Балабақшада қазақ тілін меңгертудің тиімді жолдары

«№19 «Назерке» бөбекжайы»

Қазақ тілі пән жетекшісі: Успанова Карылғаш Джусуповна

Баяндама: Балабақшада қазақ тілін меңгертудің тиімді жолдары

Аннотация: Бұл мақалада мектепке дейінгі ұйымдарда мемлекеттік тілді оқытудың заманауи әдістері, ойын технологияларының маңызы және тілдік ортаны қалыптастыру мәселелері қарастырылған.

І. Кіріспе

Мектепке дейінгі кезең – баланың тілі мен ойлау қабілеті ең қарқынды дамитын шақ. Қазақ тілін үйрету тек тіл маманының емес, бүкіл балабақша ұжымының ортақ мақсаты болуы тиіс. Қазіргі таңда балалардың назарын аудару үшін дәстүрлі сабақтардан гөрі, интерактивті және коммуникативті тәсілдерге көшу қажеттілігі туып отыр.

ІІ. Тіл үйретудегі тиімді әдіс-тәсілдер

Жұмыс тәжірибесінде келесі үш бағытты ұштастыру жоғары нәтиже береді:

1. Ойын технологиясы (Edutainment)

Бала үшін ойын — өмір сүру формасы. Тілдік материалды ойын арқылы беру есте сақтауды 80%-ға арттырады.

* Дидактикалық ойындар: «Сиқырлы қапшық», «Кім жылдам?», «Дүкенші» ойындары арқылы сөздік қор байиды.

* Сюжеттік-рольдік ойындар: «Қонақ күту», «Дәрігерде» сияқты жағдаяттар жасау арқылы баланың диалогтық сөйлеуі қалыптасады.

2. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ)

Визуалды қабылдау деңгейі жоғары «Альфа» ұрпағы үшін мультимедиялық құралдар өте маңызды.

* Интерактивті тақта арқылы пазл құрастыру, түстерді ажырату.

* Қазақша мультфильмдер мен аудио-ертегілерді тыңдату арқылы фонематикалық есту қабілетін дамыту.

3. ТРИЗ (Тапқырлық тапсырмаларын шешу теориясы)

Бұл әдіс баланы жаттанды сөздерден арылтып, өз ойын еркін жеткізуге итермелейді. Мысалы, «Егер түйе ұшатын болса не болар еді?» немесе «Қар неге ақ?» деген сұрақтар төңірегінде қазақша сөйлем құрату.

ІІІ. Тілдік орта — табыс кепілі

Қазақ тілін тек сабақ кезінде ғана емес, күн тәртібіндегі барлық сәттерде қолдану қажет:

* Таңертеңгі қабылдау: Амандасу, көңіл-күйін сұрау.

* Серіту сәттері: Тіл ұстарту жаттығулары мен жұмбақтар.

* Ас ішу кезінде: Тағамдардың атын атау, «Ас дәмді болсын» сияқты этикет сөздерді бекіту.

ІV. Қорытынды

Балабақшада қазақ тілін жүргізу — бұл шығармашылық процесс. Тәрбиеші мен тіл маманы баланың жас ерекшелігін ескере отырып, ұлттық құндылықтар мен заманауи технологияларды шебер ұштастыра білсе, бала тілді қиналып емес, қызығып үйренетін болады.

Түйін сөз: «Тіл — тәрбие құралы, тәрбие — тілдің негізі».