Бөлім:Атмосфера

Педагогтың аты-жөні:Дусейнова А.К.

Сынып:8

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Атмосфераның ғаламдық айналымы

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.3.2.2 -атмосфераның ғаламдық циркуляциясын талдап, түсіндіреді

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар орындай алады:

Атмосферадағы ауа айналымы, фронталды зоналарды білу, циклон мен антициклондардың айырмашылықтарын түсіну, суреттерді қолданады

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

. Климат картасы арқылы ауа массаларының қозғалыстырына сипаттама беру арқылы картамен жұмыс істеу дағдыларын дамытады.

Кейбір оқушылар орындай алады:

Ауа қысымы мен желдердің Қазақстан аумағында таралу ерекшеліктерін түсінеді.

Бағалау критерииі

Фронталды зоналарды, атмосферадағы ауа айналымы біледі, циклон мен антициклондардың айырмашылықтарын түсінеді, суреттерді қолдану арқылы жұмыс жасай алады

Пікірталасқа қатысып, тез әрі дұрыс шешім қабылдайды.

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

Оқушылармен амандасу, түгелдеу.

Сыныпта психологиялық ахуал туғызу, көңіл- күйін көтеру мақсатында оқушыларды топқа бөлу.

Үй тапсырмасы: «Кім жылдам?» І қатар оқушыларына қойылатын сұрақтар

1. Қазақстан климатының қалыптасуына қандай факторлар әсер етеді?

2. Әр жерде неге күн радициясының түсу ұзақтығы әртүрлі.

3. Жиынтық күн радиациясының келуі қандай факторларға байланысты болатынын ата.

4. Жұтылған радиацияға ықпал ететін негізгі факторларды ата.

Оқушы өз жұбын табады

Әдіс арқылы қайталау

Сұрақ жауап орындайды

Қол шапалақ

Слайд 6-7

Дидактикалық материалдар №1

Ортасы

тапсырма:

1. Климат дегенеміз не?

2. Қазақстан климатының қалыптасуына қандай факторлар әсер етеді?

ІІ-тапсырма:

Оқулық «Арман –ПВ» 100 бет 2 –кестені толтыру.

Миға шабуыл.

1.Ауа массалары дегеніміз не?

2.Ауа массаларының қасиеттері

3.Атмосфераның жалпы алмасуы дегеніміз не?

4.Ауа массаларының трансформациясы дегеніміз не?

Атмосфера әрқашан қозғалыста болады. Атмосфераның төменгі бөлігі тропосферада ауа ағындары пайда болады. Ауа ағындарын құрайтын ауа массалары қозғалысқа түскенімен ұзақ уақыт өз қасиеттерін сақтай отырып, сол келіп жеткен аумақтың ауа райын қалыптастырады. Қазақстан  атмосфералық циркуляциясының ерекшеліктері ғаламшарлық циркуляцияның әсеріне  байланысты болады. Мысалы солтүстік жарты шардың үстіндегі ауаның зоналық циркуляция ағындары мұхиттық ауа массаларын батыстан шығысқа қарай қозғап, 2-2,5 тәулікте біраз өзгеріске ұшырап Қазақстанға жетеді. Осы кезде республика жерінде  материктің орталығында орналасқанына қарамастан климаттың континенттілігі азаяды. Сөйтіп, Қазақстанның жер бетіндегі атмосфералық циркуляциясы-жалпы циркуляцияның бір тармағы болып табылады.

1.Антициклон (грекше anti – қарсы, cyclon - айналым) – біркелкі қысым сызықтарымен тұйықталған, атмосфералық қысымы жоғары аймақ, яғни жоғарғы қысым жүйесі.Қысым орталығынан шетіне қарай төмендей береді. Соған сәйкес жел антициклонның орталығынан шетіне қарай және Жердің өз осінің айналуының ықпалымен Солтүстік жарты шарда оңға, Оңтүстік жарты шарда солға қарай бұрыла соғады.

Циклон (гр. kyklon — айналушы, айналым) — атмосфераның қысымы төменгі аймағы. Атмосфера әрекетінің орталықтарының бірі. Циклонда ауа қысымы ортасынан шетіне қарай артады. Солтүстік жарты шарда сағат тілінің айналу бағытына қарсы, Оңтүстік жарты шарда сағат тілі бағытымен қозғалады.

Қазақстан және басқа аумақтарда жүретін атмосфералық циркуляцияның әсеріне байланысты.

Қазақстан климатына әсер етеді

І-топ – Арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;

ІІ-топ –Қоңыржай ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;

ІІІ- топ – Тропиктік арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;

Әр топта сипаттама беру жоспары :

1) Ауа массасының қалыптасу орны. Қайдан келеді?

2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері

3) Қандай ауа райын қалыптастырады?

4) Жыл мезгілдерінің қай кездерінде қандай ауа райы әкеледі?

5) Ауа райы қалай өзгереді? Антициклон , циклон , атмосфералық фронт

.Жұмыс дәптер: Сызбалармен жұмыс жасап, циклон мен антициклонның қозғалысына сипаттама береді

І-топ – Тропиктік ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;

Әр топқа сипаттама беру жоспары беріледі:

1) Ауа массасының қалыптасу орны.

2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері.

3)  Қандай ауа райын қалыптастырады?

4) Жыл мезгілдерінің  қай кездерінде олардың әсері жоғары болады? Ауа райы

қалай өзгереді?

ІІ-топ –Қоңыржай ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;

Әр топқа сипаттама беру жоспары беріледі:

1) Ауа массасының қалыптасу орны.

2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері.

3)  Қандай ауа райын қалыптастырады?

4) Жыл мезгілдерінің  қай кездерінде олардың әсері жоғары болады? Ауа райы

қалай өзгереді?

ІІІ- топ – арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;

Әр топқа сипаттама беру жоспары беріледі:

1) Ауа массасының қалыптасу орны.

2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері.

3)  Қандай ауа райын қалыптастырады?

4) Жыл мезгілдерінің  қай кездерінде олардың әсері жоғары болады? Ауа райы
қалай өзгереді?

Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды

Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі

Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды

Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады

Смаликтер арқылы

ҚБ өзін өзі бағалау

ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен

2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары

ҚБ: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша мадақтау

Слайдар

Ашық сұрап-жауаптар

Сабақтыңсоңы

Рефлексия. Оқушылар қиық қағаздарға жазып береді.

Сабақта маған не пайдалы болды?
Сабақта маған не қызықты болды?
Сабақта маған не қиын болды?

Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.

Рефлексия парағы

Үйге тапсырма

Үйге тапсырма:

БАҚ-тан тіл туралы мақала оқып,өз пікірін дайындау