Балаларды шығарма жазуға үйрету

Шығарма жазуға үйрету

Жазбаша тіл дамыту мазмұндама , шығарма жазу жұмыстары арқылы іске асады. Мазмұндама мен шығарма балалардың ойлау қаблетін, түсінігін, өрісін , жазу мәдениетін дамытуға бағытталады. Оқушылар оқығандарын ауызша баяндағанда бір тақырып төңірегінде сөйлетіп қоймай, келешекте шығарма жазатындай ойластырып қою керек. Бастауыш сыныптағы шығармалар қарапайым талдау жасаумен, анығырақ айтқанда шығарма кейіпкеріне мінездеме беру үшін материял іріктеп алу, олардың іс-әрекеттеріне баға беру, мәтінен қанатты сөздерді теріп алу сияқты дағдыларды да меңгерту. Оқушылардың айналадағы өмір туралы түсінігі мен ұғымын дұрыс қалыптастыру – оқу сабақтарында аса маңызды міндетті. Бұл міндет балалардың уақтылы заттармен, адам өмірімен және табиғат тіршілігіне байланысты фактілермен, әр түрлі құбылыстармен үздіксіз және белгілі мақсатпен таныстырып отыру арқылы жүзеге асады.

Шығарма дегеніміз – белгілі бір тақырып бойынша өз ойын жоспарлы баяндау. Шығармаларды мынадай топтарға жіктеуге болады:

1. Оқушылардың оқыған, яғни естіген әңгімелеріне байласыты;

2. Экскурсия бойынша;

3. Өнер саласында (сурет, кино, т.б.) байланысты;

4. Оқушылардың өз іс-әрекетіне ( ойынң Еңбек, т.б.) байланысты;

Оқушылардың оқыған, естіген әңгімелеріне байланысты шығарма жұмысы кезінде сөйлемді дұрыс құру дағдысын қалыптастыру үшін оларды үйде немесе сыныпта оқыған шығармалары, үлкендерден естіген ертегі, әңгімелері бойынша сөйлетіп үйретудің пайдасы зор. Шығарманың бұл түрінде білімділік, тәрбиелік мәні зор. Мұнда ұтымды мәселенің бір ұшы бала мұнда қоршаған айналасына сын көзбен қарап, жақсы мен жаманды, еңбекқорлық пен жалқауды, кішіпейілдік пен дөрекілікті байқайды. Балаларды сөйлеткенде олар қысқа әрі түсінікті, жүйелі құрылуына назар аударып, айтып отырған әңгімелеріне үйренген жаңа сөздеді келістіруін қадағалап, кейін осы сөздерді шығарма жазғанда да қолдануға болады.