400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 11 материал табылды

"Атмосфералық ауаның табиғи және антропогендік ластануы"

Материал туралы қысқаша түсінік
сабақ жоспар. Мұғалімдерге пайдалы
Материалдың қысқаша нұсқасы


Арнайы пән оқытушысы: Дәнен Толғанай Маратқызы

Сабақтың тақырыбы: Атмосфералық ауаның табиғи және антропогендік ластануы

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Қоршаған оратың ластануы мен қоғамның экологиялық мәселесі туралы білімін бекіту, тереңдету.

Дамытушылық: Әр түрлі ақпараттармен жұмыс істеу дағдыларын дамыту, алған білімін нақты өмірлік жағдайда қолдана білуге үйрету.

Тәрбиелік: Экологиялық мәселелер мен ауаның ластану сұрақтарын шешу бойынша білімгерлердің адамгершілік, азаматтық ұстанымы мен экологиялық мәдениетін қалыптастыру.

Сабақтың міндеті: Тақырып бойынша берілген проблемалық сұрақтарға талдау жасату, шешім қабылдау.

Сабақтың типі: Жаңа тақырыпты меңгерту

Сабақтың түрі: Сұрақ-жауап, топпен жұмыс, тапсырма орындату

Әдіс-тәсілі: Ауызша әңгімелеу

Пәнаралық байланыс: Жаратылыстану, география


Сабақ барысы:

І.  Ұйымдастыру

а) білімгерлермен амандасу

б) білімгерлерді түгендеу

в) білімгерлердің назарын сабаққа аудару

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Конспект тексеру
ІІІ. Жаңа материалды игерту
ІV. Бекіту
V. Бағалау
VІ. Қорытынды
VІІ.
Үйге тапсырма


ІІІ. Жаңа материалды игерту.

Кіріспе.

Жаңа сабақты түсіндірмес бұрын мынадай проблемалық сұрақтар қоямын
1. Егер адам табиғатты қорғамаса қандай жағдай болар еді?
2. Табиғатты қорғау үшін қандай шара қолдану керек?

Білігерлермен бірігіп мынадай қорытынды жасаймын.
1. Өндіріс орындарында біртіндеп тазалаушы қондырғыларды орнату.
2. Зияны аз деген отын түрлерін пайдалану.
3. Қалдықсыз технологияға көшу.
4. Табиғи байлықты тиімді пайдалану.
5. Флора мен фаунаның жойылып кетуінен сақтайтын іс-шараларды жедел түрде ұйымдастыру.


Бүгін біздің өтетін тақырыбымыз «Атмосфералық ауаның табиғи және антропогендік ластануы».

Ерте заманнан бері дүниежүзіндегі барлық адамдар өзінің өмір сүруіне қажетті заттардың бәрін табиғат қазынасынан алып келеді. Адамдар қажетті заттарды керегінше алып қана қоймай, олардың табиғи ортасының өзгеруіне әсер етіп отыр. Соның бірі қоршаған табиғи ортаның ластануы. Адамзат өмір сүріп жатқан қоршаған ортаның ластануы дегеніміз-ауаның, жер мен судың табиғи таза қасиеттерінің қолайсыз өзгерістерге ұшырауы. Олар адамдардың десаулығына,өсімдіктердің өсуіне, жануарлардың тіршілік етуіне кесірін тигізуі мүмкін.

Жер қойнауынан жылына 100 млрд.тонна тау жыныстары қазып алынады. Оның тек қана 10%-ы ғана дайын өнім ретінде шықса, қалғаны өндірістік қалдық табиғатты нағыз ластаушы болып есептелінеді. Электр энергиясын алу үшін тонналаған отын жағылады.

Ауаны негізгі ластаушы көздер - автокөліктер. Жеңіл автокөліктер 1 км. Қашықтықтың өзіне төрт адамнан тұратын жанұяның бір жылдық оттегін пайдаланады. Екіншіден, зауыт-фабрикалардың түтіні, ауылдық үйлердің мұржаларының түтіні, орман өрттері т.б. Олар атмосферадағы су буларымен араласып, қышқыл жаңбырды түзіп, жерге жауын-шашын күйінде қайта түседі. Ондай жаңбырлар айналамыздағы егістік жерлерге, ормандарға, су жануарларына үлкен қауіп туғызып, олардың жойылуына әсер етеді. Аэрозольдерді пайдалану кезінде атмосфераға хлорфторкөмірсулар, транспорт жұмысы нәтижесінде – көмірсутектер (бензин және т.б.) бөлінеді.

