Басқалардың әртүрлі болып келетін табиғатын түсіну

Әр адам - қайталанбас тұлға. Оны адамның сөйлеген сөзінен, жасаған

ісінен және мінез-құлқынан байқауға болады. «Бес саусақтың бәрі бірдей емес» демекші, адамдар да мінезіне байланысты әртүрлі болады: біреулер ісіне байыпты, сабырлы болса, енді біреулері тез ашуланшақ болады. Кейбіреулері сырт адамның айтқанын жүрегіне жақын қабылдаса, енді басқалары тіпті құлақ аспай жүре береді.

Осы тақырып төңірегінде әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінде «Басқару психологиясы» пәнінен оқытушымыз Жубаназарова Нәзираш Сүлейменовнамен бірге талқылау жүргіздік. Сабақ барысында магистранттар тарапынан мынадай тұшымды ойлар айтылды:

Әрбір адам ең алдымен адамзат қауымының мүшесі ретінде шыққан нәсілінен, ұлтынан, туысынан, туған жеріне байланысты бір-бірінен ерекшеленеді. Әр адамның физикалық ерекшеліктерінен басқа жүйке жүйесінің қызметінен туындайтын және тек өз басына тән психологиялық өзгешеліктері болады. Бұлар, оның мінез-құлықында, сезім көрінісінде, темперментінде, қимыл мен жүріс түрысында, сөйлеу ерекшелігінде, сыртқы әсерлерге қайтаратын жауаптарында, басқа адамдармен қарым-қатынсында т.б. тіршілік әрекеттерінде байқалады. Осы қайталанбайтын ерекшеліктерінің арқасында әр адамның басқаларға ұқсамайтын өзіндік қырлары туады. Бұл қырларының негізгі физиологиялық ерекшеліктерінде жатқанмен оған әрине өмір сүру ортасының да қатысы бар.

Мінез - адам бойындағы ұлы байлық, асыл қасиет, адам болмысы, бітімі. Туа қалыптасқан ішкі иірімі, терең құпиясы. Оның сыртқа теуіп шыққан қимыл-қозғалысы, өз әрекеті, көзге көрінген көрінісі.

Әр адам әр түрлі. Әр адам ерекше жаратылыс, қайталанбас тұлға. Барлығымыз ерекшеміз. Егер адамдар көзқарас жағынан бірдей болып жаратылған болса, онда көптеген қиыншылықтар тудырар еді. Адамдардың бет-әлпеті, бойы, түсі, материалдық мүмкіншіліктері, денсаулығы мен сұлулығы бірдей болса, онда олар бір-бірінің көшірмесі болар еді. Тіпті егіздердің бір-бірінен айырмашылығы бар. Бұл жағдайда адамдарды бір- бірінен ажырату қиын болар еді. Ал, біркелкі көзқарас, таным, наным өмірдің мәнін кетіреді. Жер бетіндегі миллиардтаған адамдардың бір-біріне ұқсамауы әрі әрбір адамның өзіндік даралығының болуы – біздің Жаратушымыздың шексіз құдыреті мен даналығының жарқын дәлелі.

Гендердің жиынтығы, мінез-құлқы, сыртқы келбеті бірдей екі адамды табу мүмкін емес. Әр адам - бұл кішкентай әлем. Ол әлемді сыртқы келбет, мінез-құлық және жан құрайды. Мысалы, белгілі бір кітапты оқығанда кейбіреулер сол кітаптан өзіне жақсы қасиеттер мен өмірге сезімдерді бойына сіңірсе, ал кейбіреулері қанша оқыса да ол кітапты түсіне алмайды. Шетелдік музыкалар біреулерге ұнаса, біреулер мүлдем музыка тыңдауға қарсы. Сол сияқты әр адамның өзіндік мақсат, арман- тілегі, қалауы бар.

«Адамдар бір-бірі үшін тіршілік етеді» - деп Аврелий айтып өткендей, шынымен адамдар бір-бірі үшін тіршілік жасайды. Ертеректе адамдардың сана-сезімі жетілмеген шақта, егер біреу жеуге болмайтын нәрсені жеп қойса, келесі адам оның қателігінен сабақ алып, ол іс-әрекетті қайталамаған.
Өмірімізде кездескен әр адамның бойындағы жаман әдеттерінен жиреніп, жақсы қасиеттерінен үлгі алып, өміріміздің мәресіне жеткенге шейін тура жолдан адаспай өмір кешуіміз керек.

Жубаназарова Н.С.

психология ғылымдарының кандидаты,

профессор

Зәкенов Қ.Қ.

әл-Фараби атындағы ҚазҰУ магистранты