Автомобиль көлігіне техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану

Автомобиль көлігі – қазіргі заманғы экономиканың ең маңызды салаларының бірі. Қала ішіндегі жолаушылар тасымалы, жүк жеткізу, өндірістік немесе ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындау – барлығы да автокөліктің техникалық жағдайына байланысты жүзеге асады. Автокөлікті тиімді пайдалану үшін оған дұрыс техникалық қызмет көрсету, уақтылы жөндеу жүргізу және пайдалану ережелерін сақтау қажет.

Автомобильдің барлық агрегаттары мен тораптары жұмыс барысында механикалық күштердің, температуралық өзгерістердің, үйкелістің және сыртқы ортаның әсеріне ұшырайды. Нәтижесінде бөлшектердің тозуы, майлау материалдарының ескіруі, резеңке элементтердің қажалуы сияқты құбылыстар байқалады. Осыған байланысты техникалық қызмет көрсету жүйесі енгізілген.

Техникалық қызмет көрсетудің түрлері

Автомобильге техникалық қызмет көрсету үш деңгейде жүзеге асады:

1. Күнделікті қызмет көрсету – жүргізуші күн сайын орындайтын жұмыстар. Оған жанармай мен май деңгейін тексеру, доңғалақ қысымын өлшеу, жарық және дыбыс сигналдарын бақылау кіреді.

2. Мерзімдік техникалық қызмет көрсету – белгілі бір жүріс қашықтығынан кейін орындалады. Бұл кезеңде май мен сүзгілер ауыстырылып, тежегіш жүйесі, рульдік басқару, электр жабдықтары тексеріледі.

3. Маусымдық қызмет көрсету – қысқы немесе жазғы маусымға дайындық жұмыстарын қамтиды. Арнайы майлар, антифриз, доңғалақ түрлері қолданылады.

Жөндеу жұмыстарының маңызы

Жөндеу – автомобильдің жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтіруге бағытталған іс-шаралар жиынтығы. Ол ағымдағы және күрделі жөндеу болып бөлінеді.

• Ағымдағы жөндеу – пайда болған ақауды қысқа мерзімде жоюға бағытталған. Мысалы, доңғалақты ауыстыру, электр сымдарын реттеу.

• Күрделі жөндеу – көліктің негізгі агрегаттары мен тораптарын толық қалпына келтіру. Қозғалтқышты, беріліс қорабын, аспа жүйесін қайта құрастыру осыған жатады.

Жөндеу жұмыстарының сапасы автомобильдің пайдалану мерзімін ұзартуға, қосалқы бөлшектер шығынын азайтуға және апаттық жағдайлардың алдын алуға мүмкіндік береді.

Автомобильді пайдалану ерекшеліктері

Автомобильді пайдалану кезінде техникалық регламенттерді, қозғалыс қауіпсіздігі талаптарын және экологиялық нормаларды сақтау аса маңызды. Ол үшін:

• жүргізуші кәсіби дайындықты игеруі тиіс;

• жанармай мен майлау материалдарының сапасы бақылануы қажет;

• жол жағдайына сәйкес жылдамдық пен жүктеме дұрыс реттелуі тиіс;

• қозғалтқыш режимдерін тиімді пайдалану қажет (қатты қыздырмау, төмен температурада іске қосу тәртібі).

Бұл талаптарды орындау көліктің сенімділігін арттырады, отын шығынын азайтады және қоршаған ортаға зиянды әсерін төмендетеді.

Қорытынды

Автомобиль көлігіне техникалық қызмет көрсету, жөндеу және дұрыс пайдалану – көлік құралдарының ұзақ мерзімді әрі қауіпсіз жұмысын қамтамасыз ететін негізгі факторлар. Уақтылы орындалатын техникалық қызмет пен сапалы жөндеу апат қаупін төмендетіп қана қоймай, автопарктің экономикалық тиімділігін арттырады. Сондықтан көлік шаруашылығында ғылыми негізделген техникалық қызмет көрсету жүйесін енгізу және заманауи диагностика құралдарын қолдану – заман талабы.