400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 31 материал табылды

Бастауыш сынып оқушыларына математикалық ұғымдарды қалыптастыру үдерісі

Материал туралы қысқаша түсінік
Материал студенттерге керек, курстық жұмыс, ғылыми жоба жазғанға таптырмас материал
Материалдың қысқаша нұсқасы

Мазмұны



КІРІСПЕ.........................................................................................................4



І Бастауыш сыныптарда математикалық ұғымдарды үйретудің маңыздылығы



1.1. Математикалық ұғымдар туралы жалпы түсінік..............................7



1.2. Математикалық ғылымның даму тарихы туралы қысқаша анықтама............................................................................................................9-12

1.3. Математикалық түсініктердің дидактикалық негіздемелері........13-14





ІІ Бастауыш сыныптарда математикалық ұғымдарды балаға түсіндіру құралы негізінде оқытудың әдістемесі



2.1.Бастауыш сыныпта математика пәнін оқытудың

ерекшеліктері........................................................................................................15



2.2. Математика пәнін оқыту дағдысында математикалық

түсініктердің маңыздылығы мен алар орны ........................................16-17



2.3. Бастауыш сыныпта математика сабағында аталмыш пәннің математикалық ұғымдарды оқытудың әдіс-тәсілдері ..................................18-19





ІІІ ҚОРЫТЫНДЫ.........................................................................................21



ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР...........................................................22




















КІРІСПЕ

Курстық жұмыстың өзектілігі

Қазіргі жаһандану заманыны -математиканың барынша дамыған кезеңі. Қай ғылым саласы болса да математикалық білімнің қолданыстан тыс қалғанын көрген емеспіз. Мысалы, физика, биология, география, ғарышты игеру және басқа ғылымдарда математика ең танымал құралдардың бірі болып табылады. Сондықтан математикалық білім беру көзінің пайда болуы, бастауыш сыныптардан басталатын математикалық білім беру жүйесіндегі математикалық ұғымдардың алатын орны ерекше.

Бастауыш мектепте математиканы оқу кезінде оқушылар түрлі ұғымдармен танысады:

а) математикалық объектілер ұғымы (нөмірлеу, сан, разряд, класс, "жиын", үшбұрыш, периметр және т. б.).);

б) қатынас ұғымдары (сандардың 2, 3-ке бөлінуі және т. б., артық, аз немесе тең қатынастар және т. б.);

б) операциялар ұғымы (қосу, алу, көбейту, бөлу).

Бастауыш сыныптың математикалық ойлауы осы үш түрлі түсінік арасындағы байланысты және курстың теориялық мазмұнын құрайды. Сондықтан оқушылардың математикалық негізгі ұғымдарды игеруінің жоғары деңгейін қамтамасыз ету маңызды болып табылады.

Математикалық ұғымдарды оқып-үйренсе, оқушыға берілу және даму кезеңдерін жүйелі түрде зерттеу кезінде оларды оқушылар толығымен игереді деп айтуға болады.

Бастауышсыныптағы білім-оқушының мектеп қабырғасында алатын ілімінің іргетасы болмақ.Бастауыш мектепте математиканы оқыту теориясы мен әдістемесін жетілдіругекөрші Ресейден М.И.Моро, А. М. Пышкало, Н. А. Менчинская және Қазақстаннан Т.Оспанова, Ж. Қайынбаев, К. Ерешова сындығалым-әдіскерлер елеулі үлес қосуда.

Математика ғылымының түрлі ұғымдарын жетілдіру және оқушылардың оларды меңгеруін толық қамтамасыз ету мектептегі математика пәнін оқытудың басты міндеттерінің бірі болып есептеледі. Бұл міндет мектептегі математика сабағының негізгі ұғымдарын саналы және баянды түрде өлшеуді, көптеген дидактикалық есептерді шешуге болатын математикалық ұғымдардың ассимиляциясын қамтамасыз етуді, оларды оқыту мен оқытудың тиімді жолдарын анықтауды талап етеді.

Ж.И. Икрамовтың пайымдауынша оқушының математика білімін игеруі үш кезеңнен тұрады деп санайды:а) қабылдау, түсінік, түсіну, ұғыну, есте сақтау; б) жалпылау, жүйелеу; в) қолдану сияқты кезеңдер дидактиканың даму принципіне сәйкес жүргізілуі керек екенін айтады.

Оқушының аталмыш терминдердіжадына мықтап сіңіруін қамтамасыз етумен қатароқытылатын әр пәннің бағдарламасына енгізілген материалды толығымен игереді, осыдан кейін оқушы шындық әлемін өз бетінше қабылдап, шығармашылық ойды барынша игере алады.

Соңғы жылдардағы бағдарламалар мен оқулықтардағы болып жатқан мен толықтырулар математика әдістемесін, айталық математикалық ұғымдарды оқыту әдістемесін қайта қарауды және жетілдіре түсуді талап етеді.

Курстық жұмыстың мақсаты: бастауыш сынып оқушыларына математикалық ұғымдарды оқыту және оны тереңірек ұғындыру.

Курстық жұмыстың зерттеу объектісі: бастауыш сынып оқушыларына математикалық ұғымдарды санасына сіңіру мәселелері.

Курстық жұмыстың зерттеу пәні: бастауыш сынып оқуышларына математикалық түсініктердімеңгертудің барынша тиімді тұстарын анықтап, балаға оңай тілмен түсіндіру.

Курстық жұмыстың міндеттері:

- Математикалық ұғымдар туралы жалпы түсінік;

- Математикалық ұғымдар туралы осы ғылым саласының ілгерілеу жолындағы тарихынан қысқаша мазмұндама;

- Математикалық ұғымдардың дидактикалыққағидалары мен негіздемелері;

- Бастауыш сынып мектептерінде математика сабағын оқып үйретудің жан-жақтымүмкіндігі мен қолжетімділігі;

- Математика пәнін үйрету үрдісіндематематикалық түсініктердің алар орны мен маңыздылығы;

- Бастауыш сыныпта математика пәнін және оның ұғымдарын

үйрету ерекшеліктері мен тәсілдері.

Зерттеу әдістері:Психология және педагогика әдебиеттерін,газет-журналдардағы ғылыми мақалаларды талдай отырып, педагогикалық зерттеулер жасау,берілген тақырыпты толық зерделеу кезіндеқолданылған анкеталар мен пікір алмасу әдістері қолдану.

Курстық жұмыстың құрылымы: курстық жұмыс әуелі кіріспеден,содан кейін екі бөлімнен,одан ары қорытынды кезеңінен және пайдаланылған әдебиеттер тізімі құрайды.

Кіріспе бөлімінде алынғантақырыптың өзектілігі, бастауыш мектепте математикалық түсініктерді оқыту, меңгерту мәселелері және оқу-тәрбие жұмысының маңыздылығы, тақырыпты тереңінен зерделеугеүлес қосқан оқымысты ғалымдардың жұмыстарының маңыздылығы кеңінен талқыланады. Зерттеу жұмысының ғылыми аппараты, оның мақсаты және міндеттері мен әдістер объектісі сонымен қатар пәні ұсынылды.

"Бастауыш сыныптарда математикалық ұғымдарды үйретудің маңыздылығы"атты бөлімде математикалық ұғымдар жайындажалпылама түсінік, сонымен қатар математикалық ұғымдар туралы ғылымның шығу тарихынан дамуына дейінгі қысқаша зерттеу және математикалық ұғымдардың дидактикалық негіздері мен тәсілдері қарастырылды.

"Бастауыш сыныптарда математикалық ұғымдарды балаға түсіндіру құралы негізінде оқытудың әдістемесі" бөлімінде бастауыш мектепте математикалық түсініктерді оқытудың жан-жақтылығы, аталмыш қағиданы оқып үйрету процесіндегі математикалық ұғымдардың алар орны мен маңыздылығы және математика сабақтарында оқытудың әдістері мен тәсілдері кеңінен қарастырылады және талданады.



















































































Бастауыш сыныптарда математикалық ұғымдарды үйретудің маңыздылығы



1.1. Математикалық ұғымдар туралы жалпы түсінік

Педагогика ғылымы математикалық түсініктердітанып-білу кезеңінде оның педагогикалық ерекшелігін негізге ала отырып маңыздылығына сүйене отырып, ілімнің және оның қалыптасқан түсінігі негізінде құрылымдық бірлігі қатарында сипаттайды. Тұжырымдама ақиқат әлемін бір мағынада көрсетіп қана қоймайды, сонымен қатар заттардың қасиеттерін табу арқылы жеке объектілердің жалпы мағынасын ашады, сонымен бірге жалпы және дара,деректі және дерексіз бірлікті, ғылымның берілген бір бөлшегінің өсу нәтижелерін, оның ғасырлық тұжырымдарын жалпылайды.

Тұжырымдама қарастырылып отырған объектінің,өзіне ғана тән айырықша ерекшелігін зерттейді.

Мысалы: 1) адам сөйлей алатын омыртқалылар тобының мүшесі;

2) радиус-шеңбердің ортасын оның бойындағы кез келген нүктемен байланыстыратын кесінді.

Ұғым-зерттелетін объектінің жалпы, бірақ сонымен бірге маңызды белгілері жайында, ойдың негізгі шешімі болып табылатын барлық ерекше қырлары туралы, жалпы алғанда мағлұматтар жиынтығы туралы пікір.

Ұғым өте күрделі логикалық және педагогикалық санат. Бұл, жоғары материяның жемісі, шындық әлемін бейнелейді;жалпылау құралы;ұғымның қалыптасуы сөзбен, жазумен және белгілермен тығыз байланысты болады. Сонымен, ұғым- ойлаудың ең жоғары түрі, шындықтың әлемін сипаттайтын басты нышаны болып табылады.

Оқу кезеңінде математикалық ұғымдардың шығуы мен құрылымы, олардың заттармен, материалдардың құбылыстарымен байланысын ашу – оқытушының басты міндеті. Мұғалім осы мәселені шешу барысында оқушыларға ғаламның білім үдерісін қалыптастырады.Математика ақиқат -бұл әлемнің белгілі бір жағы болып табылатын сандық қатынастар мен кеңістіктік формаларды, дерексіз нысандар мен олар туралы ұғымдарды зерттейтін ғылым екенін түсінуге мүмкіндік береді.

Кез-келген ұғым, оның ішінде математикалық, табиғатта бар заттың маңызды белгілерін абстракциялау арқылы пайда болады. Бірақ заттар мен құбылыстардың нақты мазмұнын елемейтін математикалық ұғымдар олардың барлығына ортақ сандық қатынастар мен формаларды ғана көрсетеді. Академик А.Нысанбаевтың айтуынша, математика пәннің өзін емес, оның белгілері мен абстрактілі құрылымы мен функцияларын зерттейді. Математика абстрактілі нысандарға тікелей байланысты. Бірақ материалдық объект пен математикалық объектіні шатастырмау керек. Математикалық объект-бұл материалдық объектінің өзі ғана емес, оның көшірмесі, күрделі абстракция нәтижесінде пайда болатын сурет, яғни.дерексіз объект (нүкте, түзу, сан, жиын, топ, функция, оператор, құрылым және т. б.). Айталық, егер бөлмедегі орындықтардың санын есептесек, онда біз олардың түсіне, сапасына назар аудармаймыз, тек санға назар аударамыз. Қанша адамға орындық керек, қанша адам тамақтану керек, қаншасы жоқ, қаншасы жетіспейді? – осыларды білуге ұмтылатын боламыз. Басқа заттарды санау кезінде де біз олардың физикалық қасиеттеріне назар аудармай, олардың санын ғана білуге тырысамыз. Сондай-ақ, егер белгілі бір контейнердің сыйымдылығын анықтау қажет болса, біз оның қандай материалдан жасалғанына назар аудармай, оның пішінін ғана ескереміз. Екі қала арасындағы қашықтықты ескере отырып, біз қалаларды нүкте, ал созылған жіп түзу сызық ретінде қарастырамыз. Жіптің қалыңдығы немесе ол қандай материалдан бұралғаны ескерілмейді. Осылайша, абстракция нәтижесінде математикалық ұғымдар пайда болады.

Табиғи ғылымдардан математиканың айырмашылығы, оның ұғымдарының бірнеше сатылы (кемінде екі сатылы) абстрактілігінде.

Егер адам өзінің санасында бірдей сипатқа ие бірнеше заттарды біріктірсе және заттардың осы класын бір атпен атайтын болса (мысалы, кітап, қой, жылқы), онда ол дерексіз ұғымға ие болады. Содан кейін бұл ұғым абстракцияның қарапайым формасы – абстракция (немесе жеке басын сәйкестендіру) нәтижесінде пайда болады. Абстракцияның осы түрін қолдана отырып, алғашқы математикалық ұғымдар пайда болады. Олардың бастысы-сан ұғымы. Мысалы, бала үш элементтен тұратын әртүрлі заттарды (үш ойыншық, үш алма, үш саусақ) қарап, "үш" сөзі мен бұрын естіген заттар саны арасында сәйкестік бар екенін түсінеді. Содан кейін "үш" саны туралы түсінік пайда болады, ол олардың мөлшерін білдіретін үш элементтен тұратын барлық жиындарға тән.

Екінші түрі-абстракция, онда қандай математикалық ұғымдар?Бұл абстракция идеализациясы. Өлшемсіз нүкте, қалыңдығы жоқ сызық және т.б. алғашқы геометриялық ұғымдар абстракцияның осы түріне негізделген. Жер бетінде әр бағытта созылған жіп немесе сым, дәптердің бетіндегі сызық және т.б. біз бір сыныпқа біріктіріп қана қоймай, санамызда "сызық"деген идеалды ұғымның бейнесін жасаймыз. Осылайша," сызық " сөзі объектілерді белгілі бір сыныпқа тағайындаумен ғана емес, сонымен қатар идеалды бейнені құрумен де байланысты болады. Біздің айналамыздағы әлемде үш қой, үш ағаш және т.б. ұғымдар бар, бірақ оларда математикалық сызық туралы түсінік жоқ. "Сызық" ұғымы заттардың жалпы қасиеттерін жалпылаумен қатар, жалпы қасиеттерді идеализациялайды.

Математикалық ұғымдар осылай пайда болғанымен, олар математика үшін де ерекше. Енді біз математикалық ұғымдарды б екінші рет абстракциялаймыз, оларды жалпы сипаттағы белгілермен біріктіреміз. Мысалы, барлық квадрат фигураларды қарастыра отырып, олардың кейбір белгілері бойынша олар параллелограмм, тіктөртбұрыш, шаршы ұғымдарына ауысады. Бұл тағы да бірдей саю абстракциясы. Бірақ мұнда материалдық әлемнің заттары біріктірілмейді, бірақ абстрактілі математикалық ұғымдар болып табылады.

Математикалық ұғымдардың негізгі белгілері шындық объектілерін тікелей бейнелеу емес, олардың тікелей көрінісінде жатыр.

1.2. Математикалық ғылымның даму тарихы туралы қысқаша анықтама

Қазақстан Республикасының Білім беру жүйесі қазіргі уақытта өзгеріп отырған және өсіп келе жатқан талаптар мен қажеттіліктерді қанағаттандыра отырып, отандық білім беруді әлемдік білім беру кеңістігіне біріктіруге қайта құрылуда. Бұл білім беру жүйесін жетілдіруге және оны сапалы деңгейге шығаруға ықпал етеді. Осыған байланысты бастауыш мектепте оқыту мазмұнын жаңарту және жаңа технологияларды пайдаланумен байланысты жетілдіру бойынша жұмыс жүргізілуде. Мұнда басты назар адамның рухын тәрбиелеуге, адамның моральдық мәнін қалыптастыруға бағытталған.

Бастауыш мектепте білім беруге байланысты көзделген бағдарламалар мен оқу-әдістемелік кешендер жетілдірілетін болады. Онда мектепке дейінгі білім жеке тұлғаны тәрбиелеу мен дамытудың табиғи жалғасы ретінде мектептің бастауыш сатысында жалғасады.

Бастауыш мектеп - орта мектептің алғашқы баспалдағы. Бастауыш мектеп математика пәнін оқытудың теориясы мен әдістемесін жетілдіруге Ресейде М.И.Моро, А.М.Пышкало, Н.А.Менчинская, т.б. Қазақстанда Т.Оспанова, Ж.Қайынбаев, К.Ерешова және т.б. ғалым-әдіскерлер үлкен үлес қосуда.

Бастауыш сыныпта математика пәнін оқып үйренуде оқушылар әр түрлі ұғымдармен танысады:

а) математикалық объектілердің ұғымы (нөмірлеу, сан, разряд, класс, «жиын», үшбұрыш, периметр, т.б.);

ә) қатынас ұғымдары (сандардың 2-ге, 3-ке және т.б. бөлінгіштік, артық, кем немесе тең қатынастары және т.б.);

б) амалдар ұғымы (қосу, азайту, көбейту, бөлу).

Бастауыш сынып оқушыларының математикалық ойлауы осы үш түрлі ұғым және олардың арасындағы байланыс бастауыш математика курсының теориялық мазмұнын құрайды. Сондықтан оқушылардың негізгі ұғымдарды меңгеруінің жоғары деңгейін қамтамасыз ету маңызды мәселе болып табылады.

"Математикада оқыту әдісі бойынша көптеген жақсартулар болғанына қарамастан, ол әрдайым соқушылар үшін қиын жұмыс болып қала береді", - деп жазды белгілі ғалым Д.И. Писарев. Сондықтан, математиканың қиындықтарына қарамастан, болашақ ұрпақтарды осы пәнге тарту, білім деңгейін арттыру біз үшін үлкен жауапкершілікті талап ететін оқыту әдісі болуы керек. Бұл бастауыш мектепте оқу кезінде орындалады.

"Оқушыларды жалпылау және ұғымдарды қалыптастыру - мектепте оқытудың басты мақсаттарының бірі", - деп атап өтті В.В. Давыдов. Осыған байланысты математикалық ұғымдарды дамытудың тиімді жолдарын іздеу оқыту мен тәрбиелеу сапасын арттырудың жалғыз құралы болып табылады

Ұғымдарды оқыту психология мен педагогикадағы аса маңызды мәселелердің бірі екендігін айта келіп, Л.С.Выготский баланы ғылым жүйесіне үйретуде ғылыми ұғымдарды дамыту практикалық жағынан алғанда мектеп алдында тұрған міндеттердің тұлғалысы, тіпті біріншісі де болуы мүмкін екендігін атап көрсетеді.

Белгілі педагогтар мен дидактардың зерттеулерінде (М.К.Скаткин, Ю.М.Колягин, И.Ф.Тесленко, А.А. Столяр, Ж.Икрамов және т.б.) жас ерекшеліктеріне қарай оқушыларға математикалық ұғымдарды қалыптастыру жолдары қарастырылған.

М.К.Скаткиннің былай деп жазды: «...білімге қатысты айтатын болсақ, бағдарламада меңгерілуге тиісті деректер, ұғымдар, заңдар, принциптер, гипотезалар, теориялар оқушылардың жас ерекшеліктері ескеріліп, әр сыныпта қандай деңгейде берілуі керектігі айқындалуы тиіс».

Е.К.Войшвилло геометриялық ұғымдарды: қатынас ұғымдар, объектілер ұғымы, оперативтік ұғымдар және көмекші ұғымдар деп бөледі.

В.А. Онищук жаттығулар түрлерін қарастыра келе, оларды былай топтастырады: пропедевтикалық, кіріспе, сынау, қосымша, машықтандыру, шығармашылық, бақылауға арналған жаттығулар.

И.К. Каиров оқушылардың білім, білік және дағдыларының қалыптасуына байланысты жаттығуларды үш бөлікке бөледі: кіріспе, негізгі және қосымша.

Е. С. Канин алгебралық жаттығуларды былайша талдайды: 1) логикалық ойлауды дамытуға ықпал ететін; 2) алгебралық ұғымдарды меңгеруге арналған; 3) заңдар мен ережелерді бекітуге арналған; 4) дәлелдемеде келтірілген; 5) практикалық есептер мен жаттығулар; 6) қызықты жаттығулар мен ойындар.

"Жаттығу"," санау " ұғымдары және олардың түрлері ғалым-әдіскерлер И. В. Тесленко, П. М. Эрдниев, Ю. М. Колягин, Л. М. Фридман және т. б. еңбектерінде қарастырылған.

С.С. Салықовтың жұмысында математикалық ұғымдарды қалыптастыру жолдары қарастырылған, оқушылардың ұғымдарды меңгеруіне ықпал ететін жаттығулар жүйесі ұсынылған. Зерттеуші математикалық ұғымдарды қалыптастыру үшін оқушыларға келесі біліктіліктер қажет деп санайды: Тұжырымдаманың маңызды емес қасиеттерін ерекше қасиеттерден ажырата білу, ұғымдардыы анықтай білу,ұғымдардың белгілерін жүйелеу, нақтылау, жіктеу мүмкіндігі; ұғымдар арасындағы қатынасты анықтай білу, оларды пратикада қолдана білу.



1.3. Математикалық түсініктердің дидактикалық негіздемелері

Математикалық ұғымдарды оқып-үйрену, ұғымдардың берілу және даму кезеңдерін жүйелі түрде зерттеу кезінде оларды оқушылар толығымен игереді деп айтуға болады.

Математикалық ұғым-маңызды белгілерді белгілейтін пән, құбылыс. Зерттелетін ғылым ұғымдарын игеру оқытудың негізін құрайды. Математикалық ұғым-біздің ойлауымызда шындықтың белгілі бір түрлері бар. Ұғым шынайы заттың жалпы және маңызды белгілерін ғана көрсетеді. Егер олар шынымен болмысты бейнелесе, онда ол дұрыс болады. Ұғымдарды анықтаудың ең тиімді әдістерінің бірі- – түрлік ерекшеліктері мен анықталатын ұғым түр есебінде енетін тегі көрсетіледі. Математикалық ұғымның мазмұны мен көлемі болады.

Ұғымның мазмұны-ұғыммен қамтылған заттардың маңызды белгілерінің жиынтығы.

Ұғым көлемі-нәрселердің оң ұғымды тарататын жиынтығы.

Ежелгі заманнан бері математиканың орны да, оның ғылым мен техниканың серпінді дамуына қосқан үлесі де, жас ұрпақты тәрбиелеудегі маңызы да айтылған жоқ. Алайда, біз жоғарыда атап өткендей, әр адамның зияткерлік мәдениетінің деңгейіне байланысты математиканың қажеттілігі туралы сұрақтар аз емес екенін жасыра алмаймыз. Егер солай болса, ең алдымен мектептегі оқытудың негізгі мақсаттарына тоқталайық:

1. Математика-ғылымның болмысынан балама ұғымдар. Сондықтан математика барлық ғылымдардың логикалық негізі – тамыр ретінде қарастырылады.

2. Математика, ең алдымен, оқушылардың дұрыс ойлау мәдениетін қалыптастырады, дамытады және арттырады;

3.Оқушының "математикалық сауаттылықты" (ауызша және жазбаша) меңгеру қабілетінің болуы.

4. Математика әлемде болып жатқан түрлі құбылыстарды, жаңалықтарды дұрыс қабылдауға және түсінуге көмектеседі.

5. математика болашақ тұлғаның адамгершілік, эстетикалық және этикалық қалыптасуында тәрбиелік маңызы бар.

Кез – келген білімге ұмтылу, білімді кеңейту, оның ішінде математикалық білімді игеру, дағдыларды қалыптастыру маңызды және күрделі мәселе болып табылады. Танымдық іс-әрекет студенттер бұрын немесе жаңадан игерілген нақты жұмыстарға және басқа пәндерді оқуға деген қажеттіліктері үшін үнемі жасай алатын арнайы құрылған проблемалық жағдайларда туындайды.

Жалпы математиканы зерттеу тұжырымдаманы қалыптастырудан және оны терең танымдық дәрежеге жеткізуден, Теоремалардың математикалық тұжырымдарын дәлелдеуге үйретуден және оларды белгілі бір іс-әрекетте, есептерді шешуде қолдана білуден тұрады. Бірінші және ең бастысы математикалық ұғымдарды меңгеру болғандықтан, ол ерекше орын алады. Оқушының барлық білімінің шығу тегі, оны қолдану саласының кеңдігі мен ауқымы бастапқы деректердің қалай түсіндірілетініне және берілуіне байланысты.

Оқушыларда ғылыми ұғымдар жүйесін қалыптастыру-оларды жалпы ғылыми білім жүйесімен қаруландырудың маңызды элементтерінің бірі. Әрбір оқу пәні бір-бірімен байланысты ұғымдар жүйесін және пән байланысты ғылыми ұғымдар жүйесін қамтиды.

Оқушылардың пән бойынша білім сапасы олардың ұғымдар жүйесін меңгеруіне байланысты. Заттардың қасиеттерін, заттардың қозғалыс формаларын және олардың әртүрлілігін зерттеу мектеп математика және жаратылыстану бөлімінің мазмұны болады.

Ұғымдарды меңгермес бұрын ұғымдардың өзара байланысын білдіретін заңдар мен теорияларды саналы түрде зерттеу мүмкін емес. Тұжырымдаманы игеру дегеніміз-болмыстың маңызды қасиеттерін, заттар мен құбылыстарды, маңызды қатынастарды, олардың арасындағы қатынастарды білу.

Біз тұжырымдаманы ассимиляциялаудың осы кезеңдерін "шаршы" ұғымымен белгілейміз. 7-8 жастағы балалар алдымен әртүрлі пішіндегі, әртүрлі мөлшердегі, түрлі түстермен боялған фигураларды көрсетеді. Олардың біреуін жеке алып, "шаршы" деп айтыңыз. Содан кейін, қалған фигуралардың квадраттарын тапқаннан кейін, бала пішінге, түске, мөлшерге назар аудармай, квадраттарды оңай табады.Әрі қарай, фигураларды жинап, "квадрат сызыңыз" деп оқушылар төртбұрышты фигураны салуға тырысады. Бұл алаң туралы идеяның пайда болуы. Шаршыны басқа фигуралардан қалай бөлуге болады деген сұраққа олар:" оның 4 жағы бар","4 бұрышы, шеттері бір-біріне тең, ал бұрыштары түзу"деп жауап береді. Сондықтан, ойлау процесінің соңында оның өзіне тән ерекшелігі бар, нәтижеден квадрат ұғымы шығады.

Тұжырымдаманың көркемдік дәрежесі қабылдау және қайта беру кезіндегідей болуы мүмкін емес. Факт мынада: тұжырымдама объектінің кез-келген қасиеттерін білдіреді, олар тек өзінің ерекше, ең жалпы қасиеттерін көрсетеді. Объектіні басқа объектілерден ажырататын ең көп таралған белгілер Тұжырымдаманың маңызды белгілері деп аталады.

Оқу процесіне жаңадан енген әрбір термин мен символ игерілуі керек – ол студенттерге таныс және оларды қажетті жерлерде еркін пайдалануға мүмкіндік беретін етіп қамтамасыз етілуі керек. Терминдерді және оларға сәйкес белгілерді саналы түрде қолдану студенттердің математика пәнін Мұқият игеруіне негіз болады.

Математикалық терминдер екі түрлі болады:

1. халықаралық терминдер;

2. Ана тілі негізінде алынған терминдер.

Математикалық ұғымдарды оқыту процесінде терминдердің мағынасын және олардың тұжырымдамамен байланысын табу және білу өте маңызды.

Оқушылар математикалық ұғымдарды саналы түрде игеруі үшін ақыл-ой әрекетінің логикалық-генетикалық құрылымын ашу қажет. Ж. И. Икрамов бұл процесс бірнеше кезеңнен тұратынын көрсетеді: а) қабылдау, түсіну, түсіндіру, есте сақтау,б/ жалпылау, жүйелеу; в) пайдалану .

Көрсетілген үш кезеңді іске асыру мынадай алгоритм бойынша жүзеге асырылады:

1.жаңадан енгізілген Тұжырымдаманың көрінісі болып табылатын жеткілікті мөлшердегі объектілерді қарастырыңыз, оқушылардың өмірлік тәжірибесі мен алған білімдерін қолдана алады, алғашқы идеялар пайда болады және енгізілген презентация түсініледі.

2.қарастырылып отырған тұжырымдаманың маңызды қасиеттері ерекшеленеді, бұл түсінудің жеке объектімен арақатынасына әкеледі. Белгіленген белгілер бір-бірінен тәуелсіз бола отырып, нәтижені қалыптастыру үшін ғана емес, оны дамыту және қолдану үшін де жеткілікті болуы керек.3. Қарастырылып отырған ұғымның нақты анықтамасын түйіндеу .

4. Ұғымды анықтайтын түсініктермен таныстыру.

5. Ұғымның символдық нышаны болған кезде символды енгізу.

6. Енгізілген ұғымды зерттелетін курстың негіздер жүйесіне жалпылау мен енгізу .

7. Зерттелетін түсінікті практикалық қолдану (алайда пәнаралық байланыстарды жүзеге асыратын белгілі бір пәндерде зерттелетін негіздемелерді қажет жағдайларда қолданужайында мәселе туындайды).

Жаңа ұғымдарды енгізудің бұл кезеңдері бір-бірімен тығыз байланысты. Мәселен, елеулі қасиеттерін анықтау оқуышлардың бұрыннан білетін білімдеріне және олардың тәжірбесіне арқа сүйейді.

Ұғымның анықтамасын тұжырымдаумен оқушылардың санасында ұғымның қалыптасуы аяқталмайды. Ұғымның қалыптасқандығы оның елеулі қасиеттерін оқушылардың анықтай алуымен, олардың арасындағы байланыстарды көрсете білуімен, ол ұғымды әртүрлі жағдайларда, қолдану, түрлі сипаттағы жаттығуларды орындау және басқа пәндерде пайдалана білуімен т.б. сипатталады.











































Бастауыш сыныптарда математикалық ұғымдарды балаға түсіндіру құралы негізінде оқытудың әдістемесі



2.1.Бастауыш сыныпта математика пәнін оқытудың ерекшеліктері

Бастауыш сынып оқушыларының математикалық ойлауы осы үш түрлі ұғымдар және олардың арасындағы байланыстар бастауыш математика курсының теориялық мазмұнын құрайды. Сондықтан оқушылардың негізгі ұғымдарды жоғарғы деңгейде игерулерін қамтамасыз ету маңызды іс болып табылады.

Математикалық ұғымдарды оқып-үйренуде, ұғымдардың берілу және даму кезеңдері жүйелі өтілгенде ғана оларды оқушылар толық меңгереді деп айта аламыз. Осының дәлелі ретінде көбейту алгоритмін оқытудың жүйесін қарастырайық. Көбейту алгоритмін оқушылар:

Сандарды ондық санау жүйесінде жазу;

Бір таңбалы сандарды көбейту кестесі;

Көбейту және қосу заңдары;

Бір таңбалы сандарды қосу кестесі сияқты мәселелерді қарастырғаннан кейін танысады. Сандардың разрядтық құрамын және қосындысын санға көбейту қасиетін пайдаланып, кез келген көп таңбалы санды бір таңбалы санға көбейте алады. Бірақ оқушылардың көпшілігі бұл көбейтуді разрядтан аттамайтын жағдайларда ғана жеңіл орындай алады: 243 х 2, 1323 х 3, 3432 х 2... Разрядтан аттап есептеудің мән-мағынасын түсіндіру үшін:

а) 326 х 4 =( 300+20+6) х 4 = 300 х 4 + 20 х 4 + 6 х 4 = 1200 + 80+ 24 = 1304

ә) 326 х 4 = 1200 + 80 + 24 = 1304

б) жазуды аяқта:

( 3000- 200- 30 -5) х 6 = ... сияқты тапсырмаларды орындау жөн.

Ал қосуды орындау қиындағанда, оны баған түрінде орындатады:

8437 х 7 = 8000 х 7 + 400 х 7 + 30 х 7 + 7 х 7

56 0000

+ 2800

210

49

соның нәтижесінде «баған» түрінде көбейту тәсілімен таныстыру қажеттігі туады. Жазбаша көбейтуді түсіндіргенде, баған түрінде жазуға, көп таңбалы сандарды қосу және азайту кезінде танысқан түсініктерін естеріне салу пайдалы. Яғни, сандарды «баған» түрінде жазып көбейту, қосу және азайтуды орындау сияқты екеніне көңілдерін аударып, екінші сан, бірінші санның астына разрядтары сәйкес келетіндей етіп жазылып орындалатыны айтылады:

283 283 283

х 4 х 41 х 341

------- ------- -------

Кейбір оқушылар ауызша және жазбаша есептеудің арасындағы байланысты ажырата алмайды, «жолға» және «баған» түрінде жазылып орындауды әрең түсінеді. Сондықтан көбейту алгоритмін түсіндіруде оқушыларға негізгі көңіл бөлетін жағдайларды баса көрсету керек:

1. Көбейту орындағанда қосуды орындағандай төменгі, яғни бірінші разряд бірлігінен бастап орындаймыз.

2. көбейтуден шыққан әрбір санды сәйкес разрядтың астына дәл келтіріп жазудан бастау керектігін қадағалаймыз.

213 х 6 көбейтуді түсіндіргенде мынаны анықтайды: осы жазуды «баған» түрінде қалай жазуға болады? Бірінші көбейткіште үш бірлік, сондықтан екінші 6 цифрын бірінші көбейткіштің бірінші бірлік разрядының астына жазамыз:

213

х 6

------

Әрі қарай көбейтудің бірліктерін басталатынына көңіл аударамыз:

3 х 6 = 18, 18 дегеніміз 1 ондық және 8 бірлік. Демек, бірлік разрядтың астына бірлік разрядты көрсететін санды жазамыз, ал 1 ондық есте сақталады.

Оқушылар бұл іс-әрекетті жақсы меңгереді. Себебі, оны баған түрінде қосуды өткенде орындаған. Қосуды орындау алгоритміндегідей кейбір оқушылар ойдағы 1 ондықты бірінші көбейткіштің ондығына қосып, содан кейін 6-ға көбейтуді орындайды. Мұндай қателікті жібермеу үшін олардың орындап отырған амалына көңілдерін аудару керек. Көбейту амалын орындағанда, ондықты санға көбейтіп, шыққан санға ойдағы ондықты санға көбейтіп, шыққан санға ойдағы ондықты қосу керек, яғни 1 онд. х 6 = 6 онд. Ондық разрядына ойдағы бірмен 7 саны жазылады. Бұдан кейін жүздікпен көбейтіледі: 2 жүзд. х 6 = 12жүзд. 12 жүзд. – 1 мыңд. Және 2 жүзд. Жүздік разрядына 2 цифрын, ал мыңдық разрядына 1 цифрын жазады.

Бір таңбалы санға көбейту алгоритмімен таныстырғаннан кейін амалды орындаудың әр түрлері жағдайларына жаттықтыру жөн, яғни, үштаңбалы саңды бір таңбалы санға сол сияқты бірінші көбейткішке разряд бірліктері жоқ жағдайларға (206 х 5, 30023 х 5).

Көбейтуге берілген мысалдарды жауаптармен сәйкестендіру:

615 х 3 2568

924 х 5 5544

924 х 6 4620

428 х 6 1845

Көбейтуді орындау төменгі разрядтың бірлігінен басталады. Сондықтан бұл тапсырмаларды орындау үшін соңғы цифрды тексеру жеткілікті, яғни бірліктерді көбейтуді орындау керек ( кестелік көбейту).

Сондай-ақ мысалдарды құрастырғанда өрнектерге сәйкес келетін сандардың бірліктері бірдей болмауы ескерілуі тиіс.

2,3,4,5,6, сандарының ішінен бөлуге берілген мысалдардың сәйкес бөлінділерден анықта:

84 : 14 63 : 21 80 : 16

92 : 23 48 : 12 60 : 12



Жауапты жорамалдап табу. Төмендегі сынып оқушыларына көбейтуді орындамай тұрып, жауабында қандай нәтиженің болатынын болжау. Сонда санның рахрядтық құрамына көңілдері аударылады, мәселен, «8088 х 2. 8 мыңды екіге көбейтеміз, 16 мың шығады, олай болса көбейтеміз, 16 мың шығады, олай болса көбейтіндіні де бес таңбалы сан шығады». Көбейту арқылы тексеріледі.

Оқушылардың көп таңбалы санды бір таңбалы санға көбейтуді өткендегі жазу үлгісі нөлмен, аяқталған кез келген сандарды көбейтуде орындалатын білулері қажет. Сонда артық іс-әрекет орындалмайды да, бірінші көбейткіштің соңында тұрған нөлднрді, жауабына бірден жазуға көмектеседі. Осы мәселелерді жетік білулері үшін төмендегідей жаттығуларды ұсынуға болады:

240 х 3 1300 х 2

24 онд. х 3 = 72 онд. 13 жүзд. х 2 = 26 жүзд.

240 х 3 = 720 1300 х 3 = 2600

Көбейтудің орын ауыстырымдылық қасиетін білу, оқушыларға бір таңбалы санды көп таңбалы санға көбейту үшін, көп таңбалы санды бір таңбалы санға көбейтуді орындау керек екенін білдіреді. Ол үшін тек қана көбейткіштердің орындарын ауыстырып, бір таңбалы санға көбейту алгоритмін орындау керек (5 х 375 = 375 х 5 көбейткіштердің орнын ауыстырдық ) Көбейтудің терімділік қасиетін білу, көп таңбалы санды нөлмен аяқталған сандарға көбейту үшін, екінші көбейткішті бір таңбалы санмен бір және нөлмен немесе нөлдермен аяқталған сандардың көбейтіндісі түрінде жазып, бір таңбалы санға көбейту алгоритмін қолдануға көмектеседі.

245 х 60 = 245 х (6 х 10) = (245 х 6 )х10

245 х 600 = 245 х (6 х 100) = ( 245 х 6) х 100



Осындай талдау жасаудан кейін жазудың қайсысы дұрыс, ал қайсысы дұрыс емес екенін анықтап, сәйкес қорытынды жасалады.

Үш таңбалы санға көбейту алгоритмін екі таңбалы санға көбейту алгоритмімен салыстыра отырып, қарастыру да тиімді екенін ескерген жөн.



2.2. Математика пәнін оқыту дағдысында математикалық

түсініктердің маңыздылығы мен алар орны

Оқу процесінде математикалық ұғымдардың пайда болуы мен құрылымы, олардың заттармен, материалдық әлемнің құбылыстарымен байланысын ашу – мұғалімнің жалғыз міндеті. Мұғалім осы күрделі әдіснамалық мәселені шешу нәтижесінде оқушылардың ғылыми танымын қалыптастырады. Математика әлемнің белгілі бір жылындағы шындық (шындық) болып табылатын көлемді формалар мен дерексіз нысандарды, дерексіз нысандар мен олар туралы түсініктерді зерттейтін ғылымның тиімділігін түсіндіруге мүмкіндік береді.

Кез-келген тұжырымдама,оның ішінде математикалық, табиғатта бар заттың маңызды белгілерін абстракциялау арқылы бар. Бірақ ұғымдар мен құбылыстардың нақты мазмұнын елемей, олар барлығына ортақ мүліктік қатынастар мен формалдарды ғана көрсетеді.

Оқу процесінде студенттерді математикалық ұғымдардың анықтамаларын дұрыс және дұрыс тұжырымдауға тартуға ерекше назар аударылады. Математикалық түсініктерді дәл анықтау арқылы оқушылардың математикалық білімді саналы игеруі қамтамасыз етіледі, олардың логикалық ойлауы жетілдіріледі.

