Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті
Өзіндік жұмыс
Тақырыбы: «Бадминтон спортының жалпы адам ағзасына әсері»
Орындаған: ФКС-311 топ студенті Есембаева А.М.
Тексерген:Doctor Phd Мендыгалиева А.С.
Орал,2023
Жоспары
1.Кіріспе
2.Шығу тарихы
3.Қазақстандағы бадминтонның даму ерекшеліктері
4.Батыс Қазақстандағы бадминтонның дамуы
5.Бадминтонның жалпы адам ағзасына әсері
6.Қорытынды
7.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1.Кіріспе
Әлемге таралған белгілі бірнеше спорт ойындары бар.Белгісізі қаншама.Кең таралған ойындардың бірі – бадминтон.Бұл ерте кезден бері халық арасына кең тараған ойындардың бірі.Әуелде бұл ойын француздардың "ұшпа" деген мағынаны білдіретін "волан" сөзімен аталған.
Бадминтон-бұл торға соққы беру үшін ракеткаларды қолдану арқылы ойналатын ракеткалық спорт түрі. Үлкен командалар ойнай алатын болса да, ойынның ең көп таралған түрлері - "бір ойыншы" (әр жағынан бір ойыншы) және "жұп" (әр жағынан екі ойыншы). Бадминтон көбінесе аулада немесе жағажайда ашық ауада өткізілетін іс-шара ретінде ойналады; ресми ойындар тікбұрышты жабық кортта өтеді. Ұпайлар ракетканы роланға соғып, оны басқа команданың кортының жартысына тигізгені үшін беріледі.
Әр жағы тордың үстінен ұшып кетпес бұрын воланмен бір рет қана соғуы мүмкін. Ойын волан еденге тиген бойда немесе қызмет көрсететін төреші болған кезде аяқталады.
Волан-бұл көптеген басқа спорт түрлерінде қолданылатын доптардан өзгеше ұшатын қауырсынды немесе пластиктен жасалған снаряд. Атап айтқанда, қауырсындар әлдеқайда көп қарсылық тудырады, бұл воланның тез баяулауына әкеледі. Воландар басқа ракеткалық спорт түрлеріндегі доптармен салыстырғанда жоғары жылдамдыққа ие. Воланның ұшуы бұл спортқа ерекше сипат береді.

1-сурет.Волан және ракетка
Бадминтон ойналатын алаңның ұзындығы 13,4 м, ені 6,1 м, дәл ортасынан қақ бөліп тұратын торының биіктігі 1,55 м.Ойынның мақсаты тенниске өте ұқсас, бірақ доптың орнына спортшылар жерді тигізбестен қарсылас тарапқа воланды лақтыруы керек. Кім оны жерге тигізсе, сол ұпайдан айырылады.
Ойын үш ойында ойналады, мұнда әйелдерде әр ойында 11 ұпай, ерлерде 15 ұпай бар. Егер әйелдер арасындағы теңдік болса, кім 10-шы ұпайға жетсе, матчтың 11-ге немесе 13-ке сәйкес келетіндігін шешеді, ал ерлерде тең болған жағдайда 14-ші ұпайды бірінші болып көрсеткендер матчтың 15-ке немесе 17-ге сәйкес келетіндігін шешеді. Сіз жалғыз немесе жұп бола аласыз.
Ойын басталар алдында жеребе лақтырылады. Жеңіске жеткен жеребе алаңның берілуін немесе жағын таңдауға құқылы. Ойын оң жақтағы қызмет көрсету алаңынан басталады. Воланды беру кезінде соққы тек төменнен жасалады, соққы кезінде ракетканың жиегі белдік сызығынан жоғары көтерілмеуі керек.
Қызмет көрсетуші және қабылдаушы ойыншы диагональ бойынша орналасқан алаңдар шегінде сызыққа баспай және соққы кезінде орнынан түспей болуы керек. Қызмет көрсету кезінде жалған қозғалыстарға және воланның ұшына соққы беруге жол берілмейді. Әрбір ұтыс ойыны ойнайтын тараптардың біріне ұпай береді.
Ұтыс ойыны волан:
-торға немесе тірекке соғылып, соққыны орындаған ойыншының жағындағы корттың бетіне түскенде;
-корттың бетіне тигенде (оны шектейтін сызықтар шегінде немесе олардан тыс);
-"даулы", "тоқта" немесе бұзушылық ("фол") тіркелгенде болады.
Бұрынғы кезде волан орнына әуеде қалқу үшін қаздың 16 қауырсыны қадалған тығын доп пайдаланылған. Қазір бадминтон воланын пластмассадан өте кішкентай етіп себетше түрінде жасайды.
Жақсы ойыншы воланды қайыра соққанда, ол бірде жайлап қалқи ұшса, енді бірде сенің күтпеген, ойламаған жағыңнан топ ете түседі. Бұл ойын шапшаңдықты қажет етеді. Ол сондықтан да қызу әрі тез ойналады.
Еуропалық ойында Дания басым болды, бірақ ойын Азияда өте танымал болды, соңғы жарыстарда Қытай басым болды. 1992 жылы бадминтон жазғы олимпиадалық спорт ретінде дебют жасады, төрт жарыс өткізді: ерлер арасындағы жекелей, әйелдер арасындағы жекелей, ерлер арасындағы жұптық және әйелдер арасындағы жұптық; аралас жұптық төрт жылдан кейін қосылды. Ойынның жоғары деңгейінде бұл спорт өте жақсы физикалық дайындықты қажет етеді: ойыншылардан төзімділік, ептілік, күш, жылдамдық және дәлдік қажет. Бұл-сондай-ақ қозғалыстарды жақсы үйлестіруді және ракетканың күрделі қозғалыстарын дамытуды қажет ететін техникалық спорт түрі.[1]
2.Шығу тарихы
19 ғасырдың басында Үндістанда қызмет еткен британдық офицерлер жергілікті тұрғындардан ежелгі арабша Пуна атты ойын ойнады.Бүгінгі күні оны бадминтонның прототипі деп санауға болады. Бірнеше жылдан кейін ағылшындар өзімен бірге ойын үйге әкелді,ал Ұлыбританияда ол бірден танымал болды.1934 жылы арнайы комитет ұйымдастырылды, ол кейінірек Бадминтонның Бүкіләлемдік Федерациясы (BWF) болды. Осы спорт түрінен алғашқы халықаралық командалық чемпионат 13 жылдан кейін ғана өтті. Турнир Томас кубогы деп аталды және ұзақ уақыт бойы ұйымдастырушылық жағынан үлгі алуға айналды. Осындай әйелдер чемпионаты (Uber кубогы) 1955 жылы басталды.
