БАСҚАРУ ПСИХОЛОГИЯСЫНДАҒЫ БІЛІМНІҢ КӘСІБИ БОЛМЫС ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ РӨЛІ

Мен физика мамандығына барлық техникалық саланы ұштастыру мүмкіндігі үшін түстім. Физика – ғылымның ең негізгі платформасы ғана емес, инженерия, ақпараттық технологиялар, энергетика, математика сияқты күрделі салалардың ортақ тілі. Бұл мамандық маған нақты ойлауды, дәл өлшеуді, құбылыстарды терең түсіндіруді үйретеді. Физиканың бір артықшылығы – кәсіби бағыт таңдауда еркіндік береді: білікті маман атанып шыққан соң мен инженерия, IT, зерттеу, аналитика сияқты кез келген салаға кете аламын. Сондықтан физика – келешекке салынған сенімді инвестиция.

Университетте оқу барысында тек табиғат заңдарын ғана емес, сонымен қатар адаммен, ұжыммен, басқалармен жұмыс істеуді үйрететін пәндерді де меңгере бастадым. Соның бірі – басқару психологиясы. Бұл пән маған күтпеген жаңа білім берді. Бұрын тек техникалық ойлауға сүйенсем, енді адамның мінез-құлқын, эмоциясын, қарым-қатынасындағы ерекшеліктерін түсінуге бағытталған дағдыларды дамыттым.

Әсіресе, ұйымдағы конфликт табиғаты, конфликтінің пайда болу себептері, тұлғааралық түсінбеушіліктердің психологиялық негіздері туралы ақпарат маған ерекше әсер етті. Дәрісте көрсетілген конфликт психологиясы, мінез-құлық модельдері, ашық және жасырын конфликтілер кәсіби ортада өте жиі кездесетінін түсіндім. Мысалы, демонстративті, ригидті немесе басқарылмайтын мінез-құлықтағы адамдар кез келген салада бар, ал олармен дұрыс қарым-қатынас құру — кәсіби жетістіктің маңызды бөлігі болып табылады .

Тұлға ретінде бұл тақырыптар менің өмірімде тікелей қолданылады. Қарым-қатынаста туындайтын түсінбеушіліктің бәрі қарсы адамның жаман пиғылынан емес, оның ішкі эмоциялық күйінен немесе мінез-құлық типінен туындайтынын ұғындым. Конфликт эмоционалды жағдайға, адамның өзін-өзі бағалауына да әсер ететінін түсіндім: біреу өзін жеңімпаз сезінсе, екінші адам реніш пен күйзеліске түсуі мүмкін екенін дәрістен көрдім. Осы білім менің жеке мінезімді реттеуге, сабырлы болуға, ойымды дәл жеткізуге көмектеседі.

Мамандыққа қатысты алғанда, басқару психологиясы физикамен мүлде алшақ емес. Керісінше, кез келген инженерлік немесе ғылыми жоба — адамдардың топ болып жұмыс істеуін талап етеді. Зертханада бірлесіп эксперимент жүргізу, жобаны жоспарлау, есептерді бөлісу, нәтижені талдау — бұлардың бәрі тиімді коммуникация мен конфликтіні оңтайлы басқаруды қажет етеді. Топ ішіндегі рөлдік конфликтілерді, тұлғаішілік немесе мотивациялық қайшылықтарды сезу және оларды дұрыс бағыттау — болашақ кәсіби ортада табысты болудың маңызды дағдысы.

Дәрісте көрсетілгендей, конфликт әрқашан теріс емес, кейде дамуға әкелетін фактор бола алады. Нақты себептерін анықтап, коммуникация арқылы шешім табу — ғылыми ортада да, өндірісте де маңызды. Әсіресе, конфликтіні шешу жолдары ретінде педагогикалық әсер беру, сендіру, талапты түсіндіру сияқты тәсілдер кез келген жұмыс тобында қажет болады.

Алған білімді мен өмірде де, жұмыста да қолданамын. Тұлғалық өмірде бұл білім адамдарды жақсы түсінуге, эмоцияны басқаруға, қажет кезде қақтығысты жұмсартуға мүмкіндік береді. Жұмыста — командамен жұмыс істегенде, зерттеу жобаларын орындағанда, техникалық мәселелерді бірге шешкенде конфликтіні басқару дағдылары шешуші рөл атқарады. Себебі кез келген техникалық тапсырма — тек формула мен есеп емес, ол адамдардың бірігіп жұмыс істеуін талап ететін процесс.

Осылайша, физика мамандығы маған техникалық сараптама дағдыларын берсе, басқару психологиясы кәсіби тұлғалық болмысымды толықтырып, кез келген ұжымда тиімді жұмыс істеуге бағыттайды. Екі бағыттың үйлесуі — менің болашақта жан-жақты, бәсекеге қабілетті маман ретінде қалыптасуыма үлкен мүмкіндік береді.

Маматова Сағира

1 курс магистранты,

Болтаева Алия Масакбаевна

психология ғылымдарының кандидаты

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті