«Бала еңбегін қалай
бағалайсыз?»
Адам бойындағы асыл
қасиеттердің бірі – біреудің еңбегін бағалау, оның тындырған ісіне
мән беру, көңіл аудару. Өзіңіз үшін ғана маңызды нәрселерді «байқағыш
келетіндігіңізді» еш ойлап көрдіңіз бе? Осы себепті, оны басқа
біреу «байқап қалса болды» ол бізге үлкен құрмет еткенмен тең
болары сөзсіз. Өйткені, ол бізге маңыздылығымызды қабылдап
тұрғандығын ұқтыруда. Ал, бұл жағдай болса біздің көңіл-күйіміздің
бірден көтерілуіне себеп болады. Балалардан да бұны байқау қиын
емес. Әр бала сырттан бақыласаңыз, өзінің қылықтарымен «Мен
қадірлімін. Маған қараңдар! Маған көңіл аударыңдар!» дейтіндей.
Тіпті, қарап отырсаңыз, олардың көп қолданылатын сөздері «Шеше,
қарашы?! Әке, қарашы?!» емес пе?
Бірақ, балалардың көңілді өздеріне қаратуы
әртүрлі жолдармен болып жатады. Тамақ жемей қою, басын қабырғаға
соғу, бір нәрселерді сындыру, бауырын ұру, мектепте бір нәрсені
бүлдіру секілді т.б.
«Адамдарға бағасын сездіре алатын мүмкіндік туып
жатса, міндетті түрде, қапы қалмаңыз»
Ж. Х.
Броун
«Адамдарды бағалай білген жағдайда ғана сіз
оларды басқара аласыз».
Джим
Дорнан
Шариғатта да алтын ұя – отбасы жоғары бағаланып,
оны бала тәрбиелеп өсіруіне бірінші дәрежелі мән берілген. Ойткені:
«Балалар – ата-аналар қолына берілген аяулы аманат.» Бұл ғажайып
құдайшылдық аңықтаманы жадыда ұстау былай тұрсын, әр үйдің
мандайшасына іліп қою тұрарлық. Баланы өздігінен өмір сүруге мүлде
қабілетсіз нәресте кезінен бастап бақытты балалы шақ, жеке шаңырақ
көтергенге дейінгі жастық жолдары өтетін отбасын бақытты жағалауын
бетке алып, өмір – айдынында жүзіп бара жатқан қайыққа тенесек,
оның қос ескегі – әке мен ана дер едік. Бала қабілетін ерте жастан байқай білу, дарынын
ашу, қолдан келгенше жағдай туғызу нәтижесінде рекордсмендер сондай
ұлы жетістіктерге жеткен екен. Бұл үлкен жетістікке жетудің
астарындағы сырлардың бір қыры ғана. Ендеше, баланың өзіне тән
талпыныстары мен еңбегін бағалауға мән беру керек.
Бұл ата-аналардың барлығы да балалары жарыста
жеңсе бірге қуанып, жеңілсе бірге мұңайғандар, жеңілген кезде де
балаға сүйеу болғандар. Баланың жарысқа қатыса жүріп, көп нәрсені
көкейге түюінің өзі үлкен жеңіс. Ал жеңілудің өзі сол іске көбірек
жұмылып, әлі де жұмыс істей түсу керектігін ұқтырмай ма?! Алайда,
белгілі бір жерге жеткен соң көп нәрсенің тікелей баланың өзіне
қатысты болары да шындық. Кейбір ата-аналар балалары көп нәрсеге
қабілетті, алайда еңбектенуді қаламайды деп
біледі.