Азаматтық заңдармен реттелетiн қатынастар және негізгі бастаулары.

Сабақ тақырыбы

Азаматтық заңдармен реттелетiн қатынастар және негізгі бастаулары.

Модуль /пән атауы

Құқық негіздері

Дайындаған педагог

Тулаган Набира Сеитмухаматқызы

«03» ақпан 2026ж.

1.Жалпы мәліметтер:

Курс, оқу жылы, топ

ІІ-курс, ЕТ-2511Б

Сабақтың түрі

Жаңа білімді игеру сабағы

2.Мақсаты мен міндеттері:

Мақсаты:

Азаматтық заңдармен реттелетін қатынастардың мәні мен аясын ашу, сондай-ақ азаматтық құқықтың негізгі бастауларының мазмұнын талдау арқылы олардың құқықтық қатынастарды реттеудегі рөлін анықтау.

Міндеттері:

 Азаматтық заңдармен реттелетін қатынастардың ұғымы мен түрлерін анықтау;

 Мүліктік және мүліктік емес жеке қатынастардың ерекшеліктерін қарастыру;

 Азаматтық құқықтың қолданылу аясын сипаттау;

 Азаматтық заңнаманың негізгі бастауларының (қағидаттарының) мазмұнын талдау;

 Азаматтық құқық қағидаттарының құқықтық реттеудегі маңызын айқындау;

 Азаматтық заңнаманың қоғамдағы экономикалық және әлеуметтік қатынастарды реттеудегі рөлін көрсету.

3. Күтілетін нәтижелер

Білімділік:

Студенттер жеткіншек кезеңіндегі тұлғалық дағдарыстың табиғаты, түрлері, себептері мен салдары туралы түсінік алады.

Дамытушылық:

Студенттердің аналитикалық ойлау қабілеті, диагностикалық және практикалық әрекет жасау дағдылары дамиды.

Тәрбиелік:

Жауапкершілік, кәмелет жасындағы балаларға деген түсіністік, эмпатия, гуманистік көзқарас қалыптастыру.

4. Қажетті ресурстар

1. Жеткіншек психологиясы оқулығы

2. Маркер, А3 қағаз, стикерлер

3. Презентация

4. Видеоматериалдар (қалауы бойынша)

5. Психологиялық жағдаят карталары

5. Сабақтың барысы

№

Сабақтың элементтері, оқу сұрақтары, оқытудың

әдіс - тәсілдері

Қосымша, өзгерістер,

ескертпелер

Ұйымдастыру кезеңі

(5 минут)

Студенттермен амандасу, түгелдеу. Студенттермен арасында ынтымақтастық атмосферасын орнату (психологиялық ахуал).

Үй тапсырмасын тескеру

(20 минут)

Жаңа тақырыпта түсіндіру

(200 минут)

II. Кіріспе (40 минут)

Тақырып: Азаматтық заңдармен реттелетiн қатынастар және негізгі бастаулары.

1. Азаматтық заңдармен реттелетін қатынастар және олардың негізгі бастаулары – бұл Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасының маңызды бөліктерінің бірі. Олар азаматтық құқық саласының мәні мен құрылымын анықтайды.

2. Азаматтық-құқықтық қатынастар – бұл мүліктік және мүліктік емес жеке қатынастар, олар

– Қатысушылардың теңдігіне, дербестігіне,

– Ерік бостандығына,

– Мүліктік дербестікке,

– Шарт еркіндігіне,

– Жауапкершілікке негізделеді

3. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің (АК) 1-бабының 1-тармағына сәйкес, азаматтық заңдармен мына қатынастар реттеледі.

– Мүліктік қатынастар

– меншіктік қатынастар

– міндеттемелік қатынастар (шарттар, залал келтіру және т.б.);

– мұрагерлік қатынастар.

Азаматтық заңдардың негізгі бастаулары (принциптері)

Мақсаты: Азаматтық құқық қатынастарын реттеуде белгілі бастау негіздер (қағидалар) бар. Олар заңда тікелей көрсетілген (ҚР АК 2-бабы)..

Негізгі принциптері:

1. ✅ Азаматтық құқықтық қатынастарға қатысушылардың теңдігі

   • Барлық жеке және заңды тұлғалар құқықтар мен міндеттер бойынша тең.

2. ✅ Меншікке қол сұғылмаушылық

   • Меншік тек заңмен белгіленген негізде ғана шектелуі мүмкін.

3. ✅ Шарт еркіндігі

   • Тұлғалар өзара шарт жасасуға, шарттың мазмұнын өз қалауы бойынша анықтауға ерікті.

4. ✅ Кәсіпкерлік қызметтің еркіндігі

   • Кәсіпкерлер заң шеңберінде кез келген экономикалық қызметпен айналысуға құқылы.

