400 000+ дайын материалды шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар, көрнекіліктер және авторлық материалдар - 690 тг-ден бастап
Тақырып бойынша 31 материал табылды

АТФ құрылысы мен атқаратын қызметі

Материал туралы қысқаша түсінік
АТФ құрылысы мен атқаратын қызметі
Материалдың қысқаша нұсқасы



Мұғалімнің аты-жөні:


Пән/Сынып:

Биология, 10 сынып

Қай аптаның нешінші сабағы

22 сабақ

Тарау немесе бөлім атауы:

4-бөлім. Тыныс алу

Сабақтың тақырыбы:

&17 Аденозинфосфор қышқылыңың (АТФ) құрылысы мен атқаратын қызметі

Оқу мақсаты:

10.1.4.1 АТФ-тың құрылысы мен қызметтерін сипаттау

Бағалау критериі:

  • АТФ-тың құрылысын біледі;

  • АТФ-тың қызметтерін сипаттайды;

Саралап оқыту тапсырмалары

Ұжымдық жұмыс

Жаңа тақырыптың түсіндірілуі


Бірлескен жұмыс (1,2 тапсырма)

Тапсырманы ұсыну және дұрыс жауапты ұсыну арқылы үйрету

Жеке жұмыс

Тапсырманы ұсыну, оқушылар өз бетімен орындауы

Уақыты

Кезеңдері

Тапсырма

Тапсырманың мақсаты

Мұғалімнің бақылауы мен зерттеуі не?

Бағалау

Ресурстар

1

минут






Ұйымдас тыру

Сәлеметсіздер ме, оқушылар. Біз сіздермен Биология пәнімен танысуды ары қарай жалғастырамыз.

Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: Аденозинфосфор қышқылыңың (АТФ) құрылысы мен атқаратын қызметі

Сіздің білетініңіз:

АТФ молекуласының құрылысын біледі


Сіздің меңгеретініңіз:

•   АТФ молекуласының жасушадағы рөлін




Презентация






Слайд 1






8 минут

















































































































































9 минут



























2

минут


Жаңа сабақ

















































































































































Тапсырма




























Бекіту

АТФ молекуласының құрылысы


АТФ – аденозинтрифосфат

АТФ – аденозин (аденин+рибоза) мен фосфор қышқылының үш молекуласынан тұратын органикалық қосылыс.

  1. Азоттық негіз – аденин

  2. Қант (пентоза) – рибоза

  3. Фосфор қышқылының 3қалдығы


АТФ- бұл бір нуклеотидті аденозинүшфосфор қышқылы


ДНҚ және РНҚ-дан айырмашылығы АТФ-тың азотты негізі тек А – аденин болуы мүмкін. Кез келген нуклеотидтердегі барлық азотты негіздер, әдетте бас әріптермен белгіленеді.


Г-гуанин

Ц-цитозин

Т-тимин

У-урацил





АТФ-на тән бескөміртекатомды

қант (моносахарид) - ол пентоза – рибоза С5Н10О5. Рибоза 1905 жылы ашылды, РНҚ, ДНҚ және В тобындағы АТФ дәрумендер құрамына кіреді.




АТФ молекуласындағы фосфор қышқылы басқа кез келген қосылыстағы сияқты болады. Оның формуласы - Н3РО4. Үздіксіз АТФ молекуласының ерекшелігі оның әр молекуласының құрамында үшфосфор қышқылының қалдығы болуында. Барлық үшфосфор қышқылының қалдығы рибозаға бірінің артынан бірі жалғасады. Сондықтан да ол үшфосфат деп аталады. Сонымен, АТФ нуклеотидінде бескөміртекті қант – рибоза, азотты негіз – аденинмен және үшфосфор қышқылының қалдығымен байланысады.


АТФ молекуласының жасушадағы рөлі


Кез келген тірі жасушада АТФ негізгі биологиялық энергия көзі болып табылады. Барлық тірі ағзалар үшін АТФ рөлі ДНҚ және РНҚ рөлі тәрізді әмбебап. Тірі ағзалардың ішінде жасушасыз тіршіліктің иесі – вирустарда ғана АТФ болмайды. Басқа жасушалардың барлығында әр түрлі мөлшерде АТФ молекуласы болады.





Тірі ағзаларда аккумулятор қызметін АТФ молекуласы атқара алады. Бұны фосфор қышқылының арасындағы макроэргиялық байланыстар атқарады. Егер жасушаға энергия керек болса, АТФ ыдырып АДФ-қа, одан кейін АМФ-қа айналады. Бұл үрдістің нәтижесінде түзілген энергия биосинтезге, бұлшықеттердің жиырылуына, дененің жылумен қамтамасыз етілуіне жұмсалады.

АМФ АДФ АТФ






АТФ арқылы ағзаға қажетті барлық пайдалы энергия өтеді. Тәулігіне бір молекула АТФ 2-3 мың рет ыдырап, қайта түзіледі, сондықтан АТФ молекуласын “жасушаның энергетикалық валютасы” деп атайды.









1 Тапсырма. Төменде берілген суретті қолданып, АТФ молекуласының құрам - бөліктері мен өзгерістерін 1-5 ке дейінгі сандар бойынша жазыңыз.



2 Тапсырма. АТФ-ның жасушадағы қызметіне екі мысал келтіріңіз.





Сабағымызды қорытындылайық.

Бүгінгі сабақта:

  • АТФ-тың құрылысын білдім;

  • АТФ-тың қызметтерін сипаттадым;

Оқу тапсырмасы.

АТФ жасушадағы тұрақты энергия көзі. Оның қызметін аккумулятормен салыстыруға болады. Неліктен, түсіндіріңіз.


Жаңа тақырыпты меңгеру















































































































Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
1 ұстаз жүктеп алған
19.04.2023
1461
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі