Ашық тәрбие сағаты "Йезамниң тарихи" 8 сынып

Йезамниң тарихи

Мәхсити:- Оқуғучиларни өз жутини, хәлқини,Вәтинини һөрмәтләшкә тәрбийләш.

-Оқуғучиларға туғулған жутиниң тарихи билән тонуштуруп, туғулған йәргә дегән

муһәббитини ойғитиш.

Пәнаралиқ бағлиниш: тарих, биология, медицина.

Көрнәкликләр: мавзу бойичә сүрәтләр, слайдлар.

«Туған жердің әрбір сайымен қырқасы, тауы мен өзені тарихтан сыр шертеді.

Әрбір жер атауының төркіні туралы талай-талай аңыздармен әңгімелер бар.

Әрбір өлкенің халқына суықта пана, ыстықта сая болған есімдері ел есінде

сақталған бір туар перзенттері бар.Осының бәрін жас ұрпақ біліп өсуге тиіс»

Н.Ә.Назарбаев.

Кіріспе: Елбасымыз «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» бағдарламалық сипаттағы мақала сында «Туған жер» бағдарламасын қолға алуды ұсынған. Отансүйгіштік сезім кіндік қаның тамған жеріне, өскен ауылыңа, туған жерге деген сүйіспеншілік тен басталады.

Бүгүн 8 «Б» синипи тәрипидин тәйярланған «Йезамниң тарихи» намлиқ тәрбийә саатини очуқ дәп һесаплаймиз.

Гимн орунлиниду.

Гулистан:Байсеит чирайлиқ Шахирдин:Унда уйғурниң Анеля:Байсеитни көрсәм

Байсеит гөзәл жай Һөсни жамали Ашар ғурурум

Қойни барақсан Пәхри вә тили Көрүнәр унда

Гүлзарлиққа бай Ронақ камали Нәқ уйғурлирим

Румина:Челәк дәриясидин өтүп, күн чиқишқа қарап кетип барғанда, икки чети сувадандин ибарәт чоң йолға жайлашқан мәлә-Байсеит йезисидур.

Қаший йезисиниң зилва терәклири, улар билән жут турғунлири бүгүнки күндә һәқлиқ рәвиштә пәхирлиниду. Терәкләр йеза гөзәллигини қишу-яз һәммигә көрситип турған тәбиәт әйнигимекин дәпму қалисән. Бәлки уларсиз кочилар, бағлар һөсни гадайлишип, хирәлишип қалғандәк болар еди.

Меһирдин:Мәлини қақ иккигә бөлүп, униң оттурсидин өтидиған чоң йол бойидики терәкләргә көзи чүшкән йолувчиларниң «Паһ, мону дәрәқләрниң зилвалиғини уларни кимму тиккән болғеди?»-дәпму қалғанлар болған.

Бу йезиниң тарихи нәччилигән әсиргә тәң болса, униң қойнидики терәкләрниң тарихи анчила узун әмәс.

Дилинур: 1957-жили Байсеит йезиси «Челәк» тамака совхозиға униң бир бөлүми болуп қошулди. Шу вақитқичә колхоз атилип, Масақ йезиси билән бирликтә бир егиликни тәшкил қилған.

Байсеитта туғулуп өсүп, оқуған хәлқи миллити үчүн хизмәт қилған даңлиқ кишиләр нурғун йетилип чиққан.

Ильзат: Байсеитқа баһар кәлдиму немә?

Өйләргә баһар гүлин бәрдиму немә?

Сейит Қаший бовимизниң роһи тирилип,

Солмайдиған баһар гүлин тәрдиму немә?-дәп шаир А Дөләтов ейтқандәк,бүйүк шаир вә мутәппәкүр С.М.Қаший яшиған тәвәррүк жут пәрзәнтлири умумән уйғур миллитиниң шәнини көтириштә көп хизмәт қилди, десәк ашуруп ейтқан болмаймиз. Ундақ болса шулар тоғрисида бир аз тохтилип өтсәк. Байсеит йезисини шаирлар йезиси дәпму атисақ болиду, чүнки Абдулһәй Муһәммәдий, Абдумежит Дөләтов, Иминжан Тохтияров, Жәмшит Розахунов,Нурәхмәт Тохтахунов охшаш шаирлар шуларниң дәлилидур.

Михруза:Байсейитим, қачан болсун жүрәктә сән,

Өзәң мениң хошаллиғим, өзәң күлкәм.

Өткән күнләр қолин шилтип чиқип келәр,

Сеғинғанда берип әгәр сени көрсәм.

Илхам: Көзүмниң өчмәс нури өзәң, жутум,

Беғимниң солмас гүли өзәң жутум...

Мән сени күйләп өттүм қачан болсун

Өчкичә жүрәктики янған отум.

Руфина: Аләмни чарлап бәзән ойлиримда,

Көз йәтмәс упуқларға сир төкүмән.

Ана жутум, нәгә барай, нәдә болай.

Тиз пүксәм, пәқәт саңа тиз пүкимән.

/А. Дөләтов /

Румиләм:Байсеит дәр бу йезини, демисиму бай йеза,

Йезиларниң арисида толған толун ай йеза.

Достлуқ меһир һәм сахавәт аққан мисли сай йеза,

Той- төкүнгә хоп ярашқан гүлдәк ават жай йеза.

/Абдуғопур Қутлуқов/

Саера: Йәнә бир пәхирлинидиған инсан-уйғур музыка дуниясиға алтун һәрипләр билән тонулған, өз хәлқини чәксиз сөйгән сәнъәт әрбаби, композитор Икрим Мәсимовму Байсеит жутида туғулуп, хәлиққә хизмәт қилған әдиплиримизниң бири.

Нигара: Йеза мәркизидики истираһәт беғиниң оттурисида Улуқ Вәтән урушида қурван болғанлар ниң намини мәңгүләштүрүш үчүн тәсирлик ядикарлиқ орнитилған. Келәчәк әвлатниң әркин, паравән, яхши һаят кәчүрүши үчүн өз женини қурван қилған ата-бовилиримизни биз һәр қачан яд етип жүрүшимиз керәк. Шуниң үчүн шуларни яд елип бир минутлиқ сүкүнат елан қилсақ ...

Байсеит йезисидин өз Вәтинини һимайә қилиш үчүн миллионлиған ширғуран әр жигитләр қатарида 108 адәм шиддәтлик иштрак қилинди.Мәлидә болса, қери-чөриләр билән накалар қалди. Иш көп, адәм күчи аз, шуңа чидамлиқ билән жапалиқ ишларни ишләшкә мәжбур болди.

Гулистан: «Миң тазим»

Ата бовиға тазим,

Бизгә течлиқ сийлиған.

Қәдирләйли уларни ,

Течлиқ күн беғишлиған.

Течлиқ болсун йезамда,

Шатлинайли, тойлайли.

Бәхит қучуп әвладим,

Әркин-азат яшайли.

Эльдар:Шундақла йезимиздин чиққан талантлиқ, тунжа рәссам Авакри Шәмшидиновни атап өтмәс мүмкин әмәс. Униң сизған рәсимлири :«Садир Палван», «Ипархан», «Абдулла Розибақиев», «Максим Горький» вә башқиму әсәрлири көргәзмиләрдин орун тапти.Мевисиз дәрәқ болми ғандәк, униңму шагиртлири устазиниң изини бесип кәлмәктә. Һакимжан Гулиев вә Әхмәтжан Әһәтләр шулар жүмлисидиндур.

Мехирдин:«Тән сақлиқ –зор байлиқ» мениң шиарим

Мәндин инсан ағриққа тапиду дава дегәндәк,-ағрип қалсақ дәрру женимизға арам елиш үчүн дохтурханиға жүгрәймиз. Шундақ бир жутимизниң шөһрити болған жут пәрзәнди,Қазақстанда хизмәт көрсәткән врач Қасим Қадир оғли Қадировни әскә алмай мүмкин әмәс. У өзиниң тәләп чанлиғи, иш уюштуруш қабилийитигә егә болған йеза ағриқханисини тикләштә өз үлүшини қошқан тәдбирчан, тәшәббускар инсан болған.Үлгилик хизмити үчүн «Әмгәк Қизил Туғ» ордени билән тәғдирләнгән. Һазирқи вақитта болса йезимиздики дохтурханини башқуруп һәм шу йәрдә әмгәк қилип келиватқан инсанлар-бизниң мәктәпниң учумкарлиридур.

Арман: А дин Я һәриплирин

Үгәткән устазлардур

Оқушни һәм йезишни

Үгәткән устазлардур

Арман: Һармайду әмгәк қилип,

Меһривандур устазлар.

Даналиқни тонутқан,

Есил бизниң устазлар.

Нурдөләт: Устаз өзи меһриван,

Устаз өзи қәдирдан.

Шагирт үчүн бир өмүр,

Устаз өзи пасибан.

Йезида чоң мәктәп бенаси орун алған. Униң бөлмилири кәң вә йоруқ. Мошу дәргаһта йүзли гән устазлар миңлиған шагиртларға билим берип кәлмәктә. Уларниң қолида билим елип, һаятта бир кишилик орнини тепип, устазларниң изини бесип, шәнини көккә көтирип келиватқан қиз-оғланлиримизму аз әмәс. Йүзлигән алий вә мәхсус оттура мәлуматқа егә мутәхәссисләр һәр саһада меһнәт қилмақта. Байсеит йезиси һәм ижаткарлар,һәм алимлар,һәм кәспий мутәхәссисләр билән даңлиқ. Уларни атап өтсәк: Иминова Дилраба Һетахун қизи, Исмаилова Шекәрбүви Асан қизи, Қамердинова Гульнара Иминжан қизи, Хизирова Муһәббәт Абдусаттар қизи, Хакимова Гульмира Тастан қизлири бизниң жуттимизниң пәхридур.

Айрилсаң Вәтәндин,дәрткә толдум, дә!

Қутулмас әләмгә дучар болдум дә.

Баһардин, гүлшәндин айрилип пүткүл,

Бәргидин үзүлгән гүлдәк солдум дә.

Муқәддәс немә бар ана жутуңдәк,

Топиниң иссиғи-қуяш отидәк.

Вәтәнсиз кишини охшитиш мүмкин,

«Зор карван йолида житим ботидәк»

Адәм-шаһ, Вәтини –униң пайтәхти,

Айрилса һеч қачан шат өтмәс вақти.

Өзгә жут униңға таж кийгүзсиму,

Бир пүтүн дейишкә болмас һеч бәхти.

Жаһанда болғин, ақ йоллуқ хәлқим,

Көңлүңму болсун, һәм толуқ хәлқим.

Дуния ялған, тарихиң лекин,

Барчиға аян, сән улуқ хәлқим.

«Ят йәрниң гүлидин туғулған йәрниң тикини әвзәл» дәйдекән ата-бовилиримиз. Һәқиқәтәнму туғулған йәр чүшәнчиси кәң мәнани билдүриду. Туғулған йәргә болған муһәббәт аниға болған муһәббәт билән баравәрдур.