Қазіргі бадминтонның тарихы мен дәстүріне келетін болсақ, олар 1873 жылдан басталады. Сол кезде әйгілі және құрметті герцог Бофорт өзінің меншігінде алғашқы әуесқой кортын салған. Сондай-ақ, оның бастамасымен 20 жылдан кейін Англияда ойын ережелерінің толық жиынтығы жарық көрді, оған сәйкес барлық ресми жарыстар өткізілуі керек еді.
Бадминтон - спорт ойынының отаны Индия елі бола тұрып, оның дүние жүзіне мәлім болуы, ағылшын герцогі Бофорттың есімімен байланысты. Себебі ол өзінің туған қаласы Бадминтонға келгеннен кейін бұл спорт атын көпшілік арасыңда насихаттап, өмірғе жолдама береді. Ал бадминтон - Индия тұрғындары арасында «Пеона» деген атаумен белгілі болған спорт ойыны. Бұл ойынға ұқсас ойынның Қытай елінде де бар екендігі туралы саяхатшы Марко Поло мәлімет берген. Оның Қытайша аты «ди дзяунци». Ал Францияда «ұшатын қораз», Жапонияда «Ойнабс» яғни «ұшатын қауырсын» деп аталады.

2-сурет. Ежелдегі бадминтон ойыны
Бадминтон ойыны жеке ойыншылар үшін көлемі 13x40x518 см, ал жұптасып ойнаушылар үшін 1340x610 см, алаңда ойналады.1934 жылы Лондон қаласыңда халықаралық федерация ұйымдастырылып, оған алпыстан астам ел мүше болды.Бұл спорт ойынынның дүние жүзі халықтарының ең сүйіп ойнайтын спорт ойыны болуына зор күш-қайратын жұмсаған халықаралық федерациясының президенті Томас мырза.Қазір әрбір үш жылда Томас кубогы үшін халықаралық жарыс өтіп тұрады.
Бадминтон 1988 жылғы олимпиадада алғаш рет көрсетілді.Бадминтон ойынының шеберлері Дания, Швеция, Англия, Индонезия, Жапония және Қытайда өте көп.1957 жылы Москва қаласында өткен дүние жүзі жастары мен студенттері фестивалінің спорт бағдарламасында кіргізілді.
Бадминтон спортымен әуестенушілер, негізінен ақсүйектер немесе патша әулетінен шыққандардан болғаны тарихи деректерде бар. Мысалы, орыс тарихын жазушылардың бірі Н. И. Костомаровтың естелігінде төмендегідей дерек бар. II Екатерина патшаның заманында Парижде бай. Ришелье әулетінен шыққан дю Плесси бадминтон ойынының профессоры ретінде орыс ақсүйектерін «қауырсын шаңшылған доппен» ойнау тәсіліне машықтандырды, - деп жазады.
Қазіргі бадминтон добын ойлап тапқан-ағылшын әйелі Анн Джексон.
Бадминтон-стол және үлкен теннис аралығындағы ойын, оны меңгеру қиыншылық тудырмайды.
Ертедегі бай адамдар Бад-бадминтон клубына кіріп ойнауды зор мәртебеде санаған, сондықтан да клуб мүшелерінің арнайы тігілген ойын киімдері болған. Мысалы, ерлер - басына қоқайма қалпақ, аяғына биік өкшелі етік киіп шықса,әйелдер - қысқа юбкамен кең етікті қалпақ киетін болған.[2]
3.Қазақстандағы бадминтонның даму ерекшеліктері
Бадминтон Қазақстанда өткен ғасырдың 60-жылдарында қанат жайды. Ал аталған спорт түрі ресми түрде 1992 жылғы Барселона ойындарынан бастап Олимпиада бағдарламасына енген. Негізінен Азия елдері арасында үлкен танымалдыққа ие бадминтонға бүгінде бүкіл әлем қызығушылық танытуда. Әсіресе, соңғы 20 жылда спорттың бұл түрі қарқынды дамып келеді. Одан бөлек, бадминтонмен айналысамын деген адам 30, 40, тіпті, 50 жасында кортқа келсе де, кеш емес.
1966 жылы Алматыда Республикалық Бадминтон федерациясы құрылды, оның құрамына Қарағанды, Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Семей, Павлодар, Қостанай, Оңтүстік Қазақстан облыстары мен Алматы қаласының Облыстық федерациялары кірді.
1966 жылы бадминтон республикалық оқушылар спартакиадасының бағдарламасына енгізілді. Командалық есепте алғашқы чемпиондар Алматы қаласының жас бадминтоншылары болды.
Қызықты факт: Қазақстанның бадминтон командасының алғашқы халықаралық кездесуі 1961 жылы Тәжікстан командасымен өтті. Қазақстандықтар 7:4 есебімен жеңіске жетті.
Бүкілодақтық аренада қазақстандық бадминтоншылар жыл сайын КСРО жеке-командалық чемпионатында және ұлдар мен қыздар арасында жеке-командалық біріншілікте өнер көрсетті. 1968 жылдан бастап қазақстандық бадминтоншылар командалары бүкілодақтық дәрежедегі жарыстарда сегізінші орыннан төмен түспеді.
Қазақстандық бадминтон мектебінің тәрбиеленушісі Игорь Дмитриев екі рет (1990, Каир; 1992, Швеция) студенттер арасында жеке разрядта әлем чемпионы атанды.
Бадминтоннан Қазақстан құрамасы бадминтоннан халықаралық командалық жарыстарда Қазақстан атынан қатысады.Қазақстандық команда 1989 жылы Судирман Кубогында дебют жасады.Президенті-Байжанов Улан Сапарович.Сол кезде команда Кеңес Одағы құрамасында өнер көрсетті. Аралас команда 2019 жылғы Судирман Кубогында да ойнады және Гренландия мен Макаомен бірге 4-топқа кірді. Қазақстандық команда екі матчта да жеңіске жетіп, 30-шы орынға ие болды.
Ерлер мен әйелдер құрамалары бадминтоннан Азия командалық чемпионатына қатысты. Ең жақсы нәтижеге әйелдер командасы 2020 жылы бадминтоннан Азия командалық чемпионатында ширек финалға шыққан кезде қол жеткізілді.
1981 жылы Л.Окунева (Қостанай) жекелей сында КСРО чемпионатының алтын медалін жеңіп алды. Әсіресе Қостанай және Қарағанды облыстарында бадминтон дамыған. Қазақстанда бадминтон бойынша халықаралық санаттағы Судья атағын Н. Смирнов, Л. Новицкая (Алматы) алды. Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары: Н. Яременко, Б. Мұсафиров, г. Солянкин, П. Суняйкин, и. Шварцман, в. Грищенко

3-сурет.Дмитрий Панарин
Дмитрий Панарин-Қостанайдан келген қазақстандық бадминтон ойыншысы.2018 жылғы жазғы Жасөспірімдер Олимпиадасында аралас командалық есепте өнер көрсетті.
Панарин өзінің алғашқы халықаралық атағын 2018 жылы Kazakhstan International жеңіп алды. 2021 жылы ол Тарун Редди Катамды жеңіп, Cyprus International екінші атағын жеңіп алды.Жеке разрядтан басқа, ол Артур Ниязовпен бірге ерлер арасындағы жұптық разрядта да ойнайды және олар екі разрядта ерлер арасында Қазақстан чемпионы атағын жеңіп алды.
Панарин сонымен қатар, Камилла Смағұловамен аралас жұпта ойнайды. Олар 2021 жылы Литвада өткен халықаралық турнирде екінші орынға ие болды, кейінірек Ботсванада өткен халықаралық турнирде жеңіске жетті.[3]
4.Батыс Қазақстандағы бадминтонның дамуы
Батыс Қазақстандағы бадминтонның даму тарихы 2002 жылы басталды. Волейбол мен үстел теннисі ойналатын ескі қазандықтың ішінде салынған сол кезде қала орталығында жаңадан ашылған спорт залында бадминтон алаңының белгілері пайда болды. Әрине, ол кездейсоқ пайда болған жоқ-оны спорт залы басқарған "Нафта "сауда үйі" ЖШС қызметкерлері жасады. Ал оны "Конденсат" компаниялар тобы кеңесінің төрағасы Валерий Джунусов жасап, бадминтон ойнауды бастауды ұсынды.

4-сурет.Валерий Джунусов
2009 жылы Ақсай қаласында "Конденсат" АҚ дене шынықтыру-сауықтыру кешені ашылды, онда бадминтон басқа спорт түрлерімен қатар тұрақты тіркеуден өтті. Бұл түрмен тек компания қызметкерлерінде ғана емес, олардың отбасы мүшелері мен Орал маңындағы мұнай-газ орталығының тұрғындарында да айналысуға мүмкіндік туды.
2009 жылдың тамызында БҚО бадминтоншылары алғаш рет Саратовтағы "хрусталь волан" өкілді Бүкілресейлік турнирге қатысты, онда олар кәсіби және әуесқой деңгейдегі ойыншылармен күштерін өлшей алды. Турнирге Дмитрий Землянушнов, Александр Гринько, Владимир Лачугин, Виталий Витман және Игорь Жердев қатысты. Бірақ қорытынды барлығына айқын болды-тәжірибе, білім, техникалық дағдылар және толық дене дайындығы жоқ. Танымал ресейлік жаттықтырушы Гатчина Владимир Русских,Орал қаласынан келген бадминтоншылардың ойынын көріп: "балалар, техникамен жұмыс жасаңдар, күш-қуатыңды үнемдеңдер, айдап әкетпеңдер. Бадминтон, ең алдымен, ақылмен ойналады". Көргендерімізден шабыт алып, біздің спортшылар өз ойынына техника мен тактиканың жаңа элементтерін әкеліп, үйлеріне қайтты.
Бадминтонның мектептердегі алғашқы тұсаукесері 2011 жылғы қаңтарда №7 ЖОББМ-де өтті, онда оқушылармен қатар қала мектептерінің, лицейлер мен колледждердің басшылары мен дене шынықтыру оқытушылары шақырылды. Валерий Жүнісов демеушілер атынан бадминтонның алғашқы жиынтығын №7 ЖОББМ директоры Борис Сидорович Чебаковқа тапсырды. Осы іс-шараның қорытындысы "БҚО Бадминтон федерациясы" ҚБ, "Конденсат" МК және қаланың мектептері мен лицейлері арасындағы өзара ынтымақтастық туралы шартқа қол қою болды. Кейін бадминтонды дамыту бағдарламасына Ақжайық және Бөрлі аудандарының мектеп басшылары қосылды. 2011 жылдың сәуір айында алғаш рет облыс чемпионаты өтті, онда сол кездегі ең мықты спортшылар өнер көрсетті.
2011 жылдың мамыр айында БҚО командасы алғаш рет Алматыдағы ресми Республикалық командалық турнирге шықты. Біздің спортшыларға бадминтон он жылдан астам уақыт бойы дамып келе жатқан аймақтардың мықты ойыншыларына қарсы тұру оңай болған жоқ. Қостанай, Қарағанды, Алматы, Шымкент – дәл осы командалар көптеген жылдар бойы республикада көшбасшы орынға ие болды. Бірақ бұл дебют болды және біздің бадминтоншылар командалық кездесулерде жеңіліп, жеке жұптық матчтарда алғашқы бірнеше жеңіске жетті. Турнирдің жабылуында республикалық бадминтон Федерациясының ұйымдастырушылары мен қатысушылары батысқазақстандықтардың дебюттік өнерін қолдап, одан әрі табысты дамуын тіледі.
Бадминтонды дамытудағы үлкен қадам 2013 жылы "Энергия "фитнес-орталығы базасындағы" Нафта "сауда үйі" ЖШС бадминтонға арналған бес ойын корты бар ойын спорт түрлеріне арналған жаңа әмбебап спорт залын пайдалануға берген кезде жасалды. Ауқымды жарыстарды өткізу мүмкіндігі пайда болды, ал оқушылар толыққанды жаттығулар жасауға мүмкіндік алды. Сол кезде облыстық балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінің жанынан бадминтон бөлімшесін ашу туралы шешім қабылданды, ал әмбебап зал облыстағы бадминтонды дамыту жөніндегі нағыз орталыққа айналды. Балалармен жұмыс істеу үшін білікті жаттықтырушы, Беларусь Республикасының спорт шебері Андрей Климец шақырылды.
2013 жылдың күзінде Батыс Қазақстан облысының бірінші Ашық Чемпионаты өткізілді, оған Қазақстан Республикасының басқа қалаларынан қонақтар және РФ Саратов облысының Балаково қаласынан бадминтон әуесқой көршілеріміз келді. Бір жылдан кейін БҚО-ның екінші ашық чемпионаты өтті, оған қатысушылардың неғұрлым өкілді құрамы жиналды: Ресей Федерациясынан барлық мықты қазақстандық бадминтоншылар мен титулды спортшылар келді.
2015 жылғы 8-12 шілде аралығында Орал қаласында Condensate Apacs International series халықаралық рейтингтік турнирін өткізу Орал өңірінің спорттық тарихындағы нағыз спорттық кезең болды. Осы турнирде жинаған ұпайлар рейтингте жоғары көтерілуге және Рио-2016-ға жетуге мүмкіндік берді. Өкілдік жарыстарда Бельгия, Ресей, Түркия, Болгария, Малайзия, Словения, Оңтүстік Африка, Шри-Ланка және басқа елдердің ең мықты қазақстандық спортшылары мен атақты қарсыластары өнер көрсетті. Осындай жоғары деңгейдегі Турнир алғаш рет біздің елімізде ғана емес, бүкіл Орталық Азия өңірінде өтті.
Бір жылдан кейін, 2016 жылдың қазан айында республикалық командалық чемпионатта БҚО спортшылары "қоланы" Қарағандыдан келген командамен бөлісті, яғни Қазақстанның ең мықты командаларының қатарына енді. Біздің жасөспірімдер бірнеше рет республикалық және тіпті халықаралық турнирлердің жүлдегерлері атанды.
Бүгінгі таңда облыста 300-ден астам ересек спортшылар бадминтонмен айналысады және олардың 120-ға жуығы әртүрлі турнирлерге үнемі қатысады. Облыстық балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде жаттықтырушылар Андрей Клец пен Наталья Толкачевамен 80-нен астам ұлдар мен қыздар айналысады, ал облыс бойынша бадминтон секцияларына әр түрлі жастағы 400-ден астам балалар қатысады.
Бұл Батыс Қазақстан облысында спорттық бадминтонның дамуындағы жол. Көптеген жыл ішінде көптеген пайдалы және қызықты жұмыстар жасалды. Көптеген ересектер мен балалар спорттық даму, белсенді өмір салтын ұстану жолына түсті. Көптеген адамдар үшін бадминтон дене мен жанға пайдалы жаңа ойын-сауық мүмкіндіктерін ашты. Көптеген оқушылар бадминтон секциясына жазылуда, бұл алдағы жылдары республика чемпиондары, мүмкін халықаралық жарыстар арасында Біз Батыс Қазақстаннан қатысушылардың есімдерін көреміз деген үміт ұялатады.[4]
5.Бадминтонның жалпы адам ағзасына әсері
Физиологиялық кемелдіктің негізі – барлық дене функцияларының бірлігі. Бадминтон – адамның жан-жақты дамуына үлкен әсер ететін дене тәрбиесі құралдарының бірі екені сөзсіз.
Бадминтон ойнаудың денсаулыққа қандай пайдасы бар? Ойын барысында адам дене белсенділігін көрсетеді, ал тыныс алу аппаратының мүшелері, тіпті ас қорыту жүйесі де жақсы дайындықтан өтеді. Қозғалыстарды ұйымдастыруда жүйке жүйесінің көптеген бөліктері ерекше маңызды рөл атқарады, өйткені олар бір немесе басқа аппарат органдарының қызметін үнемі бақылайды және реттейді. Аяқ бұлшықеттері аяқты дұрыс қойып табан бұлшықетінің тізе буынының бүгіліп созылуына көмек береді.Асықты жілік шабағының арқасында адам өзінің тепе-теңдігін сақтай алады.Табанды тік дұрыс қойып, дұрыс бағытта қозғалу арқылы өзін спорт залда еркін ұстай алады.Ағзаның иммунитетін көтеріп, жүрек-тамыр жүйесінің қызметінің жақсаруына айрықша септігін тигізеді.
Бадминтоншылар үшін ең басты дене қасиеті төзімділік болып саналады, яғни шаршағаны анық сезілмей ұзақ уақыт бойы жұмыс істуге қабілетті болу. Төзімділік қозғалу аппаратының дамуына және оттегі қажеттілігін уақытында әрі толық көлемде қамтамасыз ету қабілеттілігіне тәуелді.
Тірек-қимыл аппаратын нығайтады:бұлшықеттің көлемі үлкейеді және күш көрсеткіші жоғарылайды,қаңқа сүйектері жүк салмаққа төзімді болады.Бадминтон ойын барысында бұлшықеттің оттегімен демалуы жақсарып,қан-тамыр жұмысына оң әсерін тигізеді.Бадминтонды тұрақты түрде ойнау бұлшықет тіндерінің химиялық құрамын өзгертеді,яғни онда энергетикалық заттар артып,зат алмасу процесін жақсартып,жаңа клеткалардың пайда болуына әсерін тигізеді.Бұл спортпен жүйелі түрде шұғылдану остехондроз ,омыртқааралық жарық ,артроз ,атеросклероз , остеопороз секілді тірек мүшелерінің ауруларының алдын алады.[5]
6.Қорытынды
Спорт - дене мәдениетінің бір бөлігі болып саналады. Спорт материалдық және рухани құндылықтардың жиынтығы ретінде қоғамда адамдардың ойындық дене әрекеттері үшін жүйелі, арнайы бағытталған, құрылым және пайдаланылатын ағза құрылысының түрлері қызметінің және психологиялық қарқынды дайындығының, оған жалғасатын барынша толық қабілеттерін спорттық жарыс жолдарымен алдын-ала анықтайтын, қозғалыс әрекеттерінде көрсететін дене мәдениетінің табиғи бөлігі болып саналады. Спорт – салауатты өмір салтынын негізгі бөлігі. Физикалық белсенділік денсаулыққа ғана емес, адамның психологиялық жағдайына да әсер етеді. Спорттың адам өмірінде алатын орны зор екендігін бәріміз білеміз. Спортпен айналысқан адамдың денсаулығы мықты, әрі шыдамды болады. Денсаулық-адамдың ең қымбат дүниесі. Сондықтан біз денсаулығымызды нығайту үшін спортпен шұғылдануымыз керек. Спорттық ойындардың түрлері көп. Соның бірі-бадминтон спорты. Бадминтон спорты ол адамның бойындағы шыдамдылық күш шапшаңдық батылдық,ептілік, табандылық,айналаңды бақылау сияқты аса керек қасиеттердің өкпенің сыйымдылығын жан-жақты дамытады. Бадминтон спортымен айналысу кезінде адамның барлық дене мүшесі жұмыс істейді. Сондықтан осы жан-жақты жетілуге дамуға, шынығуға негіз салады.
7.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
-
Ж.Жұмағұлов , Адамс, Бернард (1980), История бадминтона, BBC Books, ISBN 0563164654 ," Бадминтон – олимпийское путешествие". Олимпийские игры Всемирной федерации бадминтона, Балалар Энциклопедиясы , II- том
-
Қобланов Ж.Н., Ысқақов Ж.Ж. Спорт терминдерінің сөздігі мен тарихы. Алматы, 2002. , Джонс, Генри (1878), "Бадминтон"
-
Национальный олимпийский комитет Респу
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Бадминтон спортының жалпы адам ағзасына әсері
Бадминтон спортының жалпы адам ағзасына әсері
Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті
Өзіндік жұмыс
Тақырыбы: «Бадминтон спортының жалпы адам ағзасына әсері»
Орындаған: ФКС-311 топ студенті Есембаева А.М.
Тексерген:Doctor Phd Мендыгалиева А.С.
Орал,2023
Жоспары
1.Кіріспе
2.Шығу тарихы
3.Қазақстандағы бадминтонның даму ерекшеліктері
4.Батыс Қазақстандағы бадминтонның дамуы
5.Бадминтонның жалпы адам ағзасына әсері
6.Қорытынды
7.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1.Кіріспе
Әлемге таралған белгілі бірнеше спорт ойындары бар.Белгісізі қаншама.Кең таралған ойындардың бірі – бадминтон.Бұл ерте кезден бері халық арасына кең тараған ойындардың бірі.Әуелде бұл ойын француздардың "ұшпа" деген мағынаны білдіретін "волан" сөзімен аталған.
Бадминтон-бұл торға соққы беру үшін ракеткаларды қолдану арқылы ойналатын ракеткалық спорт түрі. Үлкен командалар ойнай алатын болса да, ойынның ең көп таралған түрлері - "бір ойыншы" (әр жағынан бір ойыншы) және "жұп" (әр жағынан екі ойыншы). Бадминтон көбінесе аулада немесе жағажайда ашық ауада өткізілетін іс-шара ретінде ойналады; ресми ойындар тікбұрышты жабық кортта өтеді. Ұпайлар ракетканы роланға соғып, оны басқа команданың кортының жартысына тигізгені үшін беріледі.
Әр жағы тордың үстінен ұшып кетпес бұрын воланмен бір рет қана соғуы мүмкін. Ойын волан еденге тиген бойда немесе қызмет көрсететін төреші болған кезде аяқталады.
Волан-бұл көптеген басқа спорт түрлерінде қолданылатын доптардан өзгеше ұшатын қауырсынды немесе пластиктен жасалған снаряд. Атап айтқанда, қауырсындар әлдеқайда көп қарсылық тудырады, бұл воланның тез баяулауына әкеледі. Воландар басқа ракеткалық спорт түрлеріндегі доптармен салыстырғанда жоғары жылдамдыққа ие. Воланның ұшуы бұл спортқа ерекше сипат береді.

1-сурет.Волан және ракетка
Бадминтон ойналатын алаңның ұзындығы 13,4 м, ені 6,1 м, дәл ортасынан қақ бөліп тұратын торының биіктігі 1,55 м.Ойынның мақсаты тенниске өте ұқсас, бірақ доптың орнына спортшылар жерді тигізбестен қарсылас тарапқа воланды лақтыруы керек. Кім оны жерге тигізсе, сол ұпайдан айырылады.
Ойын үш ойында ойналады, мұнда әйелдерде әр ойында 11 ұпай, ерлерде 15 ұпай бар. Егер әйелдер арасындағы теңдік болса, кім 10-шы ұпайға жетсе, матчтың 11-ге немесе 13-ке сәйкес келетіндігін шешеді, ал ерлерде тең болған жағдайда 14-ші ұпайды бірінші болып көрсеткендер матчтың 15-ке немесе 17-ге сәйкес келетіндігін шешеді. Сіз жалғыз немесе жұп бола аласыз.
Ойын басталар алдында жеребе лақтырылады. Жеңіске жеткен жеребе алаңның берілуін немесе жағын таңдауға құқылы. Ойын оң жақтағы қызмет көрсету алаңынан басталады. Воланды беру кезінде соққы тек төменнен жасалады, соққы кезінде ракетканың жиегі белдік сызығынан жоғары көтерілмеуі керек.
Қызмет көрсетуші және қабылдаушы ойыншы диагональ бойынша орналасқан алаңдар шегінде сызыққа баспай және соққы кезінде орнынан түспей болуы керек. Қызмет көрсету кезінде жалған қозғалыстарға және воланның ұшына соққы беруге жол берілмейді. Әрбір ұтыс ойыны ойнайтын тараптардың біріне ұпай береді.
Ұтыс ойыны волан:
-торға немесе тірекке соғылып, соққыны орындаған ойыншының жағындағы корттың бетіне түскенде;
-корттың бетіне тигенде (оны шектейтін сызықтар шегінде немесе олардан тыс);
-"даулы", "тоқта" немесе бұзушылық ("фол") тіркелгенде болады.
Бұрынғы кезде волан орнына әуеде қалқу үшін қаздың 16 қауырсыны қадалған тығын доп пайдаланылған. Қазір бадминтон воланын пластмассадан өте кішкентай етіп себетше түрінде жасайды.
Жақсы ойыншы воланды қайыра соққанда, ол бірде жайлап қалқи ұшса, енді бірде сенің күтпеген, ойламаған жағыңнан топ ете түседі. Бұл ойын шапшаңдықты қажет етеді. Ол сондықтан да қызу әрі тез ойналады.
Еуропалық ойында Дания басым болды, бірақ ойын Азияда өте танымал болды, соңғы жарыстарда Қытай басым болды. 1992 жылы бадминтон жазғы олимпиадалық спорт ретінде дебют жасады, төрт жарыс өткізді: ерлер арасындағы жекелей, әйелдер арасындағы жекелей, ерлер арасындағы жұптық және әйелдер арасындағы жұптық; аралас жұптық төрт жылдан кейін қосылды. Ойынның жоғары деңгейінде бұл спорт өте жақсы физикалық дайындықты қажет етеді: ойыншылардан төзімділік, ептілік, күш, жылдамдық және дәлдік қажет. Бұл-сондай-ақ қозғалыстарды жақсы үйлестіруді және ракетканың күрделі қозғалыстарын дамытуды қажет ететін техникалық спорт түрі.[1]
2.Шығу тарихы
19 ғасырдың басында Үндістанда қызмет еткен британдық офицерлер жергілікті тұрғындардан ежелгі арабша Пуна атты ойын ойнады.Бүгінгі күні оны бадминтонның прототипі деп санауға болады. Бірнеше жылдан кейін ағылшындар өзімен бірге ойын үйге әкелді,ал Ұлыбританияда ол бірден танымал болды.1934 жылы арнайы комитет ұйымдастырылды, ол кейінірек Бадминтонның Бүкіләлемдік Федерациясы (BWF) болды. Осы спорт түрінен алғашқы халықаралық командалық чемпионат 13 жылдан кейін ғана өтті. Турнир Томас кубогы деп аталды және ұзақ уақыт бойы ұйымдастырушылық жағынан үлгі алуға айналды. Осындай әйелдер чемпионаты (Uber кубогы) 1955 жылы басталды.
Қазіргі бадминтонның тарихы мен дәстүріне келетін болсақ, олар 1873 жылдан басталады. Сол кезде әйгілі және құрметті герцог Бофорт өзінің меншігінде алғашқы әуесқой кортын салған. Сондай-ақ, оның бастамасымен 20 жылдан кейін Англияда ойын ережелерінің толық жиынтығы жарық көрді, оған сәйкес барлық ресми жарыстар өткізілуі керек еді.
Бадминтон - спорт ойынының отаны Индия елі бола тұрып, оның дүние жүзіне мәлім болуы, ағылшын герцогі Бофорттың есімімен байланысты. Себебі ол өзінің туған қаласы Бадминтонға келгеннен кейін бұл спорт атын көпшілік арасыңда насихаттап, өмірғе жолдама береді. Ал бадминтон - Индия тұрғындары арасында «Пеона» деген атаумен белгілі болған спорт ойыны. Бұл ойынға ұқсас ойынның Қытай елінде де бар екендігі туралы саяхатшы Марко Поло мәлімет берген. Оның Қытайша аты «ди дзяунци». Ал Францияда «ұшатын қораз», Жапонияда «Ойнабс» яғни «ұшатын қауырсын» деп аталады.

2-сурет. Ежелдегі бадминтон ойыны
Бадминтон ойыны жеке ойыншылар үшін көлемі 13x40x518 см, ал жұптасып ойнаушылар үшін 1340x610 см, алаңда ойналады.1934 жылы Лондон қаласыңда халықаралық федерация ұйымдастырылып, оған алпыстан астам ел мүше болды.Бұл спорт ойынынның дүние жүзі халықтарының ең сүйіп ойнайтын спорт ойыны болуына зор күш-қайратын жұмсаған халықаралық федерациясының президенті Томас мырза.Қазір әрбір үш жылда Томас кубогы үшін халықаралық жарыс өтіп тұрады.
Бадминтон 1988 жылғы олимпиадада алғаш рет көрсетілді.Бадминтон ойынының шеберлері Дания, Швеция, Англия, Индонезия, Жапония және Қытайда өте көп.1957 жылы Москва қаласында өткен дүние жүзі жастары мен студенттері фестивалінің спорт бағдарламасында кіргізілді.
Бадминтон спортымен әуестенушілер, негізінен ақсүйектер немесе патша әулетінен шыққандардан болғаны тарихи деректерде бар. Мысалы, орыс тарихын жазушылардың бірі Н. И. Костомаровтың естелігінде төмендегідей дерек бар. II Екатерина патшаның заманында Парижде бай. Ришелье әулетінен шыққан дю Плесси бадминтон ойынының профессоры ретінде орыс ақсүйектерін «қауырсын шаңшылған доппен» ойнау тәсіліне машықтандырды, - деп жазады.
Қазіргі бадминтон добын ойлап тапқан-ағылшын әйелі Анн Джексон.
Бадминтон-стол және үлкен теннис аралығындағы ойын, оны меңгеру қиыншылық тудырмайды.
Ертедегі бай адамдар Бад-бадминтон клубына кіріп ойнауды зор мәртебеде санаған, сондықтан да клуб мүшелерінің арнайы тігілген ойын киімдері болған. Мысалы, ерлер - басына қоқайма қалпақ, аяғына биік өкшелі етік киіп шықса,әйелдер - қысқа юбкамен кең етікті қалпақ киетін болған.[2]
3.Қазақстандағы бадминтонның даму ерекшеліктері
Бадминтон Қазақстанда өткен ғасырдың 60-жылдарында қанат жайды. Ал аталған спорт түрі ресми түрде 1992 жылғы Барселона ойындарынан бастап Олимпиада бағдарламасына енген. Негізінен Азия елдері арасында үлкен танымалдыққа ие бадминтонға бүгінде бүкіл әлем қызығушылық танытуда. Әсіресе, соңғы 20 жылда спорттың бұл түрі қарқынды дамып келеді. Одан бөлек, бадминтонмен айналысамын деген адам 30, 40, тіпті, 50 жасында кортқа келсе де, кеш емес.
1966 жылы Алматыда Республикалық Бадминтон федерациясы құрылды, оның құрамына Қарағанды, Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Семей, Павлодар, Қостанай, Оңтүстік Қазақстан облыстары мен Алматы қаласының Облыстық федерациялары кірді.
1966 жылы бадминтон республикалық оқушылар спартакиадасының бағдарламасына енгізілді. Командалық есепте алғашқы чемпиондар Алматы қаласының жас бадминтоншылары болды.
Қызықты факт: Қазақстанның бадминтон командасының алғашқы халықаралық кездесуі 1961 жылы Тәжікстан командасымен өтті. Қазақстандықтар 7:4 есебімен жеңіске жетті.
Бүкілодақтық аренада қазақстандық бадминтоншылар жыл сайын КСРО жеке-командалық чемпионатында және ұлдар мен қыздар арасында жеке-командалық біріншілікте өнер көрсетті. 1968 жылдан бастап қазақстандық бадминтоншылар командалары бүкілодақтық дәрежедегі жарыстарда сегізінші орыннан төмен түспеді.
Қазақстандық бадминтон мектебінің тәрбиеленушісі Игорь Дмитриев екі рет (1990, Каир; 1992, Швеция) студенттер арасында жеке разрядта әлем чемпионы атанды.
Бадминтоннан Қазақстан құрамасы бадминтоннан халықаралық командалық жарыстарда Қазақстан атынан қатысады.Қазақстандық команда 1989 жылы Судирман Кубогында дебют жасады.Президенті-Байжанов Улан Сапарович.Сол кезде команда Кеңес Одағы құрамасында өнер көрсетті. Аралас команда 2019 жылғы Судирман Кубогында да ойнады және Гренландия мен Макаомен бірге 4-топқа кірді. Қазақстандық команда екі матчта да жеңіске жетіп, 30-шы орынға ие болды.
Ерлер мен әйелдер құрамалары бадминтоннан Азия командалық чемпионатына қатысты. Ең жақсы нәтижеге әйелдер командасы 2020 жылы бадминтоннан Азия командалық чемпионатында ширек финалға шыққан кезде қол жеткізілді.
1981 жылы Л.Окунева (Қостанай) жекелей сында КСРО чемпионатының алтын медалін жеңіп алды. Әсіресе Қостанай және Қарағанды облыстарында бадминтон дамыған. Қазақстанда бадминтон бойынша халықаралық санаттағы Судья атағын Н. Смирнов, Л. Новицкая (Алматы) алды. Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары: Н. Яременко, Б. Мұсафиров, г. Солянкин, П. Суняйкин, и. Шварцман, в. Грищенко

3-сурет.Дмитрий Панарин
Дмитрий Панарин-Қостанайдан келген қазақстандық бадминтон ойыншысы.2018 жылғы жазғы Жасөспірімдер Олимпиадасында аралас командалық есепте өнер көрсетті.
Панарин өзінің алғашқы халықаралық атағын 2018 жылы Kazakhstan International жеңіп алды. 2021 жылы ол Тарун Редди Катамды жеңіп, Cyprus International екінші атағын жеңіп алды.Жеке разрядтан басқа, ол Артур Ниязовпен бірге ерлер арасындағы жұптық разрядта да ойнайды және олар екі разрядта ерлер арасында Қазақстан чемпионы атағын жеңіп алды.
Панарин сонымен қатар, Камилла Смағұловамен аралас жұпта ойнайды. Олар 2021 жылы Литвада өткен халықаралық турнирде екінші орынға ие болды, кейінірек Ботсванада өткен халықаралық турнирде жеңіске жетті.[3]
4.Батыс Қазақстандағы бадминтонның дамуы
Батыс Қазақстандағы бадминтонның даму тарихы 2002 жылы басталды. Волейбол мен үстел теннисі ойналатын ескі қазандықтың ішінде салынған сол кезде қала орталығында жаңадан ашылған спорт залында бадминтон алаңының белгілері пайда болды. Әрине, ол кездейсоқ пайда болған жоқ-оны спорт залы басқарған "Нафта "сауда үйі" ЖШС қызметкерлері жасады. Ал оны "Конденсат" компаниялар тобы кеңесінің төрағасы Валерий Джунусов жасап, бадминтон ойнауды бастауды ұсынды.

4-сурет.Валерий Джунусов
2009 жылы Ақсай қаласында "Конденсат" АҚ дене шынықтыру-сауықтыру кешені ашылды, онда бадминтон басқа спорт түрлерімен қатар тұрақты тіркеуден өтті. Бұл түрмен тек компания қызметкерлерінде ғана емес, олардың отбасы мүшелері мен Орал маңындағы мұнай-газ орталығының тұрғындарында да айналысуға мүмкіндік туды.
2009 жылдың тамызында БҚО бадминтоншылары алғаш рет Саратовтағы "хрусталь волан" өкілді Бүкілресейлік турнирге қатысты, онда олар кәсіби және әуесқой деңгейдегі ойыншылармен күштерін өлшей алды. Турнирге Дмитрий Землянушнов, Александр Гринько, Владимир Лачугин, Виталий Витман және Игорь Жердев қатысты. Бірақ қорытынды барлығына айқын болды-тәжірибе, білім, техникалық дағдылар және толық дене дайындығы жоқ. Танымал ресейлік жаттықтырушы Гатчина Владимир Русских,Орал қаласынан келген бадминтоншылардың ойынын көріп: "балалар, техникамен жұмыс жасаңдар, күш-қуатыңды үнемдеңдер, айдап әкетпеңдер. Бадминтон, ең алдымен, ақылмен ойналады". Көргендерімізден шабыт алып, біздің спортшылар өз ойынына техника мен тактиканың жаңа элементтерін әкеліп, үйлеріне қайтты.
Бадминтонның мектептердегі алғашқы тұсаукесері 2011 жылғы қаңтарда №7 ЖОББМ-де өтті, онда оқушылармен қатар қала мектептерінің, лицейлер мен колледждердің басшылары мен дене шынықтыру оқытушылары шақырылды. Валерий Жүнісов демеушілер атынан бадминтонның алғашқы жиынтығын №7 ЖОББМ директоры Борис Сидорович Чебаковқа тапсырды. Осы іс-шараның қорытындысы "БҚО Бадминтон федерациясы" ҚБ, "Конденсат" МК және қаланың мектептері мен лицейлері арасындағы өзара ынтымақтастық туралы шартқа қол қою болды. Кейін бадминтонды дамыту бағдарламасына Ақжайық және Бөрлі аудандарының мектеп басшылары қосылды. 2011 жылдың сәуір айында алғаш рет облыс чемпионаты өтті, онда сол кездегі ең мықты спортшылар өнер көрсетті.
2011 жылдың мамыр айында БҚО командасы алғаш рет Алматыдағы ресми Республикалық командалық турнирге шықты. Біздің спортшыларға бадминтон он жылдан астам уақыт бойы дамып келе жатқан аймақтардың мықты ойыншыларына қарсы тұру оңай болған жоқ. Қостанай, Қарағанды, Алматы, Шымкент – дәл осы командалар көптеген жылдар бойы республикада көшбасшы орынға ие болды. Бірақ бұл дебют болды және біздің бадминтоншылар командалық кездесулерде жеңіліп, жеке жұптық матчтарда алғашқы бірнеше жеңіске жетті. Турнирдің жабылуында республикалық бадминтон Федерациясының ұйымдастырушылары мен қатысушылары батысқазақстандықтардың дебюттік өнерін қолдап, одан әрі табысты дамуын тіледі.
Бадминтонды дамытудағы үлкен қадам 2013 жылы "Энергия "фитнес-орталығы базасындағы" Нафта "сауда үйі" ЖШС бадминтонға арналған бес ойын корты бар ойын спорт түрлеріне арналған жаңа әмбебап спорт залын пайдалануға берген кезде жасалды. Ауқымды жарыстарды өткізу мүмкіндігі пайда болды, ал оқушылар толыққанды жаттығулар жасауға мүмкіндік алды. Сол кезде облыстық балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінің жанынан бадминтон бөлімшесін ашу туралы шешім қабылданды, ал әмбебап зал облыстағы бадминтонды дамыту жөніндегі нағыз орталыққа айналды. Балалармен жұмыс істеу үшін білікті жаттықтырушы, Беларусь Республикасының спорт шебері Андрей Климец шақырылды.
2013 жылдың күзінде Батыс Қазақстан облысының бірінші Ашық Чемпионаты өткізілді, оған Қазақстан Республикасының басқа қалаларынан қонақтар және РФ Саратов облысының Балаково қаласынан бадминтон әуесқой көршілеріміз келді. Бір жылдан кейін БҚО-ның екінші ашық чемпионаты өтті, оған қатысушылардың неғұрлым өкілді құрамы жиналды: Ресей Федерациясынан барлық мықты қазақстандық бадминтоншылар мен титулды спортшылар келді.
2015 жылғы 8-12 шілде аралығында Орал қаласында Condensate Apacs International series халықаралық рейтингтік турнирін өткізу Орал өңірінің спорттық тарихындағы нағыз спорттық кезең болды. Осы турнирде жинаған ұпайлар рейтингте жоғары көтерілуге және Рио-2016-ға жетуге мүмкіндік берді. Өкілдік жарыстарда Бельгия, Ресей, Түркия, Болгария, Малайзия, Словения, Оңтүстік Африка, Шри-Ланка және басқа елдердің ең мықты қазақстандық спортшылары мен атақты қарсыластары өнер көрсетті. Осындай жоғары деңгейдегі Турнир алғаш рет біздің елімізде ғана емес, бүкіл Орталық Азия өңірінде өтті.
Бір жылдан кейін, 2016 жылдың қазан айында республикалық командалық чемпионатта БҚО спортшылары "қоланы" Қарағандыдан келген командамен бөлісті, яғни Қазақстанның ең мықты командаларының қатарына енді. Біздің жасөспірімдер бірнеше рет республикалық және тіпті халықаралық турнирлердің жүлдегерлері атанды.
Бүгінгі таңда облыста 300-ден астам ересек спортшылар бадминтонмен айналысады және олардың 120-ға жуығы әртүрлі турнирлерге үнемі қатысады. Облыстық балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде жаттықтырушылар Андрей Клец пен Наталья Толкачевамен 80-нен астам ұлдар мен қыздар айналысады, ал облыс бойынша бадминтон секцияларына әр түрлі жастағы 400-ден астам балалар қатысады.
Бұл Батыс Қазақстан облысында спорттық бадминтонның дамуындағы жол. Көптеген жыл ішінде көптеген пайдалы және қызықты жұмыстар жасалды. Көптеген ересектер мен балалар спорттық даму, белсенді өмір салтын ұстану жолына түсті. Көптеген адамдар үшін бадминтон дене мен жанға пайдалы жаңа ойын-сауық мүмкіндіктерін ашты. Көптеген оқушылар бадминтон секциясына жазылуда, бұл алдағы жылдары республика чемпиондары, мүмкін халықаралық жарыстар арасында Біз Батыс Қазақстаннан қатысушылардың есімдерін көреміз деген үміт ұялатады.[4]
5.Бадминтонның жалпы адам ағзасына әсері
Физиологиялық кемелдіктің негізі – барлық дене функцияларының бірлігі. Бадминтон – адамның жан-жақты дамуына үлкен әсер ететін дене тәрбиесі құралдарының бірі екені сөзсіз.
Бадминтон ойнаудың денсаулыққа қандай пайдасы бар? Ойын барысында адам дене белсенділігін көрсетеді, ал тыныс алу аппаратының мүшелері, тіпті ас қорыту жүйесі де жақсы дайындықтан өтеді. Қозғалыстарды ұйымдастыруда жүйке жүйесінің көптеген бөліктері ерекше маңызды рөл атқарады, өйткені олар бір немесе басқа аппарат органдарының қызметін үнемі бақылайды және реттейді. Аяқ бұлшықеттері аяқты дұрыс қойып табан бұлшықетінің тізе буынының бүгіліп созылуына көмек береді.Асықты жілік шабағының арқасында адам өзінің тепе-теңдігін сақтай алады.Табанды тік дұрыс қойып, дұрыс бағытта қозғалу арқылы өзін спорт залда еркін ұстай алады.Ағзаның иммунитетін көтеріп, жүрек-тамыр жүйесінің қызметінің жақсаруына айрықша септігін тигізеді.
Бадминтоншылар үшін ең басты дене қасиеті төзімділік болып саналады, яғни шаршағаны анық сезілмей ұзақ уақыт бойы жұмыс істуге қабілетті болу. Төзімділік қозғалу аппаратының дамуына және оттегі қажеттілігін уақытында әрі толық көлемде қамтамасыз ету қабілеттілігіне тәуелді.
Тірек-қимыл аппаратын нығайтады:бұлшықеттің көлемі үлкейеді және күш көрсеткіші жоғарылайды,қаңқа сүйектері жүк салмаққа төзімді болады.Бадминтон ойын барысында бұлшықеттің оттегімен демалуы жақсарып,қан-тамыр жұмысына оң әсерін тигізеді.Бадминтонды тұрақты түрде ойнау бұлшықет тіндерінің химиялық құрамын өзгертеді,яғни онда энергетикалық заттар артып,зат алмасу процесін жақсартып,жаңа клеткалардың пайда болуына әсерін тигізеді.Бұл спортпен жүйелі түрде шұғылдану остехондроз ,омыртқааралық жарық ,артроз ,атеросклероз , остеопороз секілді тірек мүшелерінің ауруларының алдын алады.[5]
6.Қорытынды
Спорт - дене мәдениетінің бір бөлігі болып саналады. Спорт материалдық және рухани құндылықтардың жиынтығы ретінде қоғамда адамдардың ойындық дене әрекеттері үшін жүйелі, арнайы бағытталған, құрылым және пайдаланылатын ағза құрылысының түрлері қызметінің және психологиялық қарқынды дайындығының, оған жалғасатын барынша толық қабілеттерін спорттық жарыс жолдарымен алдын-ала анықтайтын, қозғалыс әрекеттерінде көрсететін дене мәдениетінің табиғи бөлігі болып саналады. Спорт – салауатты өмір салтынын негізгі бөлігі. Физикалық белсенділік денсаулыққа ғана емес, адамның психологиялық жағдайына да әсер етеді. Спорттың адам өмірінде алатын орны зор екендігін бәріміз білеміз. Спортпен айналысқан адамдың денсаулығы мықты, әрі шыдамды болады. Денсаулық-адамдың ең қымбат дүниесі. Сондықтан біз денсаулығымызды нығайту үшін спортпен шұғылдануымыз керек. Спорттық ойындардың түрлері көп. Соның бірі-бадминтон спорты. Бадминтон спорты ол адамның бойындағы шыдамдылық күш шапшаңдық батылдық,ептілік, табандылық,айналаңды бақылау сияқты аса керек қасиеттердің өкпенің сыйымдылығын жан-жақты дамытады. Бадминтон спортымен айналысу кезінде адамның барлық дене мүшесі жұмыс істейді. Сондықтан осы жан-жақты жетілуге дамуға, шынығуға негіз салады.
7.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
-
Ж.Жұмағұлов , Адамс, Бернард (1980), История бадминтона, BBC Books, ISBN 0563164654 ," Бадминтон – олимпийское путешествие". Олимпийские игры Всемирной федерации бадминтона, Балалар Энциклопедиясы , II- том
-
Қобланов Ж.Н., Ысқақов Ж.Ж. Спорт терминдерінің сөздігі мен тарихы. Алматы, 2002. , Джонс, Генри (1878), "Бадминтон"
-
Национальный олимпийский комитет Респу
шағым қалдыра аласыз













