Бағдарлама "Қоршаған әлемді тану" 2 сынып

Түсінік хат

Бастауыш сыныптарына арналған «Қоршаған әлемді тану» арнайы курс бағдарламасы аптасына 1 сағат, жылына 34 сағат.Оқушылардың өздерін қоршаған ортаны күнделікті көріп, біліп жүрген заттары мен құбылыстарына сүйене отырып, оларды ғылыми тұрғыдан түсінуге, жас ерекшеліктеріне лайықты тұрғыда бақылауға жағдай жасау. Оқушылардың ақыл-ойын дамытып, дүниенің біртұтастығын түсінуге, олардың байланысын аңғаруға жаттықтыру. Қоршаған дүниеге жеңіл түрде бақылау жүргізуге, жеке заттармен, олардың қасиетімен танысу үшін тәжірибе жасауға дағдыландыру. Қоршаған дүниемен таныстыру танысуна мүмкіндік жасау. Оқушылар әр нәрсені танып білу негізінде олардың ерекшелігін, басқа заттармен байланысын, оның себебін анықтауға үйрету.

Бастауыш сыныптарда «Қоршаған орта» бейімделген курс бағдарламасында табиғат, жан-жануарлар, жануарлар мен аңдар әлемі, адам және басқалар, өсімдіктер туралы түсініктерін қалыптастыру, олардың арасындағы өзара байланыста, олардың кеңістік пен уақыт бойынша өзгерістерін түсініуді қамтамассыз етеді.Оқушылардың қоршаған орта туралы дүние танымын қалыптастырып, оны нақты танып білуге қызығушылығын арттырады.Алуан түрлі өсімдіктер мен жануарлар өмірімен танысады.Табиғатты қорғауға өз үлестерін қосады.Оқушыны өзіне және қоршаған ортаға құрметпен қарауды үйренеді.Адамның ақыл-ойының, санасының жүйріктігі, олардың шығармашылығы туралы әңгімелейді, сезім мүшелерінің ерекшеліктерін түсіндіріп, ұғындырады, дене мүшелеріне дұрыс күтім жасап, таза ұстауға бағдар береді.Бұл бағдарламада жалпы дүне тану оқулығын тереңдетіп мақсатында және қоршаған ортаны толық меңгеруге көңіл бөлінеді.

Мақсаты:

• Оқушылардың дүниетану пәніне деген қызығушылықтарын арттыру;

• Қоршаған ортаны танып білуге бағыт бағдар беру арқылы танымдық қабілетін арттыру;

• Шығармашылық қабілеттерін арттыру;

• Ойлау, есте сақтау, танымдық іс әрекеттермен өздігінен білім алуға ізденуге бейімдеу.

Міндеттері:

• Оқушының тұлға ретінде қалыптасуына әсер ету;

• Ақыл-ойын, ерік,сезім, белсенділігін арттыру;

• Оқушылардың танымдық қабілетін дамытып, қызығушылығын арттыру.

• Табиғатты қорғау, оны сақтау және қамқорлыққа алуға үйрету;

• Кішкентай оқушылардың дүниедегі алатын орны мен рөлін түсінуге көмектесу;

• Табиғатта болатын әсем қызықтардан мағұлмат бер

Нормативтік бөлім

№	Тақырыптар	Мақсаты	Көрнекілігі	Пән аралық байланыс	Қолданылатын әдебиеттер	Сағат саны	Уақыты
	Адамның айналадағы дүниемен қарым-қатынасы -6 сағат
1	Кіріспе	Дүние тану пәнінің мақсаты туралы мағұлмат беру	Оқулық	Қазақ тілі	Дүние тану	1
2	Адам өз өміріне қажетті жағдайларды қайдан алады ?	Адам өміріне қажетті заттар туралы ақпарат беру.	Тірек сызбалар, суреттер	Ана тілі	Дүние тану	1
3	Адам және айналадағы дүние .	Адамды қоршаған дүниелер мен құбылыстармен таныстыру.	Сәйкестендеру тесті	Ана тілі	Айналадағы дүние кітабы	1
4	Адам еңбегімен қадірлі Нан тамақтың атасы	Адам еңбектері, мамандық иелері туралы мағұлмат алмасу.	Мамандық иелері, мақал-мәтелдер	Еңбек	Қима кітаптар	1
5	Мен және басқалар.	Айналасындағы адамдармен сыйласа білу, әдепті оқушы болуға талпындыру.	Сыйластық ержесі,әдептілік ережесі	Ана тілі	Әдептілік-әліппесі кітабы	1
6	Тест жұмысы	Бөлім бойынша алған білімдерін пысықтау.	Таратпа қағаздар			1
	Табиғат 11 сағат
7	Көкжиек және көкжиек сызығы Тұсбағдар	Көкжиек және тұсбағдармен таныстыру.	Тұсбағдар,пайдалану тәртібі, тірек сызба.	Математика	Дүние тану	1
8	Сурет және сұлба	Заттардың суреттері мен сұлбаларын ажырата білуге үйрету.	Масштаб, заттың сұлбасы, суреттер	Бейнелеу	Дүние тану	1
9	Жергілікті жердің сұлбасы	Туған жерлерінің , ауылдарының,үйлерінің сұлбаларын салу.	Тірек сызба, карта	Бейнелеу	Дүние тану	1
10	Ауа.Ауаның қасиеті.	Адам үшін ауаның маңызы мен қасиетін түсіндіру.	Зертханалақы жұмыс.	Қазақ тілі	Дүние тану	1
11	Ауа -денсаулық кепілі.	Таза ауа денсаулық кепілі, табиғатты таза ұстауға баулу.	Суреттер, таратпалар	Ана тілі	Дүние тану	1
12	Тест жұмысы	Алған білімдерін тексеру	Тест парақшасы			1
13-14	Су. Судың қасиеті.	Судың маңызы менқасиетін, құдыретін ,оны қастерлеуге үйрету.	Тәжірибе, тірек сызба	Математика	Дүние тану	2
15	Табиғат-тамашасы.	Тақырып бойынша сурет салу, табиғат әсемдігін көре білуге баулу.	Картиналар ,суреттер	Бейнелеу		1
16	Топырақ. Табиғат.	Топырақ пен табиғаттың байланысын ұғындыру.	Топырақ құрамының сызбасы	Еңбек	Дүние тану	1
17	Тест жұмысы	Алған білімдерін тексеру	Тест парақшалары			1
	Өсімдіктер тіршілігі - 9 сағат
18	Өсімдік -тірі ағза.	Өсімдіктерді күтіп баптау ,олардың өсуін бақылау.	Тірек сызбалар	Еңбек	Айналамен таныстыру	1
19	Өсімдік мүшелері және оның қызметі Тамыр	Өсімдік мүшелерінің маңызын түсіндіру.	Өсімдіктер, құрлысы	Еңбек	Дүние тану	1
20	Сабақ .Жапырақ.	Саба және жапырақ түрлерімен таныстыру.	Өсімдіктер, Жапырақтар,суреттер	Еңбек	Өсімдіктер топтамасы кітап	1
21	Тұқым және жеміс. Мәдени өсімдіктер	Өсімдіктердің көбейуі мен мәдени өсімдіктермен таныстыру.	Тұқымдар, жемістер, өсімдіктер	Еңбек	Дүние тану	1
22-23	Өсімдіктер тіршілігі	Өсімдіктерді өмір сүру мерзімдері туралы айту,мағұлмат беру.	Өсімдіктер,қоректік заттар.	Еңбек сурет	Айналамен таныстыру	2
24	Өсімдік қанша жыл өмір сүреді?	Ұзақ өмір сүретін, қысқа өмір сүретін өсімдіктер туралы мағұлмат беру.	Өсімдіктер, суреттер	Еңбек , бейнелеу.	Энцоклапедия	1
25	Өсімдіктердің «қызыл кітабы»	Азайып бара жатқан өсімдіктерді қорғауға баулу.	Қызыл кітап, өсімдік түрлері	Ана тілі	Қызыл кітап	1
26	Тест жұмысы	Алған білімдерін тексеру.	Тест парақшалары			1
	Жануарлар 8 сағат
27	Жануарлар дүниесінің әртүрлілігі	Жануарлар әлемінің әртүрлілігі туралы мағұлмат беру.	Жануарлардың суреті	Математика	Жануарлар әлемі	1
28	Жануарлар қыста қалай жылынады?	Жануарлардың қыстағы тіршілігімен таныстыру.	Суреттер, видиоролик	Еңбек	Дүние тану	1
29	Жануарлар немен қоректенеді?	Жануарлардың қоректері, оны табу жолдары туралы мағұлмат беру.	Таратпалар, видио ролик	Бейнелеу	Дүние тану Жануарлар әлемі журналы	1
30	Сақтандырғыш рең	Жануарлардың сырт ортадан қорғануы, реңдері жайында мағұлмат беру.	Суреттер, видио ролик		Дүние тану	1
31	Тест жұмысы	Алған білімдерін тексеру	Тест парақшалары			1
32	Жабайы және үй жануарлары. Жабайы және үй құстары	Жабайы және үй жануарларының айырмашылықтарымен таныстыру.Оларды күтуге үйрету.	Үй құстары, жануарлары	Еңбек	Үй жануарлары таратпа кітапшалар	1
33	Ұрпақ-тіршіліктің жалғасы. Жануарлардың бір-біріне қайырымдылығы.	Жануарлардың көбейуі туралы , бір-біріне қайрымдылықтары жайында әңгімелеу.	Дем. Материал		Дүние тану	1
34	Қорытынды тест жұмысы	Жыл бойы алған білімдерін пысықтау,бақылау.	Таратпалар			1

Ақпараттық - әдістемелік бөлім

Сабақтың күнделікті дүние тану сабағынан айырмашылығы: біріншіден оқушылардың қоршаған орта туралы сабақтал алған мағұлматтарын кеңейтіп, екіншіден жан-жануарлар, өсімдіктер, адам және басқалары туралы түсініктері молаяды.Оқушылардың өз бетімен орындайтын жұмыстарына көбірек көңіл бөлініп, осы жұмысты орындау арқылы оқушының қабілетін, зеректігін, өз бетінше жұмыс істеу мүмкіндігін байқауға болады.

Бұл бағдарламаны жүргізуде мынадай әдіс-тәсілдерді басшылыққа аламын: әңгімелесу, тірек сызба, түсіндіру, теориялық-практикалық жұмыстар, сұрақ жауап, өзіндік жұмыс, тест тапсырмалары.Үнемі бақылау күнделіктері бойынша жұмыс жасау дағдыларын қалыптастырып отырамын.Алған білімдерін ауызша және бөлімдер бойынша тест жұмысымен жазбаша тексеріп, қорытындылаймын.

Күтілетін нәтиже: оқушылардың табиғат,қанаттылар, жануарлар мен аңдарғ өсімдіктер және адам еңбектері туралы білімдерін толықтыра отырып, оқушылардың қызығушылықтарын, ойлау, есте сақтау қабілеттерін арттыру. өз ойларын толық жеткізуге баулу.

Бағдарлама негізінде білім, білік, дағдыларын талдау нәтижесінде бағаланып отырады:

«5» - өтілген материалды толық меңгеріп, түсінігін толық айтқан жағдайда қойылады;

«4» - оқушы талаптарға толық жауап беріп екі-үш қате жіберген жағдайда қойылады;

«3» - оқушы өтілген тақырыптың мазмұнын толық жеткізе алмаған жағдайда қойылады;

«2» - өтілген материалды толық меңгермесе, түсініксіз жауап берсе қойылады;

Мазмұндық бөлімі

I тарау. Адамның айналадағы дүниемен қарым-қатынасы -6 сағат

Кіріспе.Адам өз өміріне қажетті жағдайларды қайдан алады ? Адам және айналадағы дүние . Адам еңбегімен

қадірлі.Нан - тамақтың атасы. Мен және басқалар. Тест жұмысы.

