«АУЫЛДАҒЫ ТІРШІЛІК ИЕЛЕРІ» АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ ТӘРБИЕЛІК ЖӘНЕ ДАМЫТУШЫЛЫҚ МӘНІ

Автор:Мұқанова Ақмарал Дамировна,

"Жарсуат бастауыш мектебі" КММ меңгерушісі,

бастауыш сынып мұғалімі

Түйіндеме

Мақалада бастауыш сынып оқушыларына арналған «Ауылдағы тіршілік иелері» атты авторлық бағдарламаның мазмұны, мақсаты мен ерекшеліктері қарастырылған. Бағдарламаның тәрбиелік, экологиялық және шығармашылық бағыттағы нәтижелері талданып, ауылдық орта жағдайында оқушылардың табиғатты тану дағдыларын қалыптастырудағы тиімділігі сипатталады.

Түйін сөздер: ауыл тіршілігі, экологиялық тәрбие, дүниетану, көркем еңбек, шығармашылық қабілет, интеграция.

Кіріспе

Қазіргі таңда білім беру жүйесінде оқушылардың қоршаған ортамен байланысын арттырып, экологиялық мәдениетін қалыптастыру – өзекті міндеттердің бірі. Әсіресе ауылдық мектептер жағдайында балалардың табиғатпен етене қарым-қатынаста болуы оқу процесінде тиімді қолданылса, тәрбиелік және дамытушылық нәтижелерге жетуге мүмкіндік береді. Осы тұрғыда әзірленген «Ауылдағы тіршілік иелері» атты авторлық бағдарлама бастауыш білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты мен ҚР Оқу-ағарту министрлігінің оқу бағдарламаларына сәйкес жасалған.

Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

Бағдарламаның басты мақсаты – ауылдық ортада өмір сүретін тіршілік иелерімен таныстыру арқылы оқушылардың табиғатқа деген сүйіспеншілігін арттыру, туған жерге қамқорлық сезімін қалыптастыру.
Негізгі міндеттері:

үй жануарлары, құстар, өсімдіктер мен дәрілік шөптер туралы түсінік беру;

бақылау, есте сақтау және жүйелеу қабілеттерін дамыту;

табиғи материалдармен жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру;

шығармашылық белсенділік пен экологиялық жауапкершілікті арттыру.

Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бағдарлама 2-сынып оқушыларына арналған, аптасына 1 сағат, жылына 34 сағат көлемінде оқытылады. Мазмұнында дүниетану мен көркем еңбек пәндерінің элементтері кіріктіріліп, әр сабақта теория мен тәжірибе өзара байланыста беріледі.
Тақырыптар ауыл өмірімен тығыз байланысты: үй жануарларының пайдасы, құстар әлемі, дәрілік өсімдіктер, еңбек адамдары, табиғатты қорғау жолдары т.б. Практикалық бөлімдерде оқушылар табиғи материалдардан бұйымдар жасап, бақылау күнделігін жүргізеді, шағын зерттеу жұмыстарын орындайды.

Педагогикалық және психологиялық жаңашылдығы

Бағдарламаның педагогикалық жаңалығы – пәндік интеграция арқылы оқушылардың дүниетану және көркем еңбек дағдыларын біртұтас дамыту.
Психологиялық тұрғыда бағдарлама «Қоршаған ортаны тану – өзіңді тану» қағидасына сүйеніп, баланың эмоциялық тепе-теңдігін сақтауға, сенімділігін арттыруға және ішкі үйлесімін табиғатпен байланыстыруға бағытталған.

Күтілетін нәтижелер

Бағдарлама соңында оқушылар:

ауыл тіршілігі мен табиғаттағы өзара байланыстарды түсінеді;

үй жануарлары мен өсімдіктер туралы базалық білім алады;

табиғатты қорғау қажеттілігін сезінеді;

шығармашылық және еңбек дағдыларын меңгереді;

туған жерге сүйіспеншілік пен қамқорлық сезімін дамытады.

Қорытынды

«Ауылдағы тіршілік иелері» бағдарламасы бастауыш сынып оқушыларын экологиялық сана мен ұлттық құндылық рухында тәрбиелеудің тиімді құралы болып табылады. Табиғатты зерттеу мен көркем еңбекті ұштастыра оқыту балалардың ой-өрісін кеңейтіп, өмірмен байланысын нығайтады. Бұл бағдарлама ауыл мектептері жағдайында қолдануға ыңғайлы, педагогикалық тәжірибеге енгізуге лайық оқу-әдістемелік жоба болып саналады.

Пайдаланылған әдебиеттер:

ҚР Оқу-ағарту министрлігі. Бастауыш білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты. – Астана, 2023.

Әлімқұлова А. Экологиялық тәрбие негіздері. – Алматы: Рауан, 2020.

Жарықбаев Қ., Қалиев С. Қазақ тәлім-тәрбиесі. – Алматы, 2019.

Мұқанова Г. Дүниетану пәнін оқыту әдістемесі. – Алматы: Білім, 2021.

Сабыров Т. Оқыту теориясы мен технологиясы. – Алматы, 2018.

Көркем еңбек пәні бойынша оқу бағдарламасы. – Астана, 2023.

Бейсенова Ә. Табиғатты қорғау негіздері. – Алматы, 2020.

Балалар экологиясы: әдістемелік құрал. – Алматы, 2022.