде тоқтатуды айту.

3. Дәлелдерді сақтау.

4. Сенімді адамға айту.

5. Оқытушыға немесе колледж әкімшілігіне хабарлау.

6. Қажет болса, психолог көмегіне жүгіну.

2-топ – «Куәгер»

Тапсырма:

«Егер мен буллингке куә болсам, не істеймін?»

Студенттер мына сұрақтарға жауап береді:

* Үндемей қарап тұру дұрыс па?

* Жәбірленушіге қалай қолдау көрсетуге болады?

* Кімге хабарлау қажет?

* Агрессормен қалай сөйлесу керек?

3-топ – «Буллингтің алдын алу»

Тапсырма:

«Буллингсіз студенттік орта қандай болуы керек?»

Постер дайындау.

Постерге мына ұғымдарды енгізуге болады:

Құрмет – Сенім – Қолдау – Теңдік – Мейірімділік – Жауапкершілік – Қауіпсіздік.

Әр топ өз жұмысын 2–3 минут ішінде қорғайды.

VI. Рөлдік ойын «Не істер едің?» – 7 минут

Студенттерге жағдаяттар ұсынылады.

Жағдаят №1

Топтағы бір студенттің сыртқы келбетін бірнеше адам үнемі мазақ етеді. Ол сабақ кезінде тұйық болып, ешкіммен сөйлеспейтін болды.

Рөлдер:

* жәбірленуші;

* буллинг жасаушы;

* куәгер;

* оқытушы.

Студенттер жағдайды сахналап көрсетеді.

Талқылау:

– Куәгер не істеуі керек?

– Оқытушы қандай әрекет жасауы қажет?

– Жәбірленуші кімнен көмек сұрай алады?

VII. «Кибербуллинг: экранның ар жағындағы жауапкершілік» – 5 минут

Оқытушы:

– Қазіргі таңда буллингтің ең қауіпті түрлерінің бірі – кибербуллинг. Себебі интернеттегі ақпарат тез таралады және оны бақылау қиын.

Студенттерге сұрақтар:

* Әлеуметтік желідегі әзіл қай кезде буллингке айналады?

* Біреудің суретін рұқсатсыз жариялау дұрыс па?

* Қорлайтын пікірге жауап беру керек пе?

* Кибербуллинг жағдайында скриншот сақтау не үшін қажет?

* Әлеуметтік желідегі буллингке куә болған адам не істей алады?

Маңызды қағида:

«Интернеттегі әрекет те – жауапкершілік.»

VIII. «Буллингке жол жоқ!» акциясы – 5 минут

Әр студентке стикер таратылады.

Стикерге буллингке қарсы бір сөйлем жазады.

Мысалы:

* «Мен буллингке қарсымын!»

* «Біреуді кемсіту – күш емес.»

* «Әр адам құрметке лайық.»

* «Үндемеу – әрқашан шешім емес.»

* «Қолдау көрсетуден қорықпа!»

* «Бір-бірімізді құрметтейік!»

* «Біз қауіпсіз орта құрамыз!»

Стикерлер тақтадағы «Біз буллингке қарсымыз!» плакатына жапсырылады.

IX. Рефлексия «Менің таңдауым» – 3 минут

Студенттер сөйлемдерді аяқтайды:

Бүгін мен білдім…

Мен үшін маңызды болғаны…

Егер буллингке куә болсам…

Мен өз тобымда…

Буллингсіз орта құру үшін мен…

X. Қорытынды – 3 минут

Оқытушының қорытынды сөзі:

– Құрметті студенттер! Буллингке қарсы тұру – бір адамның ғана міндеті емес. Бұл – бүкіл ұжымның ортақ жауапкершілігі.

Біз бір-біріміздің сыртқы келбетімізді, мінезімізді, көзқарасымызды немесе ерекшелігімізді құрметтеуіміз керек.

Егер буллингке ұшырасаңыз – жалғыз қалмаңыз.

Егер буллингке куә болсаңыз – бейжай қалмаңыз.

Егер біреуге көмектесе алсаңыз – көмектесіңіз.

Бір ауыз жылы сөз адамның көңілін көтеруі мүмкін.

Бір дұрыс әрекет буллингті тоқтатуы мүмкін.

Біздің ортақ ұранымыз:

«Қорлама – құрметте!

Кемсітпе – қолда!

Үндеме – көмектес!

Біз буллингке қарсымыз!»

Сабақ соңындағы ортақ ант

Біз:

* бір-бірімізді құрметтеуге;

* ешкімді кемсітпеуге;

* буллингке жол бермеуге;

* қиын жағдайда досымызға қолдау көрсетуге;

* киберкеңістікте жауапкершілікпен әрекет етуге;

* қауіпсіз және сыйластыққа негізделген орта қалыптастыруға уәде береміз!

БІЗ БУЛЛИНГКЕ ҚАРСЫМЫЗ!