II тарау. Табиғат 11 сағат Көкжиек және көкжиек сызығы. Тұсбағдар Сурет және сұлба. Жергілікті жердің сұлбасы Ауа.Ауаның қасиеті. Ауа -денсаулық кепілі. Тест жұмысы Су. Судың қасиеті. Табиғат-тамашасы. Топырақ. Табиғат. Тест жұмысы.

III тарау. Өсімдіктер тіршілігі - 9 сағат Өсімдік -тірі ағза. Өсімдік мүшелері және оның қызметі. Тамыр Сабақ .Жапырақ. Тұқым және жеміс. Мәдени өсімдіктер. Өсімдіктер тіршілігі. Өсімдік қанша жыл өмір сүреді? Өсімдіктердің «қызыл кітабы» .Тест жұмысы.

IV тарау. Жануарлар 8 сағат Жануарлар дүниесінің әртүрліліг Жануарлар қыста қалай жылынады? Жануарлар немен қоректенеді? Сақтандырғыш рең. Тест жұмысы. Жабайы және үй жануарлары. Жабайы және үй құстары. Ұрпақ-тіршіліктің жалғасы. Жануарлардың бір-біріне қайырымдылығы. Қорытынды тест жұмысы.

Әдебиеттер бөлімі

Мұғалімге арналған әдебиеттер:

1. Дүни тану оқулығы Алматы «Атамұра» 2013 жыл 2-класс

авторы: К.Жүнісқызы, Қ.Аймағанбетова,Н.Нұрахметов, Н.Жапанбаева.

2. «Мен және бәрі, бәрі» «Аруна »баспасы авторы:Қ.А.Аймағанбетова.

3. «Бастауыш сынып» журналы №1 2013 ж 3 бет

4. Жалпы бiлiм беретiн мектептiң оқу бағдарламасы / 1-4/

5. Мұқамадиева Ш.С “Дүниетану” сабақтарында бiлiм беру және тәрбиелеу.

6. Дүниетанудан дидактикалық материалдар дайындау әдістемесі (Шефер Н.М.)

7.  “Қоршаған орта” 1–4-сыныптарына арналған авторы:Қ.А.Аймағамбетова

8. Дүниетану 1-4 сыныптар, Алматы «Атамұра» 1999,2010 Жүнісова К.

9. «Дүниетану» сабақтарындағы экологиялық білім беру және тәрбиелеу, 2004 Ш. С. Мұхамадиева

10. «Бастауыш мектеп» журналдары

Балаларға арналған әдебиеттер:

1. Қазақ ертегілері.

2. «Айгөлек» журналы

3. «Балдырған» журналы

4. «Ойнайық та, ойлайық» кітапша.

5. «Ұлан» газеті.

6. «Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ» кітабы

7. «Балбұлақ» журналы.

8. «Балапан» журналы.

9. «Сөзжұмбақтар әлемі» газеті

10. «Мөлдір бұлақ» журналы

Нормативтік бөлім

Түсінік хат

«Математика әлемі» - бастауыш сынып оқушыларына арналған бағдарлама . Баланың шығармашылық шеберлігін бірден дамыту мүмкін емес. Сол себептен танымдық тапсырмалар арқылы баланың интелектуалды және шығармашылық мүмкіндіктерін қалыптастырып, бір жүйеге келтіру қажет.

Берілген құрал бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызуғушылығын дамытуға жағдай жасай отырып,баланы іздемпаздыққа және өзіне сенімді болуға ұмтылдырады, ақыл-ой деңгейін қалыптыстырады. Ұсынылған құралменжұмыс жасау кезінде баланың бойындағы қорқыныш пен қате жасап қоямын-ау деген мазасыз ойлар төмендейді де,сенімділік пен тұрақтылық дамиды.

Логикалық сабақ берудін қажетті формасы(факультатив сабақтары) ретінде жүргізіледі. 1-сыныпта әдіс-тәсілдерді ұйымдастыру жоғары деңгейде болуы қажет. Тәжірибелік өзіндік жұмыстар баланың ойлау қабілетіне, бақылау жұмыстарына, сонымен қатар оның танымдық белсенділігінің артуына бағытталады. Бұл тапсырмаларды орындау барысында ең алдымен,жеткілікті көлем,жүйелілік және мақсаттылық болуы керек.

Тапсырмалар баға қоюға емес ,оқыту мен дамытуға арналған. Сол себепті логикалық тапсырмалар жеке тұлғаның өзіндік ойлау қабілетін дамыту мен қалыптастыру болып табылады. Яғни, назар аудару ,елестету , есте сақтаудың түрлері ,сұрыптау ,зейінді дамыту және ойша тұжырымдама жасау.

Құрылған тапсырмалар мазмұны жағынан бір –біріне ұқсамайды. Бұл баланың ой- өрісін дамытып қана қоймай , оны байқағыштыққа , шапшаңдыққа , ойын дәлелдеуге де үйретеді, әрі оны жалықтырмайды.

Мақсаты: - математика пәні бойынша білім берудің сапасын қалыптастыру , жеке тұлғаны заман

талабына сай дамыту;

• оқушылардың танымдық тапсырмалар арқылы мүмкіндіктерін білу ,

• логикалық ойлау қабілетін арттыру;

• елестету , есте сақтау және сұрыптау зейінін дамыту;

• байқағыштыққа, шапшаңдыққа ,ойын дәл айтуға үйрету;

Міндеті: - оқушылардың даму деңгейін анықтау ,

• оқушылардың қиялын , зейінің , жадында сақтауын жетілдіру,

• математика пәнінен алған білімдерін қолдана білуге машықтандыру .

Ақпараттық - әдістемелік бөлім

«Жас математик» бейімделген курсының бағдарламасы аптасына 2 сағат, барлығы 68 сағатқа

жасалған.

Бұл бағдарламада оқушылардың даму деңгейін анықтау мақсатында оқыту мен дамытуға арналған. Сол себепті логикалық тапсырмалар және назар аударуға, есте сақтауға елестету, әріптерді құрастыруға, айырмашылығын, ұқсастығын салыстыруға көп мән берілген. Сөздерді толықтырып жазуға, жаңа сөз жасауға, теңдік, қосу, азайтуға есептер берілген. Оқушының пәнге деген қызығушылығын арттыруға, қабілетті оқушыны толықтыруға көп көмегі тиеді.Бағдарламадағы тапсырмалар, өзіндік жұмыстар оқушының ойлау қабілетіне, өз бетінше жұмыс жасауына сонымен бірге танымдық қабілетін арттыруға бағытталған.Негізгі қолданылатын әдіс-тәсілдер: әңгімелеу,түсіндіру,елестету, еске сақтау, сәйкестік тесті, зейінді дамыту, ойша тұжырымдама жасатуға бағытталған.

Күтілетін нәтиже : - оқушының оқыл –ой деңгейін қалыптастырады ,

-тапсырмаларды өз бетінше жүйелі орындай алады ,

-ауызша есептеп айтуға үйренді ,

-есте сақтап әріптердің орның ауыстырып суреттердің айырмашылығын табу.

Бағдарлама негізінде білім, білік, дағдыларын талдау нәтижесінде бағаланып отырады:

«5» - өтілген материалды толық меңгеріп, түсінігін толық айтқан жағдайда қойылады;

«4» - оқушы талаптарға толық жауап беріп екі-үш қате жіберген жағдайда қойылады;

«3» - оқушы өтілген тақырыптың мазмұнын толық жеткізе алмаған жағдайда қойылады;

«2» - өтілген материалды толық меңгермесе, түсініксіз жауап берсе қойылады;

Мазмұндық бөлімі

І тарау. Қайталау -2сағат.

Даму деңгейін орындау мақсатында түрлі тапсырмалар орындалады.

ІІ тарау.Пысықтау - 10-сағат Балалардың өткенді пысықтауға, жинақтауға үйрете отырып, тақырыпқа сай тапсырмаларды дұрыс орындай білулерін дамыту.Есте сақтау қабілеттерін арттыру.

ІІІ тарау.Қосу мен азайту .

-8сағат Берілген суреттерді салыстыру, айырмашылықтарын ажырата білуге дағдыландыру.Есте сақтауларын арттыру.

І тару. Заттардың ұқсастығы мен айырмашылығы -2 сағат Заттардыі ұқсастығы мен айырмашылығын тауып, ажырата білу

Vтарау. Мөлшерді зерттеп салыстыру -2сағат Үлкен-кіші, биік-аласа, алыс-жақын ұғымдарымен таныстырып,

тапсырмалар орындауға дағдыландыра отырып есте сақтау қабілеттерін дамыту.

VІ. Жүйелеу- 12 сағат Заттар мен нысандардың реттік орындарын сақтай отырыптапсырмаларды орындап, бояп, мұқият жұмыс жасауға дағдыландыру.

ҮІІ тарау. Шектеу 6 сағат Балалардың логикалық ойлауларын, есте сақтау қабілеттерін қалыптастыру.

ҮІІІ тарау. Терістеу 6 сағат Суреттерге қарап терістеу ұғымына мысалдар келтіре отырып,өз ойын толық жеткізуді қалыптастыру

ІХ тарау. Талдап қорыту 4 сағат Жұмбақтар шеше отырып, суретке, сөйлемдерге қарап талдап қорыта отыра өз ойын толық жеткізуге үйрету.

Х тарау. Қорытындылау 2 сағат Топтасқан суреттер мен заттардың ортақ белгісі бойынша топтауға үйрету.

ХІ тарау. Сұрыптау 6 сағат Үлгі бойынша заттарды сұрыптауға дағдыландыру.

ХІІ тарау. Ой тұжырымы 2 сағат Сөздердің мағынасын түсіндіріп ой тұжырм жасауға үйрету

Нормативтік бөлім

Әдебиеттер бөлімі

1. «Логика әлемі» Алматы өлке баспасы 2012 ж

Авторы: К.Ерешева, Қ.Райымбеков, А.Аманова.

2. «Математика» пәні бойынша бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау және есте сақтау дағдыларын дамытуға арналған тапсырмалар жинағы. «Келешек-2030»ЖШС,2011 авторы:Л.Л.Глазырина.

3. «Логик» авторы: Т.С.Идилова.

4. «Киелі сандар» «АЗИАТ» баспа үйі авторы:А.Естенов.

5. «Жұмбақтар» 1-4 сыныптарға арналған «Өнер»2002 ж. Авторы:М.Әбуова,Р.Сатаев.

6. «Сандар әлемі», «Өлке» баспасы Күләнда Ерешева

7. «Логика», «Өлке» баспасы Күләнда Ерешева

8. «Математика» «Өлке» баспасы Күләнда Ерешева

Балаларға арналған әдебиеттер:

1. Қазақ ертегілері.

2. «Айгөлек» журналы

3. «Балдырған» журналы

4. «Ойнайық та, ойлайық» кітапша.

5. «Ұлан» газеті.

6. «Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ» кітабы

7. «Балбұлақ» журналы.

8. «Балапан» журналы.

9. «Сөзжұмбақтар әлемі» газеті

10. «Мөлдір бұлақ» журналы