5. ✅ Азаматтық құқықтарды кедергісіз іске асыру

   • Әркім өз құқықтарын еркін жүзеге асырады, егер бұл басқа тұлғаларға зиян келтірмесе.

6. ✅ Зиян келтіргені үшін жауаптылық

   • Заңсыз әрекеттен зиян келтірген тұлға сол зиянды өтеуге міндетті.

7. ✅ Азаматтық құқықтарды сот арқылы қорғау

   • Құқығы бұзылған әркім оны сот арқылы қорғай алады.

ҚР Азаматтық кодексi

1-бап. Азаматтық заңдармен реттелетiн қатынастар

1. Азаматтық заңдармен тауар-ақша қатынастары және қатысушылардың теңдiгiне негiзделген өзге де мүлiктiк қатынастар, сондай-ақ мүлiктiк қатынастарға байланысты мүлiктiк емес жеке қатынастар реттеледi. Азаматтық заңдармен реттелетiн қатынастардың қатысушылары азаматтар, заңды тұлғалар, мемлекет, сондай-ақ әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстер болып табылады.

2. Мүлiктiк қатынастарға байланысы жоқ мүлiктiк емес жеке қатынастар азаматтық заңдармен реттеледi, өйткенi олар заң құжаттарында өзгеше көзделмеген, не мүлiктiк емес жеке қатынастар мәнiнен туындамайды.

3. Осы баптың 1-тармағында аталған белгiлерге сай келетiн отбасылық, еңбек қатынастары мен табиғи ресурстарды пайдалану және айналадағы ортаны қорғау жөнiндегi қатынастарға азаматтық заңдар бұл қатынастар тиiсiнше отбасылық, еңбек заңдарымен, табиғи ресурстарды пайдалану және айналадағы ортаны қорғау туралы заңдармен реттелмеген жағдайларда қолданылады.

4. Заң құжаттарында көзделген реттердi қоспағанда, бiр тараптың екiншiсiне әкiмшiлiк немесе өзге де билiк жағынан бағынуына негiзделген мүлiктiк қатынастарға, соның iшiнде салық жөнiндегi және басқа бюджеттiк қатынастарға азаматтық заңдар қолданылмайды.

6. Сабақты бекіту. (сұрақ-қою, ойын әдістері, әңгімелесу, өзіндік жұмыстарды орындау, т.б.)

(10 минут)

1-сұрақ. Қазақстан өзінің мемлекеттік егемендігін 1991 жылғы 16 желтоқсанда алды

Дәл осы күні «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заң қабылданып, Қазақстан тәуелсіз мемлекет ретінде жарияланды.

• 25 қазан 1990 жыл — Қазақстанның Мемлекеттік егемендігі туралы Декларация қабылданды (бұл тәуелсіздікке апарар маңызды қадам);

• 16 желтоқсан 1991 жыл — толық тәуелсіздік алған күн.

2-сұрақ. Қазақстанда Мемлекеттік рәміздер күні — 4 маусым 1992ж

Бұл күн 2007 жылдан бері аталып өтеді.

• Ту,

• Елтаңба,

• Әнұран
  қабылданған мемлекеттік рәміздерге құрмет көрсетіледі.

3-сұрақ Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жылғы 30 тамызда қабылданды

Бұл күн Қазақстан Республикасының Конституция күні ретінде жыл сайын аталып өтеді.

• 1995 жылғы 30 тамыз — құқықтық негізі бекітілген күн,

• сол Конституция мемлекеттің негізгі заңын анықтайды: құқықтық, саяси және әлеуметтік негіздерді реттейді.

4-сұрақ. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны – «Менің Қазақстаным»

Негізгі мәліметтер:

• Қабылданған жылы: 1992 жыл (музыкасы Шәмші Қалдаяқовқа, сөзін Жұмекен Нәжімеденов жазған).

• Ресми бекітілген нұсқасы: 2006 жыл (сөздері аздап өзгертілді, музыкасы сол қалпында қалды).

• Мағынасы: Қазақстанның тәуелсіздігін, бірлігін, табиғатын, халық бірлігін дәріптейді.

Әнұран – елдің тәуелсіздігі мен ұлттық бірлігінің символы.

7. Сабақ бойынша бағалау-өлшеу материалдары, бағалау парақтары, жұмыс дәптері (қағаз және электрондық форматта)

(5 минут)

8. Сабақ бойынша рефлексия (5 минут)

9. Үйге тапсырма (5 минут)

Жеке эссе (1 бет):

«Неке отбасы құқықтарын жүзеге асыру және қорғау.
→ Лекция материалдарынан мысалдар келтіру міндетті.

10.Дайындаған педагог

Тулаган Н. __________________

(қолы)