Атмосфералық ауаның ластануы 2түрге бөлінеді: табиғи және антропогендік.

Табиғи ластану табиғи процестер туғызады.

Антропогендік ластану адамның іс-әрекеті нәтижесінен ластанғыш заттардың бөлінуі.

Қышқылды жауын-шашын – суда күкірт қостотығымен азоттың еруі нәтижесінде түзілетін, жер бетіне жаңбыр, тұман, қар немесе шаң арқылы түсетін заттар. Көлге түсіп, қышқылды жауын-шашын балықтардың және бүкіл жануарлардың жаппай қырылуына әкеп соқтырады.


ІV. Бекіту.

Жаңа тақырыпты сұрақтар арқылы бекіту.

Білімгерлерге карточкалар таратылып беріледі сол карточкадағы сұрақтарға жауап береді

Карточка № 1
Қазіргі кезде адамдардың шаруашылық қызметі табиғат тепе-теңдігіне қалай әсер етіп отыр

Карточка № 2
Орманға демалуға барғанда жаққан отынды өшірмесе табиғи ортаға қандай зиян келтіреді

Карточка № 3
Өнеркәсіп орындарының табиғатқа әкелетін залалы

Карточка № 4
Ерте кездегі адамдар табиғаттты қалай пайдаланды

Карточка №5
Не себепті қала мен орманда ауаның құрамы біркелкі емес?

Карточка №6
Ауа қандай жағдайлардан ластанады?


СӨЗЖҰМБАҚ СҰРАҚТАРЫ

  1. Атмосфераны негізгі ластаушы көздер

  2. Зауыттардан,автокөліктерден шығытын зиянды зат

  3. Ауаның ластануы таралу масшбабына байланысты бөлінуі

  4. Атмосфераның ең қауіпті ластануы

  5. Ластағыш заттар агрегаттық күйіне байланысты жіктеледі. Соның ішінде қышқылдар, сілтілер, тұз ерітінділері қагдай күйде

  6. Жердің ауа қабаты

  7. Ауаның ластануы таралу масшбабына байланысты бөлінуі

  8. Семей полигонынында қандай сынақтар жүргізілді

  9. Ауаның ластануы таралу масшбабына байланысты бөлінуі








А

в

т

о

к

ө

л

і

к

Т

ү

т

і

н





а

й

М

а

қ

т

ы

қ




р

а

д

и

О

а

к

т

и

в

т

і



С

ұ

й

ы

қ





а

т

м

о

с

Ф

е

р

а







ж

е

р

г

і

л

і

к

т

і


я

д

р

р

л

ы

қ







т

А

б

и

ғ

и






V. Бағалау.

Сабақққа қатысып отырған білімгерлерді барлығын бағалау

VI. Үйге тапсырма.

«Атмосфералық ауаның табиғи және антропогендік ластануы» мәтінін оқу,тақырып соңындағы сұрақтарға жауап беру

VIІ. Қорытынды.


















А









Т











М













О










С














Ф











е













р











А











Карточка № 1
Қазіргі кезде адамдардың шаруашылық қызметі табиғат тепе-теңдігіне қалай әсер етіп отыр




Карточка № 2
Орманға демалуға барғанда жаққан отынды өшірмесе табиғи ортаға қандай зиян келтіреді



Карточка № 3
Өнеркәсіп орындарының табиғатқа әкелетін залалы




Карточка № 4
Ерте кездегі адамдар табиғаттты қалай пайдаланды




Карточка №5
Не себепті қала мен орманда ауаның құрамы біркелкі емес?




Карточка №6
Ауа қандай жағдайлардан ластанады?


Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
0 ұстаз жүктеп алған
3 мамыр
718
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі