БАСШЫЛЫҚ МЕНЕДЖМЕНТ: ҚАЗІРГІ МЕКТЕПТІ БАСҚАРУДАҒЫ ӨЗЕКТІ ТАЛАПТАР МЕН ТИІМДІ ӘДІСТЕР

Автор:

Бәйдібек ауданы, Сарыбұлақ ЖББМ

Мектеп директорының оқу ісі жөніндегі орынбасары

Сейтов Имадихант Турарович

Кіріспе

XXI ғасырдағы білім беру саласы қоғам дамуының негізгі қозғаушы күшіне айналды. Жаһандану, цифрландыру, адами капитал сапасының өсуі білім беру мекемелерінен дәстүрлі оқытудан бөлек, жаңашыл басқару, кәсіби менеджмент, стратегиялық жоспарлау, тиімді коммуникация және педагогикалық үдерісті ұйымдастырудың жаңа моделін талап етеді. Осы тұрғыда мектеп басшылығының менеджмент саласындағы құзыреттілігі – оқу ордасының сапалы дамуының негізгі факторы болып табылады.

Білім саласындағы менеджмент ұғымы

Білім беру менеджменті – бұл оқу орнының мақсаттарын жүзеге асыру үшін адами, материалдық, ақпараттық ресурстарды тиімді жоспарлау, ұйымдастыру, үйлестіру және бақылау жүйесі. Қазіргі мектеп менеджментінің басты міндеті – оқушыға қолайлы орта қалыптастыру және білім сапасын үздіксіз арттыру.

Менеджменттің мектеп контекстіндегі негізгі функциялары:

Стратегиялық жоспарлау – миссия, мақсат, даму бағыттарын айқындау.

Ұйымдастыру – құрылым, кадрлық бөлініс, оқу жоспары.

Мотивация және коммуникация – педагогтерді ынталандыру, ата-аналармен және қоғаммен байланыс.

Бақылау және мониторинг – оқу жетістіктері мен білім сапасын өлшеу.

Мектеп басшысы және көшбасшылық

Қазіргі қоғам мектеп басшысынан тек әкімшілік дағдыны емес, көшбасшылық қабілетті талап етеді. Басшының миссиясы – мұғалімдер мен оқушылардың әлеуетін ашуға жағдай жасау, ұжымдық мәдениетті қалыптастыру, инновацияға жол ашу.

1. Тиімді көшбасшы:

2. адамдарға ықпал етеді,

3. өзгерістерді басқарады,

4. ортақ мақсат қалыптастырады,

5. сенім мәдениетін орнатады.

Бүгінгі білім беру процесінде демократиялық, коучингтік және сервистік көшбасшылық стильдері ең тиімді болып есептеледі.

Педагогикалық менеджменттің негізгі бағыттары

Мектепті басқару – күрделі әрі көпқабатты жүйе. Оқу ісін ұйымдастыру мен педагогикалық үдерісті басқаруда төмендегі бағыттар басымдыққа ие:

1. Академиялық менеджмент

• оқу жоспарлары,

• оқу жүктемесі,

• сабақ кестесі,

• пән ауқымы,

• бағалау жүйесі,

• білім сапасын мониторингтеу.

2. Кадрлық менеджмент

• мұғалімдердің кәсіби дамуы,

• біліктілікті арттыру,

• тәлімгерлік,

• кәсіби мотивация,

• инновациялық тәжірибе енгізу.

3. Инклюзивті және қауіпсіз орта қалыптастыру

• ерекше балаларға қолдау,

• психологиялық қызмет жұмысы,

• буллингтің алдын алу,

• қауіпсіздік талаптарын орындау.

4. Коммуникациялық менеджмент

• ата-аналармен байланыс,

• қоғаммен серіктестік,

• ақпараттық ашықтық,

• мектеп имиджі.

Мектеп менеджментіндегі инновациялар

Қазіргі білім беру менеджментінің негізгі трендтері:

✔ Цифрландыру

Электронды журнал, қашықтан оқыту платформалары, деректерді талдау арқылы басқару.

✔ Data-driven Management

Шешім қабылдау үдерісінде нақты деректерге сүйену.

✔ STEAM-контекст

Ғылым, технология, инженерия, өнер, математика бағыттарын мектепке енгізу.

✔ Soft skills дамытуға бағдар

Коммуникация, креатив, критикалық ойлау, командада жұмыс істеу.

Қазақстандық мектепті басқарудағы өзекті мәселелер

Қазіргі уақытта мектептер төмендегідей мәселелерге жиі ұшырайды:

кадр тапшылығы, педагогтердің жүктемесінің көптігі, ата-ана үміті мен талаптарының артуы, инклюзивті білім берудің күрделілігі, цифрлық дағдылардың жеткіліксіздігі, материалдық-техникалық базаның әртүрлілігі.

Бұл түйткілдер білім беру менеджерінен икемді шешімдерді талап етеді.

• Басшылық стратегиясы және нәтиже

• Мектеп басқару жүйесі нақты нәтижелі болуы үшін басшы:

• Миссия және ортақ мақсат қалыптастыруы тиіс

• Ұжымдық келісім мен сенім мәдениетін нығайтуы керек

• Коммуникативті орта мен кері байланысты жолға қоюы қажет

• Педагогтердің кәсіби өсуіне жағдай жасауы міндет

• Оқушыға бағытталған білім моделін қолдануы керек

Осының нәтижесінде:

• білім сапасы артады,

• мұғалім мотивациясы жоғарылайды,

• оқушылардың жетістігі өседі,

• ата-анамен серіктестік қалыптасады,

• мектеп имиджі күшейеді.

Қорытынды

Қазіргі мектеп басшысы – менеджер, көшбасшы, стратег. Білім беру саласында басқару мәдениетін қалыптастыру – ұлттық адами капитал сапасын арттырудың басты шарты. Заманауи менеджмент технологияларын қолданған білім мекемесі инновациялық, қауіпсіз, белсенді және білім сапасы жоғары мектепке айналады.