Бағдарлама: "Қазақ тілінен дидактикалық ойындар" 1 сынып

Қазақ тілі пәні бойынша 1сыныпқа арналған бағдарлама

« Дидактикалық ойындар»

Құрастырған: Мирманова Жанар

Жұмагелдіқызы

Бастауыш сынып мұғалімі

Түсініктеме

Дидактикалық ойындарды берудегі мақсат-оқушылардың тілін дамытуда,тіл үйретуде, сөздік қорын байытуда, сауатты жазуда, логикалық ойлау қабілетін дамытуда жатыр. Ойын түрлерін қазақтілі сабақтарында қалай пайдаланатынымды көрсеттім.

ҚР-да мемлекеттік білім беру саясаты Қазақстандағы білім беру әлемдік білім кеңестігімен үйлесімді дамуын көздейді. Халықаралық білім беру жүйесіне кіруге проблемасы өзгермелі (жылжымалы) білім беруді күшейте отырып, жаңа педагогикалық технологиялармен, иновациялық оқумен, байыту арқылы іліктестірілген құрылымда жүзеге асады.

Жеке тұлғаның қалыптасу деңгейінің сапасына қойылатын қоғамдық- әлеуметтік сапаларын үнемі өсіп отыруына сәйкес педагогикалық құралдарды да тұрақты жаңарту қажет болды.

Бүгін ондай жаңартулар педагогикалық ғылым мен мектеп тәжірибелерінің үздіксіз сабақтастыққа дамуына көрінеды.

Мұғалімнен бүгінгі таңда сабақты әр түрлі технологиялар бойынша жобалауды қажет етеді.Сондай технологиялардың бірі-ойындық технология.

Осындай технология мәнді өмір жағдаяттарын үлгілеу және оның шешуін іздестіруге құрылады, жетекші әдісі-ойын. Оның ұйымдастыру түрлері: іскерлік ойындар, рөлдік және оқиғалық ойындар, саяхаттық және білімдік ойындар. Сол сияқты интелектуалды ойын-бұл ойынның мақсаты оқушылардың алған білімдерін тексере отыра, ақыл-ой өрісін жан-жақты дамыту.

Қазақ халқының ұлы ойшылы Абай Құнанбаев «Ойын ойнап, ән салмай, өсер бала бола ма?»- деп айтқандай балаланың өмірінде ойын ерекше орын алады. Ойынның түрлері көп, соның ішінде маңыздысы-дидактикалық ойын.Бұл ойынның пайдасы- баланың ой өрісінің қалыптасуын, дамуын мақсатетіп қояды.Сондай-ақ балалардың адамгершілік сезімін оятуға, адамдармендұрыс қарым-қатынас жасау, еңбек адамдарына, басқа ұлт өкілдеріне,достық, туған жеріне сүйіспеншілік сезімін тәрбиелеуге көңіл бөлінеді.Дидактикалық ойындар арнайы мақсатты көздейді және нақты міндеттерді шешеді. Ойынның міндеті баланың қызығушылығын оятып, белсенділігін арттыру мақсатында іріктеліп алынатын нақты мазмұнмен анықталады.

Дидактикалық ойындарды тиімді пайдалану сабақтың әсерлілігін, тартымдылығын, белсенділігін, баланың ынтасын күшейтеді. Ойын ережесі балалардың түсінуіне оңай, қарапайым, әрі қысқа болуы керек.Ойын үстінде дидактикалық материалдар мен көрнекіліктерге жеке көңіл бөлу керек. Балалардың таным қабілетін, логикалық ой-өрісін кеңейтіп, сабаққа ынтасын арттыруда дидактикалық ойындарды ұтымды пайдаланудың маңызы зор.

«Араларға көмек» ойыны

Ойынның мақсаты: оқушылардың байланыстырып сөйлеу дағдыларын қалыптастыру.

Ойынның шарты: тақтаға араның ұясындағы балға келе жатқан аюдың суреті ілінеді. Аюдың балға келе жатқандығын ескертуге күзетші ара басқа араларға кетеді. Оқушылырға тақырыпқа байланысты грамматикалық тапсырмалар беріледі.

1.Берілген сөздерден дұрыс сөйлем құрау

2.Көптік жалғауын дұрыс жалғау

3.Септік жалғауларын табу

Қазақ тілі сабағындағы ойын технологиясының мақсаты оқушылардың сабақта үйренген сөздерін ауызекі сөйлеуде, күнделікті қарым-қатынасқа дұрыс қолдануға үйрету.

«Кім тез?» ойыны

Барлық сыныптарда «Жыл мезгілдері» деген модуль бар. Мен өз сабақтарымда (нәтиже сабақ) көптеген ойын түрлерін қолданамын.

Ойын «Кім тез?» ай аттарын дұрыс жаз.

1. ңақарт 7) арқаша

2. пақна 8) зақан

3. уарзын 9) лежсантоқ

4. рымман 10) мазыт

5. мысума 11) деліш

6. рқүқыйке 12) суірә

Бұл ойынды жеке, топ бойынша өткізуге болады. Бұл ойын оқушылардың буынға дұрыс бөліп оқу дағдысын дамытады.

«Адасқан айлар» ойыны

Төрт қорап дайындаймыз.Әр қорап сыртында жыл мезгіліне сай сурет болады, ай аттарын ауыстырып саласыз, оқушы әр айды жыл мезгіліне сай тауып салады. Бұл ойынды уақытпен ойнатуға болады.Ойын оқушының тез оқу, қимылдау дағдысын қалыптастырады. Мұғалім оқушының тез оқу, қимылдау дағдысын қалыптастырады. Мұғалім оқушының ай аттарын, жыл мезгілін есінде қалай сақтағанын бағалайды.

«Сымсыз телефон» ойыны

Лексикалық бақылауды ауызша жүргізілгенде қолданамыз. Мысалы тақырыбы: «Қалада. Қаладағы мәдени орындар». Оқушы телефон тұтқасын алады да сөзді айтады.Біздің қала – аудармасын 2-ші оқушы. Ары қарай жалғаса береді. Сөздік диктант үнемі жүрсе баланы жалықтырады, сондықтанда бұл ойынды оқушылар қызыға ойнайды. Осы ойын арқылы шағын диологты ойнатуға мүмкіндік береді.

«Қоржынды кім тез шешеді?» ойыны

Үлкен бір модульді аяқтаған кезде нәтиже сабаққа «Қоржынды кім тез шешеді?» деген ойын ойнаймйз. Үш қатар болса (немесе 3 топ) үш қоржын дайындаймыз. Әр қоржында аударма жұмысы, сөз тіркесін құру, буынға бөлу, модульға сәйкес грамматикалық тапсырма, мәнерлеп оқу, диолог болады. Қай топ тез дайындалып, дұрыс айтып шығады (7-10 минут). Бұл ойынды мұғалім белгілі бір модуль бойынша оқушының қандай деңгейде меңгергенін тексере алады.

«Асық» ойыны

Қазақтың ұлттық ойындарының бірі қыдыру асық ойынынан тұрады. Асықты «Сен айт», Мәтінді жалғастыр ойындарында қолдануға болады. Бұл ойындар асық лақтыру арқылы жүреді де, баланы шапшаңдылыққа, тез ойлауға дағдыландырады. Сабақта ұлттық ойын элементтерін қолдану барысында мұғалім сөздермен таныстырады, дұрыс айтуға үйретеді, салт-дәстүрді сүюге тәрбиелейді. Оқушылар көбінесе сабақта ойын түрлерінің жиі болуына жақсы дағдыланады.

«Адасқан малдар» ойыны

Мысала: жануарлар атауларын жақсы естерінде сақтап қалулары үшін мынадай ойын түрлерін жүргіземін.

Төрт түлік малдын суреттері тақтада ілулі тұрады және суреттердің қасында жануарлардың өз балалары суреттелмеген. Сонымен балалар төрт түлік малдың қозысын, ботасын, бұзауын, құлынын тауып тақтаға шығып жазады. Бұл ойын балалардың тез ойлау, дұрыс жазу дағдыларын қалыптастырады. Сабақтарда қолданатын ойын элементін сабақта екі түрлі мақсатта бағытталады. Оның біріншісі – оқушының сабаққа қызығушылығын, ынтасын арттыру, тілін дамыту, екіншісі- оқушыларды тапқырлыққа баулып, зейініне, ойлау қабілетін арттыру.

Ойын элементтерін тиімді қолдану 1-4 сыныптарда өте тиімді деп ойлаймын, себебі тез жазу, оқу, мазмұндау дағдылары қалыптаспаған оқушыларды біріңғай жаттығу жұмысы жалықтырады, ал ойын технологиясы керісінше пәнді сүюге, қызығуға ықпал жасайды.

«Ақсүйек» ойыны

«Ақсүйек» ойынын айлы түнде көңіл көтерген жастар сүйекті лақтыры,оны іздеу арқылы ойнаған. Мен «ақсүйекті» 2- сыныпта сан есім тақырыбын өткенде сан есімі бар мақал-мәтелдерді айтқызу үшін қолданамын. 3- сыныпта негізгі және туынды зат есім тақырыбында негізгі зат есіммен туынды зат есімді табу үшін ойнатуға болады. Бұл ойында кез-келген қимылдарды таңдап алып, тапсырманы орындау керек.

«Арқан тартыс» ойыны

«Арқан тартыс» ойынының негізгі шарты 2 топтың сынасуы болса, қазақ тілі сабағында 2 топ білім сынасады. Мұны былай жасадым: Жуандығы 2 елідей ұзын жіпті тақтаның жоғарғы жағынғы 2 шегеге іліп, ұштарын теңестіріп қоямын. 2 топтан 1-1 оқушы шығып, бір мезгілде мақал-мәтелдерді тоқтамай айтып шығады. Қай топтың оқушысы бұрын шығарса, жіптің ұшын өзіне қарай тартады. Нәтижесінде арқан қай топқа қарай көп жылжыса сол жеңеді деп есептеледі. Бұл ойынды барлық пәндерге қолдануға болады.

«Үнсіз қимыл» ойыны

1 оқушы әр түрлі қимылды көрсетіп, қалған сөздерді басқа оқушылар атап отырады.

Мысалы: отырды, тұрды, жүрді, тақтаны сүртті, қолын көтерді.

«Ұшты-ұшты» - ойыны

Ұшты,ұшты, үкі ұшты (қол көтеріледі)

Ұшты,ұшты, түлкі ұшты (қол көтерілмейді)

Әр түрлі зерттеулердің нәтижелеріне сүйене отырып, балалардың тілінің дамуында сөйлеу қабілетін жетілдіріп, дүниетаным кеңейтуде сөздік ойындардын атқарар рөлі ерекше екені дәлелденді. Сондықтан барлық сабақтарда сөздік ойындарын қолдануға болады. Сондай ойынның бірі- «Керекті сөзді тауып айт». Басқарушы көкөніс, жеміс, оқу құралдары, ойыншықтар т.б. сөздерді атаса, оқушылар сол топқа жататын заттарды атауы керек.

«Тізбек» ойыны

Берілген сын есімнің соңғы дыбысынан басталатын басқа сын есімді тауып айту тапсырылады: таза-ақылды -.......

Сын есім мен зат есім

Берілген сын есімге лайықты зат есім тіркеп айту керек. Бірінші бала тек сын есімдерді айтады: өнімді, атақты, сымбатты, т.б. Екінші бала оған лайықты зат есім тіркестіріп, тез-тез айтуы керек. Келесі екі бала берілген зат есім алдына сын есім тіркеп, кезектесіп айтып шығады. Мысалы: тамақ-дәмді тамақ, анам- мейірімді анам.

Сабақ барысында алған білімдерін оқушылар практикада қолдану дағдыларын қалыптастыру үшін грамматикалық ойындардың орны ерекше. Сабақта тиімді қолданылған ойын оқушылардың грамматикалық толық меңгеріп, жазу тілін дамытуларына мол мүмкіндік береді. Оқушыларды өз беттерімен жұмыс істей білуге дағдыландырады.

«Сөйлеу минуты» ойыны

Сабты «Сөйлеу минуты» ойынымен бастауға болады. Ойын мақсаты-балаларға үйде не істегенін ауызша диалог түрінде айтқызып, әңгімелеп беруге үйрету. Ойын сұрақ-жауап түрінде өтеді.

-Кеше қайда болдың?

-Теледидардан қандай кино көрдің?

-Кино не туралы?

-Сабақты орындадың ба?

-Әжең қандай ертегі айттй?

«Сиқырлы қалта» ойыны

«Сиқырлы қалтаның» ішіне мамандық иелері бейнеленген кесте суреттер салынады. Тақтаға шыққан оқушы өзі жақсы көретін мамандығы бейнеленген суретті таңдап алады. Ойынға қатысушы оқушылар «Бұл кім? Не істейді?»-деген сұраққа жауап береді. Бұл ойын «Мамандық» тақырыбын өткеннен кейін, меңгерген материалды, қайталау, тексеру сабағында өткізіледі.

«Адасқан әріптер» ойыны

Мақсаты: Логикалық ойлау қабілеттерін жетілдіру.

Ойын шарты: Берілген әріптердің орнын ауыстыра отырып, сөз құрау.

Қ,у,о,ы,ш-оқушы Т,п,і,к,а-.......

І,і,б,л,м-........ М,м,ғ,ұ,а,л,і-.......

«Шашылған дыбыстар» ойыны

Мақсаты: Шашылған дыбыстардан сөз құрастырып, баланың сөздік қорын молайту, шапшаң ойлауға тәрбиелеу.

Ойын шарты: Сыныпты бірнеше топтарға бөліп ойынды жарыс түрінде өткізуге болады.

Шашылған дыбыстардан бірнеше сөздер құрау, мысалы. А,л,к,л,й,ү,н дыбыстарынан мынадай сөздер құрауға болады: ай, күн, үй т.б.

«Қалалар» ойыны

Мақсаты: Қазақстан Республикасының қала атауларын қаншалықты есте сақтағандарын тексеру. Қала атауларын дұрыс жазуға дағдыландыру.

Ойын шарты. Тор көздің ішіндегі шашыраңқы әріптердің басын қоса отырып, тор көздің ішінен қала атауларын тапқызу.

С	З	Ы	Л	А	Е	У	А	Т
Қ	Ы	П	А	Р	Д	А	Н	А
А	Р	А	В	А	Қ	Т	А	Р
О	Р	Ғ	Л	О	Д	С	Т	А
Л	А	А	П	Д	Ы	А	Р	З

«Жалғасын тап» ойыны

Мақсаты: Мақал-мәтелдерді есте сақтау қабілеттерін арттыру.

Ойын шарты: мақал екі қатарға жазылады. Бірінші қатарда басы, екінші қатарда соңы жазылады. Мақал басы мен соңының орындары ауыстырылып жазылады. Оқушының міндеті тілдік сызықшамен қосу арқылы әр мақалдың толық мағынасын шығару.

А) Ердің сыншысы бітеді

Ә) Жақсы болсаң, жүректе

Б) Ерлік білекті емес, ашу-дұшпан

В) Жері байдың ел

Г) Ақыл дос, ардақты ат,

Ғ ) Кім еңбек етсе жақын көп

Д) Мал баққанға сол тоқ

Е) Адам деген- ел бай

«Сын есімдер ұясы» ойыны

Мақсаты: Сын есімдерді білдіретін мағынасына қарай топтап жазуға дағдыландыру.

Ойын шарты: оқушыларды топқа бөліп орындарында отырып жұмыс істеуге болады.

Тақтаға сын есімдер тізбегі жазылады. Әр топқа кесте таратылады.

Заттың түсін білдіретін сын есімдер	Заттың көлемін білдіретін сын есімдер	Заттың сапасын білдіретін сын есімдер	Заттың дәмін білдіретін сын есімдер	Заттың пішінін білдіретін сын есімдер

Тақтаға мынадай сын есімдер тізбегін жазуға болады: ақ, қысқа, таза, дәмді, тәтті, шұбар, өткір, үшкір, жуан, дөңгелек, жалпақ, тұщы, қалың, жұқа, т.б.

«Кім көп біледі?» ойыны

Мақсаты: Сөздердің мағынасын ажырату.

Ойын шарты: Берілген сөздердің мағынасын ажырату.

Мысалы.

Сайман ........

А ра Сабақ

Жәндік ........

...... ........

А лма Қал

....... ........

...... .........

Қ ыс Жаз

...... .........

«Бәйге» ойыны

Мақсаты: Шапшаң ойлауға, жинақылыққа үйрету, тез, әрі дұрыс жауап бере білуге дағдыландыру.

Ойын шарты: Бұл ойыннаң әр қатарында бір-бірден шабандоз шығады. Ойын белгілі бір тақырыпты өткеннен кейін бекіту мақсатында жүргізуге болады. Мұғалім тақырыпқа сай сұрақтарды айтады, шабандозшылар тез әрі дұрыс жауап беру қажет. Әрбір дұрыс жауап – бір қадам алға жылжу.

Мысалы: «Сөз құрамы» тақырыбынан кейін мынадай сауалдар қоюға болады

1. Сөз деген не? 8.Туынды сөз дегеніміз не?

2. Сөз құрамына не жатады? 9. Көптік жалғауларын тап.

3. Түбір дегеніміз не?

4. Қосымша дегеніміз не?

5. Жұрнақ дегеніміз не?

6. Жалғау дегеніміз не?

7. Түбірлес сөз дегеніміз не?

«Тапқыш» ойыны

Мақсаты: Сөз таптары туралы туралы алған білімдерін тексеру.

Ойын шарты: Әр топқа берілген кестеден әр сөз таптарына қажетті сөздерді теріп жазу.

Қ	Ы	Б	Е	С	О	Қ	Ы
А	Й	Д	Ы	І	Ш	К	Д
Л	С	Ы	Н	Д	Ы	Ө	Ы
А	А	Р	Ы	П	П	К	С
Ж	А	З	Б	И	І	К	Н
Қ	Т	А	Й	С	Е	Г	І
О	Қ	Р	Ә	П	К	Е	З
Н	А	А	Т	Ы	Р	Н	А

Зат есім: қонақ, ....

Етістік: оқыды,....

Сан есім: он,...

Сын есім: көк,...

«Қ» ойыны

Мақсаты: Оқушылардың сөздік қорын анықтау, ізденімпаздылыққа бағыттау.

Ойын шарты: Оңнан солға қарай оқылсада, солдан оңға қарай оқылса да өзгермейтін «Қ» әріпінен басталып, «Қ» әріпінен аяқталатын бес әріптен тұратын жеті сөз ойлап жазу.

Қ	а	з	а	Қ
Қ				Қ
Қ				Қ
Қ				Қ
Қ				Қ
Қ				Қ
Қ				Қ

«Күрделі сөздер» ойыны

Мақсаты: Күрделі сөз жасау, сөз мағынасын түсіндіру.

Ойын шарты: Екі бөліктегі сөздерді қосу арқылы, күрделі сөз жасау.

Бел құлақ

Қырық аяқ

Саңырау қазық

Кемпір қазық

Темір

Қосақ

Тас

бақа

«Бақытты сәт» ойыны

Мақсаты: Оқушылардың білім деңгейін тексеру, логиклық ойлау қабілеттерін дамыту.

Ойын шарты: викторина түрінде өткізу, болады. Жарыса отырып, сауалдарға дұрыс, әрі шапшаң жауап беру қажет. Дұрыс жауап берген балаға фишка беріледі. Фишканы көп жинаған бала ойын жеңімпазы аталады.

1. Сөйлеудің түрлерін ата?

2. Қай ай үйдегі тұрмыстық затты білдіреді?

3. Волганың ортасында не бар?

4. Дастарханның сәні не?

5. Дауысты және дауыссыз дыбысқа жататын әріпті ата?

6. Құрғақ тасты қайдан таба алмаймыз?

7. Пілдің баласы неге ұқсайды?

8. 16 желтоқсан қандай мереке?

9. Тұрлаулы мүшелерді ата?

10. Күләш Байсейітова кім?

11. Анамның анасы кім болады маған?

12. Екі дыбыстан тұратын әріпті ата?

13. Абай Құнанбаевтың туған жерін ата?

14. Ұшпайтын құстарды ата?

«Қызық сөздер» ойыны

Мақсаты: логикалық ойлау деңгейін жетілдіру, сөз мағынасын түсіндіру.

Ойын шарты: Мына сөздердің ішінен солдан оңға қарай оқығанда жаңа сөз шығатын сөздерді теріп жазу. Сөз мағынасын түсіндіру.

Қолқанат Ішік Есек

Тымақ Қыран Балта

Нағашы Шұлық Қысым

Түс Балта Ұшқыр

«Сандар әлемі» ойыны

Мақсаты: сөз құрамында сан есімдері бар сөздерді жазу арқылы еске түсіру қабілеттерін жетілдіру. Сөздік қорларын кеңйту.

Ойын шарты: ойынды жұптық жұмыс ретінде өткізуге болады. Қай жұп құрамында сан есімдері бар сөздерді көп жазса, сол жұп жеңімпаз атанады.

Мысалы: 2+бастұз,к+3+ік, тағы басқа.

Карточкалардың үлгісі

1-сыныпқа арналған өткен тақырыптар,бойынша қайталауға арналған тапсырмалар

1. Тапсырма. Толықтырып жаз.

Менің атым _____________________________________________________

Мен___________________________________________________жастамын.

Мен ____________________________________________сыныпта оқимын.

Біздің мұғалім___________________________________________________

2. тапсырма. Сұраққа жауап бер.

1.Аты кім?

2.Фамилияң кім?

3.Нешінші сыныпта оқисың?

4. Мұғалімің кім?

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3-тапсырма. Диалогті көшіріп жаз.

Мынау не? ____________________________

-Бұл - ы. ____________________________

-Мынау кімнің кітабы? ____________________________

-Бұл менің -ым. ______________________________

- қандай? _____________________________

-Кітап әдемі. _____________________________

4-тапсырма. Сөйлемдерді құрап жаз.

Әкем үй... келді. Әкем үй... кетті.

Әжем үй ... келді. Әжем үй... кетті.

5-тапсырма.Сөз тіркестерін құрап жаз.

Үлкен Кішкентай

_______________ ________________

_______________ ________________

_______________ ________________

6-тапсырма. Сөйлемдерді жаз.

1. Сөмкеде , бар. _______________________________________________________________

2. Гүлжан Үмітке берді

3. Үміт Гүлжанға берді.

7-Тапсырма. Жаңылтпашты толықтырып жаз.

3 ақ тас-______________________________________________________

...сақ тас______________________________________________________

3-еуі де_______________________________________________________

... қсас тас.____________________________________________________

8-тапсырма. Сандарды сөзбен жаз

11__________________________ 16____________________________

12__________________________ 17____________________________

13__________________________ 18____________________________

14__________________________ 19____________________________

15__________________________ 20____________________________

9-тапсырма.

Мынау не?

Бұл____________________________________

Неше кітап?

Кімнің кітабы?____________________________________________________

10-тапсырма. Сөйлемдерді жаз.

1. Мынау –( дәптер суреті болу керек).

_________________________________________________________________

2.Мен ( дәптер суреті) -ді Асанға бердім.

3. Асан -ді алды.

11-тапсырма. Сұрақтарға жауап жаз.

Мынау не? (көйлек суреті)

Бұл ____________________________

Қандай көйлек?

________________________________

Неше көйлек?

________________________________

12-тапсырма.Сөз тіркестерін құрап жаз.

5 сөздік __________________________ 15 көйлек __________________

8 кітап ___________________________ 12 көгершін ________________

20 дәптер_________________________ 13 көбелек _________________

Үлгі: бес сөздік.

13-тапсырма. Сызба бойынша сөйлемдер жаз.

( кітаптар)-ді

( қалам, суретті)-ды ал бер

(Қарындаш)-ты

14-тапсырма. Аудармасын тауып жаз.

Возьми книгу!_____________________________________________________

Отдай тетрадь!____________________________________________________

Открой книгу!____________________________________________________

Закрой тетрадь!___________________________________________________

15-тапсырма. Сұрақтарға жауап жаз.

Не?__________________________________________________

Неше сағат?___________________________________________

Қандай сағат?__________________________________________

16- тапсырма.Сұрақтарға жауап жаз.

Мынау не?

Бұл __________________________________

Қандай әріп?

____________________________әрпі.

Ғ әрпіне төрт мысал жаз

________________________________________________________________

17-тапсырма. Аудармасын тауып жаз.

Читай!

______________________________________________________________

Иди к доске!

__________________________________________________________

Иди на своё место!

____________________________________________________

18-тапсырма: Сөйлемдерді көшіріп жаз

Қамбарда үш , екі , төрт бар.

Қамбар сабақ оқыды. Ол ( сумка суреті) – сін жапты.

19-тапсырма. Сөйлемдерді жаз,ң дыбысы бар сөздердің астын сыз.

Мынау-шаңсорғыш.___________________________________________________

Мынау-қоңырау.______________________________________________________

Мынау- аңғы.________________________________________________________

20-тапсырма.Сұрақтарға жауап жаз.

Мынау не?

Бұл__________________________.

Не соғылды?

_______________________________________соғылды.

МЕКТЕПТЕ

1-тапсырма. Сұрақтарға жауап жаз.

Мынау не? Бұл ________________________________

Мектеп қандай? Мектеп_____________________________

Мектеп неше қабатты? Мектеп ______________________қабатты.

Мектеп қандай көшеде? Мектеп ____________________көшесінде.

2-тапсырма. Сөз тіркестерін аяқтап жаз.

Кітабыңды__________________. Дәптеріңді_____________________.

Есікті______________________. Терезені_______________________.

Тақтаға ___________________ . Күнделігіңді___________________.

Сабақ_____________________.

3-тапсырма.Сөйлемдерді аударып жаз.

Большая школа. Светлый класс. Красивая столовая. Большой спортзал. Где школа? Где твой дом?

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

4- тапсырма. Сөйлемдерді толықтырып жаз.

Мен ( в школу) барамын. Мен ( из школы) қайтамын. Сен ( в школу) барасын. Сен ( из школы) қайтасын.

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

5-тапсырма. Сөйлемдерді толықтырып жаз.

Бұл- біздің_________________. Сынып __________________.

Сыныпта_____________терезе бар. Терезе_______________.

Сынып______________,_________________________________.

6-тапсырма. Диологты толықтыр.

Бүгін кезекші кім?

Бүгін кезекші-_________________.

Бүгін қай күн?

Бүгін_________________________.

Сыныпта бүгін______________ жоқ.

Сыныпта __________________ жоқ.

7-тапсырма. Сұраққа жауап жаз.

Сен қайда барасын?

В библиотеку в столовую

_______________________ _________________________

_______________________ _________________________

_______________________ _________________________

8-тапсырма. Сөз тіркестерін жаз.

школакласс класс

Т аза класс Жарық улица

окно комната

________________________ _________________________

________________________ _________________________

________________________ _________________________

________________________ _________________________

9-тапсырма. Сұрақтарға жауап жаз.

Бүгін бес сабақ па?

Сен сабақта отырсың ба?

Мынау үй ме?

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

10-тапсырма. Сөздерді аударып , сөз тіркестерін жаз.

школы ________________________________

дома ________________________________

в озле библиотеки ________________________________

класса ________________________________

столовой ________________________________

Күз

1-тапсырма. Күз айларын жаз.

Күз айлары:___________________________________________________________

(Сентябрь, октябрь,ноябрь)

2-тапсырма. Сұрақтарға жауап жаз.

Бұл қай жыл мезгілі?

Бұл_____________________ мезгілі.

Бұл қай ай?

Бұл___________________ ай.

3-тапсырма.Сурет бойынша екі сөйлем құрастыр.

, , .

К үзд

, , .

4-тапсырма. Керекті сөздерді қойып, сөйлемдерді жаз.

____________________келді. _________жылы жаққа ұшты.

____________________құстармен қоштасты.

Керекті сөздер: балалар, құстар, күз.

5-тапсырма.Сызба бойынша үш сөйлем жаз.

көкөністер піседі.

К үзде сабақ басталады.

Жаңбыр жауады.

__________________________________________________________________________________________________________________________________________

6-тапсырма.Сөйлемдерді аяқта.

Күзде сабақ _________________________________________________________.

Күзде_________________________________________________жаңбыр

__________________________________________________.

Күзде

Көкөністер___________________________________________________________.

7-тапсырма.Жұмбақты аяқтап, шешуін жаз.

Жұмбақ.

Аяғының бәрі:

Шықса___________.

Түссе____________.

8-тапсырма.Күзгі киімдердің атауларын жаз.

Күзгі киімдер____________________________________________

____________________________________________

____________________________________________

____________________________________________

9-тапсырма.Сөйлемдерді толықтырып жаз.

М ен (сегодня)

жылы киіндім.

Мен (вчера)

Менің отбасым

1-тапсырма. Өзің туралы жаз.

Менің атым_____________________.

Мен_______________сыныпта оқимын.

Менің_______________________________бар.

2-тапсырма.Әр қатарға үш мысал жаз.

Кім? Не?

____________________ ______________________

____________________ ______________________

3-тапсырма.Өз әке-шешең туралы жаз.

Менің әкем________________________

Менің шешем______________________

4-тапсырма.Сөйлемдерді аяқта.

Менің атым_______________________

Мен___________________________сыныпта оқимын.

Менің досым бар. Аты__________________________.

Ол_____________________________ сыныпта оқиды.

5-тапсырма. Сұрақтарға жауап жаз.

Сен неше жастасын?

Мен__________жастамын.

Сенің атаң, әжең бар ма?

Менің______________бар.

6-тапсырма.Сөздердің аудармасын жаз.

мен____________ біз_______________

сен____________ сендер___________

7-тапсырма. Сөйлемдерді толықтырып жаз.

Ата (садись) Әке (читайте)

________________ _______________

Әже (пейте) Апа (смотрите)

________________ _______________

8-тапсырма. Сөз тіркестерін аударып жаз.

Мой дедушка. Моя бабушка. Мой отец.Моя мать. Мой брат. Моя сестра.__________________________________________________________________________________________________________________________________

9-тапсырма. Өз отбасың туралы жаз.

Біздің отбасымызда ... адам. Олар: ...,... . Атам ... . Әжем ... . Мен ... жастамын.

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

10-тапсырма. Екі сөйлем жаз.

Жаннаның..... .

Сая Асқардың ... .

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Менің үйім

1-тапсырма.Өз үйің туралы жаз.

Мынау- менің________________. Менің үйім _______________көшесінде.

Пәтерім___________қабатта. Пәтерімде _________________бөлме бар.

_____________________________________________________________________

2-тапсырма. Сөйлемдер құрап жаз.

(Гүлсуреті үстел үстінде)

ішінде

-дің ішінде үстінде

қасында

__________________________________________________________________________________________________________________________________________

3-тапсырма. Керекті сөздерді қойып, сөйлемдерді жаз.

үстінде антена______________.

Үйдің қасында ит_________________.

ішінде атам_________________.

алдында әжем_______________.

Керекті сөздер: жүр, отыр, жатыр, тұр.

4-тапсырма.Сұраққа жауап жаз.

-ке -ге

Мектеп Дүкен

Сен қайда барасын?

Театр -ға Кітапхана -ға

__________________________________________________________________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________________________________

5-тапсырма. Үш сөйлем жаз.

Ішінде ...

К ітапхананың қасында ... бар.

алдында ...

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

6-тапсырма.Толықтырып жаз.

Мынау- менің______________. Ол___________ көшесінде. Мен _____________

үйде тұрамын. Менің пәтерім ______________ қабатта.

7-тапсырма.Айна туралы дұрыс жауап жаз.

___________________________________________

___________________________________________

___________________________________________

8-тапсырма. Сұрақтардың дұрыс жауабын тауып жаз.

1.Бұл не? (Үлкен ағаштар бар)

2.Көшеде кімдер жүр? (Жолда машина,троллейбус жүр)

3.Қандай ағаштар бар? (Бұл-көше)

4.Жолда нелер жүр? (Көшеде адамдар жүр)

9-тапсырма. Тізбек сөзді шеш, сөздікті қайтала.

город

светофор

улица

орнамент

дорога

дом

Азық-түлік

1-тапсырма.Көп нүктенің орнына азық-түлік атауларын қойып, көшіріп жаз.

Мен әкеммен дүкенге бардым. Біз ..., ..., ... сатып алдық. Дүкенде ... жоқ. Біз үйге келдік.

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2-тапсырма.Берілген сөздердің ішінне сөйлемдерді тап. Сөйлемдер неше сөзден тұрғанын айт.

1.Нан

2.Нан сатып алдым.

3.Мен нан сатып алдым.

3-тапсырма.Диологті толықтырып жаз.

-Мынау не? -Бұл__________________________

-Қандай дүкен? -______________________дүкені.

-Дүкенде не сатылады? -Дүкенде ____________сатылады.

-Сен не сатып алдың? -Мен ___________сатып алдым.

4-тапсырма.Үглі бойынша сөйлем жаз.

1.Қант

2.Қант қатты.

3. қант өте қатты.

_____________________________________________________________________

5-тапсырма.Аудармасын жаз.

Горячий чай_______________________________.

Тёплое молоко_____________________________.

Холодный сок_____________________________.

6-тапсырма. Әңгімені толықтырып жаз.

әжесімен базарға барды. Олар базарға 12-ші -пен барды. Базардан , , сатып алды.

Дүкеннен , , сатып алды. Олар -ге келді.

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

7-тапсырма.Сөйлемдерді толықтырып жаз.

Мынау-__________________. Дүкенде ___________________бар. Олар _______________сатып алды.

8-тапсырма.Сөзтіркестерін құра, цифрларды сөзбен жаз.

1 0 (шай суреті)

2 0 килограмм (қант суреті)

3 (май суреті)

_______________________________________________________________________________________________________________________________________

2 (айран суреті)

3 литр (сүт суреті)

_________________________________________________________________

9-тапсырма. Сөйлемдерді толықтырып жаз.

Мен (горячий) шай іштім.

Сен (тёплое) сүт іштің.

Арман (холодный) шырын ішті.

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

10-тапсырма.Аудармасын жаз.

Приятного аппетита!

__________________________________________________________________________________________________________________________________________

11-тапсырма.Сызба бойынша үш сөйлем жаз.

а лма

алмұрт

ж үзім

Мен шие жедім.

өрік

қара өрік

шабдалы

анар

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

12-тпасырма. Үлгі бойынша сөйлем жаз.

Үлгі:

1.Жүзім.

2.Тәтті жүзім.

3.Тәтті жүзім сатып алдым.

4.мен тәтті жүзім сатып алдым.

13-тапсырма.Сызба бойынша бір сөйлем жаз.

қ ияр

қызылша

картоп

Көкөністер қызанақ

пияз

сәбіз

орамжапырақ

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

14-тапсырма. Сөйлемдерді көшіріп жаз.

Болат баққа барды. Ол , , жинады. Қарлығаш бақшаға

барды. Ол , жинады. Алуа (таңқурай) жинады.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ ­­­­­­­­­­­

Қорытындылай келе мұғалімдердің басты мақсаттарының бірі-оқушының оқу,таным белсенділігін арттыру, оқушыны пәнге қызықтыру, ынталандыру.Осы мақсаттарға жету үшін сабаққа интерактивті әдістерді жиі қолдануға тырысамыз.

Ойын элементтері белгілі бір мақсатта, тілді меңгеріде деген ынтызарлықты оята отырып, орындаушылық қабілетке де жетектейді. Ойын элементтердің мәні-ойын барысында дәріс алушының тілдік қатынас жасауға деген талабы.

Қажетті сөздерді үйренсем, тауып айтсам деген ойлау қабілеттерін дамытады.

Сабақта ойын элементтерін қолдау оқушылардың белсенділігін арттырып, оларды ынталандырады, теориялық білімдерін практикада қолдануға үйретеді, іздендіреді. Сабақта орынды қолданылатын ойын элементтері оқушының ынтасын арттырып, білім дағдыларын игеріп, іскерліктерін шындауға өз септігін тигізеді. Сабақ барысында орындалатын дидактикалық материалдар оқушыларға ыңғайлы, түсінікті болса, мұғалімнің технологиясы нәтижелі болады. Қазақ тілі сабақтарында көздейтін мақсат оқушыларға жалаң сөз жаттау емес, әрбір сабақ үйренген сөздердіауызекі сөйлеуде, сөйлем құрамын дұрыс қолдана білуге үйретеді. Тіл үйрету барысында әрбір сабақта ойын түрлерін пайдаланған үлгерімі төмен оқушылардың өздері де оның элементі араласқан сабаққа зор ынтасымен, жігерімен араласатыны байқалады.

Сөзімнің соңын қазақ халқының ұлы ақыны абай Құнанбайұлының философиялық ой- түйінімен аяқтағым келеді: естіген нәрсені ұмытпасқа үш түрлі себеп бар: әуелі-көкірегі ояу байлаулы берік болмақ керек, екіншісі- сол нәрсені естігенде я көргенде ғибраттану керек, көңілденіп, тұшынып, ынтамен ұғыну керек, үшіншіден- сол нәрсені бірнеше уақыт қайталап, ойланып,көңілге бекі.

Пайдаланған әдебиет

1.Бастауыш мектеп, №9-2003

2.Қазақ тілі 1 сынып 2012ж

3.Бастауыш мектеп №2-2003

4. Бастауыш мектеп Алматы,2001№3

5.Қазақстан мектебі Алматы,2002№5

6.Бастауыш сыныпты оқыту Алматы 2011№1

7.Бастауыш сынып