Баспалдағы білімнің – бастауыштан басталған

Кіріспе

Адам өміріндегі ең қымбат байлықтың бірі – білім. Білімді адам заман талабына сай ойлайды, қоғамға пайдасын тигізеді, өз болашағын жарқын ете алады. Білім арқылы адам көптеген жетістіктерге жетеді, армандарына қадам басады. Сондықтан да халқымыз ерте заманнан бері оқу мен тәрбиені жоғары бағалаған. «Білекті бірді жығар, білімді мыңды жығар» деген мақалдың өзі білімнің қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.

Әр адамның білім жолы белгілі бір сатылардан тұрады. Сол сатылардың ең алғашқысы әрі ең маңыздысы – бастауыш білім. Бастауыш сынып – баланың мектеп табалдырығын алғаш аттап, әріп танып, сауат ашып, үлкен өмірге дайындала бастайтын кезеңі. Бұл кезеңде оқушы тек оқып-жазуды ғана үйренбейді, сонымен қатар тәртіп сақтауды, жауапкершілікті, достықты, сыйластықты меңгереді. Сондықтан білім баспалдағы бастауыштан басталады деп айту өте орынды.

Бастауыш білімнің маңызы

Бастауыш сынып – барлық білімнің іргетасы. Қандай да бір үй салу үшін алдымен оның негізін мықты етіп қалау қажет. Сол сияқты болашақта білімді, саналы азамат болу үшін де бастауыштағы білім сапалы болуы керек. Егер бала бастауыш сыныпта жақсы білім алып, сауатты болып өссе, кейінгі сыныптардағы пәндерді де оңай меңгереді.

Бастауышта оқушы әріптерді танып, сөз құрауды, сөйлем жазуды үйренеді. Математика пәні арқылы санап, есеп шығаруға машықтанады. Дүниетану сабағында қоршаған ортамен танысып, табиғатты қорғауды үйренеді. Ана тілі сабақтарында көркем шығармаларды оқып, сөздік қоры молаяды. Осындай алғашқы білімдер кейін үлкен ғылым жолына бастайды.

Сонымен қатар бастауыш сыныпта баланың ойлау қабілеті дамиды. Ол сұрақ қоюды, жауап іздеуді, салыстыруды, талдауды үйренеді. Бұл қасиеттер болашақта кез келген салада табысқа жетуге көмектеседі.

Баланың тұлға болып қалыптасуы

Бастауыш кезең тек білім алу уақыты ғана емес, сонымен қатар тұлғалық қалыптасу кезеңі болып табылады. Осы жаста бала жақсы мен жаманды ажырата бастайды. Үлкендерді сыйлау, кішіге қамқор болу, достарымен тату жүру сияқты адамгершілік қасиеттерді меңгереді.

Мектепте бала ұжыммен жұмыс істеуді үйренеді. Сыныптастарымен бірге тапсырма орындайды, ойындарға қатысады, мерекелік шараларда өнер көрсетеді. Мұның бәрі оның өзіне деген сенімін арттырады. Ұялшақ бала ашылып, белсенді бола бастайды. Көпшілік алдында сөйлеуді, ойын жеткізуді үйренеді.

Сондай-ақ бастауыш сыныпта еңбекке баулу ерекше орын алады. Оқушы өз заттарына ұқыпты қарауды, уақытты бағалауды, берілген тапсырманы жауапкершілікпен орындауды үйренеді. Бұл қасиеттер өмір бойы қажет болады.

Ұстаздың рөлі

Бастауыш білім беруде мұғалімнің еңбегі ерекше. Себебі бастауыш сынып мұғалімі баланың мектепке деген алғашқы көзқарасын қалыптастырады. Егер мұғалім мейірімді, білімді, сабырлы болса, бала мектепті жақсы көріп, сабаққа қызығушылықпен келеді.

Ұстаз оқушыға тек әріп пен сан үйретіп қана қоймайды. Ол шәкірттің бойына адамгершілік, адалдық, еңбекқорлық сияқты жақсы қасиеттерді сіңіреді. Кейде мұғалімнің жылы сөзі балаға үлкен жігер береді. Бір ауыз мақтау оқушыны биік жетістіктерге жетелеуі мүмкін.

Сондықтан бастауыш сынып мұғалімін әрдайым құрметтеу керек. Олар болашақ дәрігерді де, мұғалімді де, ғалымды да, ел басқарар азаматты да тәрбиелейді. Әр мамандық иесінің алғашқы ұстазы болады.

Ата-ананың қолдауы

Бастауыш сынып оқушысының жетістігіне ата-ананың да үлесі зор. Бала мектептен алған білімін үйде қайталап, бекітуі қажет. Сол кезде ата-ананың көмегі маңызды болады. Баламен бірге кітап оқу, үй тапсырмасын тексеру, сабаққа қызықтыру – ата-ананың міндеті.

Егер ата-ана баласының оқуына көңіл бөлсе, бала да білімге жауапкершілікпен қарайды. Үйде жақсы тәртіп орнап, оқу үшін тыныш орта жасалса, оқушының үлгерімі артады. Баланы басқа балалармен салыстырмай, оның әр жетістігін бағалап отыру да маңызды.

Ата-ана мен мұғалім бірлесе жұмыс істегенде ғана бала жақсы нәтиже көрсетеді. Себебі тәрбие мен білім қатар жүрген жерде табыс болады.

Бастауыштағы пәндердің ерекшелігі

Бастауыш сыныптағы әр пәннің өзіндік орны бар. Ана тілі мен қазақ тілі баланың сауатты сөйлеуіне, дұрыс жазуына ықпал етеді. Математика ойлау қабілетін арттырып, логикасын дамытады. Дүниетану пәні табиғатты, қоғамды тануға үйретеді. Көркем еңбек пен музыка шығармашылық қабілетті дамытады.

Дене шынықтыру сабағы баланың денсаулығын нығайтып, шымыр болуына көмектеседі. Ал бейнелеу өнері қиялын дамытады. Осындай түрлі пәндер арқылы оқушы жан-жақты дамиды.

Сондықтан бастауыштағы пәндердің барлығы маңызды. Оларды жеңіл деп қарауға болмайды. Әр пән баланың болашағына қажет дағдыларды қалыптастырады.

Заманауи білім беру жүйесі

Қазіргі таңда білім беру саласы қарқынды дамып келеді. Мектептерде жаңа технологиялар қолданылуда. Интерактивті тақта, компьютер, түрлі оқыту бағдарламалары сабақтың қызықты өтуіне ықпал етеді. Бұл бастауыш сынып оқушылары үшін де пайдалы.

Оқушылар түрлі ойын түріндегі тапсырмалар арқылы білім алады. Бұл олардың қызығушылығын арттырып, есте сақтау қабілетін жақсартады. Сонымен қатар қазіргі мұғалімдер баланың жеке ерекшелігіне назар аударып, әрқайсысымен жеке жұмыс жүргізеді.

Заманауи білім беру жүйесінде оқушы тек тыңдаушы емес, белсенді қатысушы болуы тиіс. Ол өз ойын айтып, сұрақ қойып, ізденуге үйренеді. Мұндай дағдылар болашақта өте қажет болады.

Білімді ұрпақ – ел болашағы

Елдің ертеңі – білімді жастардың қолында. Сондықтан әрбір мемлекет ең алдымен білім саласына көңіл бөледі. Бастауыш сыныпта жақсы білім алған бала ертең елге қызмет ететін азамат болып өседі.

Бүгінгі бастауыш сынып оқушысы – ертеңгі дәрігер, инженер, мұғалім, ғалым, спортшы. Сол себепті олардың сапалы білім алуына жағдай жасау – баршамыздың міндетіміз. Мектептердің жақсы болуы, мұғалімдердің білікті болуы, оқушылардың қауіпсіз ортада білім алуы маңызды.

Егер бастауыштан бастап балаға дұрыс бағыт берілсе, ол өз жолын табады. Ал білімді ұрпақ елдің дамуына үлес қосады.

Оқушының міндеті

Білім алу жолында оқушының өз міндеті де бар. Ол сабаққа уақытында келіп, мұғалімді мұқият тыңдап, тапсырмаларды орындауы керек. Кітапты таза ұстап, дәптерін ұқыпты жүргізуі қажет.

Сонымен қатар оқушы ізденімпаз болуы тиіс. Қосымша кітап оқып, жаңа нәрсе үйренуге талпынса, білімі тереңдей түседі. Тәртіпті, еңбекқор, талапты бала әрқашан жетістікке жетеді.

Бастауыш сыныптан бастап жақсы әдет қалыптастырған оқушы болашақта да табысты болады. Сондықтан әр бала өз оқуына жауапкершілікпен қарауы керек.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, білімнің биік шыңына жетелейтін алғашқы баспалдақ – бастауыш білім. Бастауыш сыныпта баланың сауаты ашылып, мінезі қалыптасып, болашаққа деген сенімі оянады. Бұл кезеңде алынған білім мен тәрбие өмір бойы бірге жүреді.

Сондықтан бастауыш білімге ерекше көңіл бөлу қажет. Мұғалім, ата-ана және оқушы бірлесе әрекет еткенде ғана жақсы нәтиже болады. Бастауыштан мықты білім алған бала келешекте үлкен жетістіктерге жетеді.

Шынында да, білім баспалдағы бастауыштан басталады. Ал сол баспалдақтан нық қадам жасаған адам биік белестерді бағындырады.