Мектептегі оқу практикасына жүргізілген талдау анықтамаларды қалыптастыру кезінде оқушылар келесі қателіктерді жоятынын көрсетті:

1. анықтамасы бір-бірінің логикалық салдары болып табылатын Тұжырымдаманың қасиеттерін қосу. Мысалы, "Параллелограмм параллелограммның қарама-қарсы жиектері бар параллелограмм және квадрат деп аталады" деген анықтамада параллелограмм белгісіне оның салмағы қосылады, бұл логикалық нәтиже. Әрине, мұндай жағдайда анықталған Тұжырымдаманың көлемі мен мазмұнының сәйкес келмеуіне қарамастан, оқушылардың логикалық білім деңгейі жоғары емес.

"Доңғалақтың ортасынан өтетін ең үлкен хор диаметрі деп аталады"анықтамасында" орталықтан өтетін ең үлкен хор "немесе"ең үлкен хор"белгілерінің бірін алу керек.

2. ұғымының мағынасы дәл ашылмаған анықтамалар. Мысалы, "параллелограмм-параллель жиектері бар төртбұрыш" тіркесі параллелограмм ұғымының мазмұнын ашпайды, бірақ оның көлемін кеңейтеді, яғни бұл жағдайда төртбұрыш трапеция болуы мүмкін.Қате-параллелограммды анықтауда "қарама-қарсы жиектер"сөзі қалды.

3. жалпы ұғымдармен байланысты қате анықтамалар. Сонымен қатар, анықталған Тұжырымдаманың жалпы ұғымы айтылмайды, ол басқа сөзбен ауыстырылады.

4. әр түрлі белгілермен байланысты қате анықтамалар. Тұжырымдаманы басқа тұжырымдамадан ерекшелейтін белгілерді дұрыс көрсетпеу нәтижесінде пайда болатын қате анықтамалардың мысалдары:" екі қиылыспайтын сызық параллель түзулер деп аталады", "нумератор тарауындағы үлкен бөлшек" және т.б. біріншісінде" бір жазықтықта орналасқан " түрді сипаттаудың мүмкін еместігіне байланысты қиылысатын сызықтар да сөйлемге сәйкес келеді. Ал екіншісінде "немесе оған тең" деген сөзді қалдырудың әсерінен дұрыс емес бөлшек ұғымының мазмұны толық ашылмайды.

5.анықтамаға елеусіз белгілерді қосумен байланысты қате анықтамалар. Тұжырымдамалардың анықтамасын тұжырымдау кезінде студенттер соқтығысады және анықтаманы азайту үшін Тұжырымдаманың шамалы белгілерін қосады.



2.3. Бастауыш сыныпта математика сабағында аталмыш пәннің математикалық ұғымдарды оқытудың әдіс-тәсілдері

Қазіргі кезеңде математика әдістерін, оның зерттеулерінің нәтижелерін өзіне басты құрал етіп пайдаланбайтын ғылым кемде-кем жоқтың қасы. Басқа ғылымдардың сөйлейтін «ортақ тілі» бола отырып, математика барлық білім салаларына кеңінен енуде. Сондықтан осы заманғы барлық ғылыми жетістіктерде математиканың алатын орны, оның мәні мен практикалық рөлі мектеп оқушыларына түсінікті тілмен жеткізілуі керек.

Осы сияқты жәнебасқа сұрақтарға жауап беруде мектептерде математикалық ұғымдарды дамыту мен оларды оқушылардың толық меңгеруінің мәні өте зор. Орта мектепте математика курсын оқытудың мазмұны бағдарламаларда, оқулықтарда және әдістемелік құралдарда қамтылған, оның ең басты міндеті – оқушылардың ғылыми ұғымдарды меңгеруін қамтамасыз ету болып табылады. Оқушылардың таным қызметін, олардың математикалық ұғымдарды толық меңгеруін мақсатты түрде ұйымдастырғанда ғана ойлаудың мазмұндылық, уәждік, операциялық құраушылары дұрыс қалыптасады. Ойлау үрдісінің бұл үш құраушылары бір-бірімен тыңғыз байланысты.

«Оқушыларға жалпылау мен ұғымдарды қалыптастыру мектептегі оқытудың ең басты мақсаттарының бірі», - деп атап көрсеткен В.В.Давыдов. Осыған орай математикалық ұғымдарды дамытудың тиімді жолдарын іздестіру – оқыту мен тәрбиелеудің сапасын көтеруге бірден-бір құрал болып табылады.

Мектептегі оқыту практикасында жинақталған іс-тәжірибеге сүйене отырып, оқытуды қайта құрудың мақсаттарынан өрбитін, математикалық ұғымдарды дамытудың бірнеше проблемаларын атап көрсетуге болады:

- математикалық ұғымдарды дамытудың басты қозғаушыларын анықтау;

- математикалық ұғымдарды дамытудың және оларды оқушылардың меңгеруінің негізгі шарттарын айқындау;

- ұғымдар арасындағы негізгі органикалық байланыстарды саралау;

- оқушылардың математикалық ұғымдарды меңгерунің тиімді жолдарын іздестіру және т.б.

Белгілі педагогтар мен дидактикалық зерттеулерінде (М.К.Скаткин, Ю.М.Колягин, И.Ф.Тесленко, А.А.Столяр, Ж.Икрамов және т.б.) жас ерекшеліктеріне қарай оқушыларға математикалық ұғымдарды қалыптастыру жолдары қарастырылған.

Математикалық ұғымдарды дамыту әр ұғымның ғылымда алатын өз орнын тұтастай баяндай отырып, өзара тығыз байланыстыра оқытқанда ғана жүзеге асырылады және нәтижелі болады.

Әдіскер-ғалымдардың пікірінше, мектеп математика курсын оқып үйрену нәтижесінде оқушылар санасында математика толық аяқталып біткен ғылым ретінде емес, оның ұғымдары қоғам өзгеруімен және оның сұраныстарының өзгеруімен, әсіресе, адамзат баласын көп ойландыратын міндеттердің өзгеруімен бірге бір орында қатып қалмай, үнемі даму үстінде болатын, мәңі қозғалыста, жылжуда болатын ғылым ретінде әсер қалдыруы керек.

Оқушылардың математиканы оқып-үйренудегі ең қиыны – есептерді шығару болып табылады. Математиканы оқытудағы басты мақсат оқушылардың тек математикалық білідер жиынтығын игеруі ғана емес, сонымен қатар сол білімді практикалық мұқтаждықтардан туындалған әртүрлі есептер шығаруда тиімді қолдана білу болып табылады. Математикалық білімді игеру және оны ұтымды пайдалану, ұғымдарды әртүрлі есептер шығару арқылы дамиды.

Жаттығулар мен есептердің өзара әдіскер математикатердің пікірлері әртүрлі, кейбір әдіскерлердің ол туралы көзқарастарын қысқаша төмендегідей түрде көрсетуге болады:




В.М.Брадис Shape4 Shape3 Shape2 Shape1





Ж





Е



Ж



Е

А.В.Ленков П.М.Эрдниев П.Бевиз

Shape5



Ж= Е



Shape7 Shape6

Е

Ж















Ал Г.И.Саранцев" Есеп-бұл жаттығудың берілу тәсілі"дейді.

Оқушылардың математикалық ұғымдарды толық игеруі олардың біліктілігін эмпирикалық деңгейден теориялық деңгейге дейін жеткізу болып табылады. Математикалық ұғымдарды оқыту процесінде студенттерді әр кезеңде тиісті деңгейлерге жеткізген кезде, осы кезеңде біліктілік пен дағдыларды арттырған кезде, әр оқушы бұл ұғымды толық меңгереді, оның орындалуын келесі схемада көруге болады (1-Схема):

Схема 1. Оқушылардың математикалық ұғымдарды меңгеру процесі

















ҚОРЫТЫНДЫ

Қазіргі уақытта еліміздің білім беру жүйесінде білім беру құрылымын оңтайландыруға бағытталған және нарықтық қоғам құру талаптарына толық сәйкес келетін өзгерітер болып жатыр. Қазақстандағы оңдаған жылдар бойы қалыптасқан дәстүрлі білім беру моделі елімізде және бүкіл әлемізіде және бүкіл әлемдегі болып жатқан қоғамдық-экономикалық өзгерістерге ілесе алмауының мүмкіндігікүн өткен сайын ерекше сезілуде. Бүгінгі күні қоғам білім беру жүйесінен жан-жақты дамыған, өздігенен жұмыс істей алатын, ерекше жағдайларда әрекет жасай алатын және үздіксіз білім алуға талабы бар жастарды дайындауды талап етуде.

Оқыту үрдісінде математикалық ұғымдардың пайда болуы мен құрылымы, олардың материалдық дүниенің заттарымен, құбылыстарымен байланысын ашу – мұғалімнің бірден-бір міндеті. Мұғалім бұл күрделі методологиялық мәселені шешу нәтижесінде оқушылардың ғылыми дүние танымын қалыптастырады. Математика ақиқат (шындық) дүниенің белгілі бір жағы болып табылатын мөлшерлік қатынастар және кеңістіктік формалар, абстрактілі объектілер мен олар туралы ұғымдарды зерттейтін ғылым екендігін түсінуге мүмкіндік береді.

Кез келген ұғым, оның ішінде математикалық ұғым да, табиғатта бар заттардың елеулі белгілерін абстракциялау арқылы пайда болады. Бірақ математикалық ұғымдар заттар мен құбылыстардың нақтылы мазмұнын елемей, олардың барлығына ортақ мөлшерлік қатынастар мен формаларды ғана бейнелейді.

Ұғым - өте күрделі логикалық және гносеологиялық категория. Ол біріншіден, жоғарғы материяның жемісі, екіншіден, ол шындық дүниесін бейнелейді; үшіншіден, жалпылау құралы; төртіншіден, ұғымның қалыптасуы сөзбен, жазумен және белгілеулермен тығыз байланысты болады. Сонымен ұғым – ойлаудың жоғарғы түрі, шындық дүниесін сипаттайтын «қару» болып табылады.

Оқыту үрдісінде оқушыларды математикалық ұғымдардың анықтамаларын дұрыс және дәл тұжырымдауға баулуға ерекше назар аударылады. Математикалық ұғымдарға дәл анықтама беруге үйрету арқылы оқушылардың математикалық білімдерді саналы игеруі қамтамасыз етіледі, олардың логикалық ойлауы жетілдіре түседі.

Жаңа ұғымдарды енгізудің бұл кезеңдері бір-бірімен тығыз байланысты. Мәселен, елеулі қасиеттерін анықтау оқуышлардың бұрыннан білетін білімдеріне және олардың тәжірбесіне арқа сүйейді.

Ұғымның анықтамасын тұжырымдаумен оқушылардың санасында ұғымның қалыптасуы аяқталмайды. Ұғымның қалыптасқандығы оның елеулі қасиеттерін оқушылардың анықтай алуымен, олардың арасындағы байланыстарды көрсете білуімен, ол ұғымды әртүрлі жағдайларда, қолдану, түрлі сипаттағы жаттығуларды орындау және басқа пәндерде пайдалана білуімен т.б. сипатталады.



ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР



1. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы // Қазақстан мектебі, 2004, N2, -бб.3-16.

2. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. -Астана, 2004. -38 б.

3. Бейсенов Ж.Орта мектепте математиканы оқыту әдістемесіне арналған оқу құралы.-Шымкент,2003ж.

4. Кенеш Ә. Математикалық ұғымдарды оқыту негіздері. –оқу құралы.Алматы,1999ж.

5. Қожабаев Қ. Математиканы оқыту әдістері.- Алматы,Санат, 1998ж.

6. Нұрғалиева Г.К.. Оқыту әдістері. – А., 1991.

7. Махмудов М.Н. Мектепте проблемалық оқуды ұйымдастыру. –А., 1981.

8. Иванова Н.Д., Қозғамбаева Қ.. Оқыту процесі оның мәні. А. 1991.

9. Айтмамбетова Б. Оқыту процесін ұйымдастыру. А. 1991.

10. Кенебаева М. Бастауыш және негізгі мектепте математиканы дамыта оқытудағы сабақ мәселелері. Астана, 2005ж.

11. Әбілқасымова А.Е., Көбесов А.К., Рахымбек Д., Кенеш Ә.С. Математиканы оқытудың теориясы мен әдістемесі.- Алматы “Білім” 1998.

12. Жұбаназарова Н. Бастауыш мектеп оқушының математикалық ойлау іс-әрекетін дамыту.-Алматы,2005ж.

13. Сейілова З. Негізгі мектеп математика курсын ізгілік бағытта оқытудың әдістерінің ерекшеліктері.Алматы, 2004ж.

14. Кузнецов А.А. и др. ЭВМ на уроках математики. // Математика в школе 1985, N6.

15. Сейілова З. Негізгі мектеп оқушыларына математикалық білім беруді ізгілендіру әдіснің ерекшеліктері. Алматы, 2004ж.

16. ЕралиеваМ. Математиканы оқытуды ізгілендіру. – Монография. , Алматы, 2003ж.

















17


Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
2 ұстаз жүктеп алған
28 желтоқсан
1279
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі