«ТҮРКІ ӘЛЕМІ» АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМАСЫ – ҰЛТТЫҚ САНА МЕН ТАРИХИ ТАНЫМДЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҮЛГІСІ

Сейілханова Нуршат Саришановна

Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданы

«Ә.Жанкелдин атындағы жалпы білім беретін мектеп» КММ

Тарих және құқық пәні мұғалімі, сарапшы-педагог

Аңдатпа

Мақалада «Түркі әлемі» авторлық бағдарламасының мазмұндық құрылымы, ғылыми-әдістемелік негіздері және педагогикалық тиімділігі талданады. Бағдарлама түркі өркениетінің тарихи, мәдени және рухани мұрасын кешенді оқыту арқылы оқушылардың ұлттық бірегейлігін, тарихи санасын қалыптастыруға бағытталған. Оқыту үдерісінде Блум таксономиясы, жобалық оқыту, интерактивті әдістер жүйелі қолданылды. Апробация нәтижелері бағдарламаның білім сапасын арттырудағы тиімділігін көрсетті.

Түйін сөздер: түркі өркениеті, тарихи сана, ұлттық бірегейлік, авторлық бағдарлама, инновациялық оқыту.

Кіріспе

Жаһандану жағдайында ұлттық мәдени кодты сақтау мен дамыту білім беру жүйесінің стратегиялық міндеттерінің бірі болып табылады. Қазақстан Республикасының білім беру саясаты ұлттық құндылықтарға негізделген тұлға қалыптастыруды көздейді. Осы тұрғыда түркі өркениетінің тарихи сабақтастығын жүйелі оқыту – өскелең ұрпақтың тарихи дүниетанымын қалыптастырудың маңызды тетігі.

«Түркі әлемі» авторлық бағдарламасы осы қажеттіліктен туындап, түркі халықтарының ортақ тарихи-мәдени мұрасын кешенді түрде таныстыруды мақсат етеді.

Бағдарламаның ғылыми-әдістемелік негіздері

Бағдарлама тарих, археология, этнография, мәдениеттану салаларындағы заманауи зерттеулерге сүйенеді. Әсіресе көне түркі жазба ескерткіштері – Орхон-Енисей жазбалары деректері негізге алынды.

Бағдарлама келесі қағидаттарға негізделген:

тарихи сабақтастық;

пәнаралық ықпалдастық;

зерттеушілік оқыту;

құндылыққа бағдарланған білім беру.

Күнтізбелік-тақырыптық жоспар 17 бөлімнен тұрады. Әр бөлім түркі өркениетінің белгілі бір қырын ашады: мемлекеттік жүйе, киіз үй, түркі ғылымы, әскери өнері, Ұлы Жібек жолы және т.б.

Инновациялық оқыту әдістері

Бағдарламада Блум таксономиясы негізінде тапсырмалар жүйесі құрастырылды:

Білу,Түсіну,Қолдану,Талдау,Жинақтау,Бағалау

Сабақ барысында «Аквариум», «Айналмалы бекеттер», «Ара ұясы», дебат, жобалық жұмыстар сияқты белсенді әдістер қолданылды.

Педагогикалық тиімділігі

Бағдарлама 2023–2025 оқу жылдары аралығында 7–8 сынып оқушыларына апробациядан өтті. Мониторинг нәтижелері:

• оқу мотивациясының өсу динамикасын;

• тарихи терминдерді меңгеру деңгейінің артқанын;

• зерттеушілік дағдылардың қалыптасуын көрсетті.

Оқушылардың ғылыми жоба жұмыстарына қатысу белсенділігі артты.

Теориялық және практикалық маңыздылығы

Бағдарлама түркі өркениетін тұтас тарихи-мәдени жүйе ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Практикалық бағытта:

• музей сабақтары

• тарихи орындарға экскурсия

• ғылыми жобалар

• мәдени-танымдық шаралар ұйымдастырылды

Бұл жұмыстар оқушылардың тарихи тәжірибені сезінуіне ықпал етті.

Қорытынды

«Түркі әлемі» авторлық бағдарламасы – ұлттық тарихты оқытудың мазмұндық тұрғыдан жаңартылған үлгісі. Бағдарлама оқушылардың тарихи санасын дамытуға, ұлттық бірегейлігін қалыптастыруға және рухани құндылықтарға негізделген дүниетаным қалыптастыруға бағытталған тиімді педагогикалық құрал болып табылады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.

2. Қазақстан Республикасында орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты.

3. Қойгелдиев М. Ұлт тарихы және тарихи сана. – Алматы, 2017.

4. Кляшторный С., Султанов Т. Қазақстан: үш мың жылдық шежіре. – Алматы, 2012.

5. Лев Гумилев. Көне түркілер. – Алматы, 1994.

6. Мұхтар Қозыбаев. Тарих зердесі. – Алматы, 1998.