Бастауыш сынып оқушыларының бойында құндылықтарға негізделген тәрбие мен білімді ұштастыру

Түйін сөздер: құндылықтар, тәрбие, тұлғалық даму, ұлттық құндылықтар, бастауыш білім, білім беру мазмұны, ізгілік.

Аннотация:

Мақалада бастауыш мектеп оқушыларын оқыту мен тәрбиелеудегі құндылыққа бағытталған білім берудің маңызы, оны сабақ үстінде жүзеге асырудың тиімді жолдары мен тәжірибелік әдістері қарастырылады.

1. Кіріспе

Қазіргі таңдағы білім беру жүйесінің басты мақсаты – тек сауатты азамат қана емес, сонымен бірге ұлттық кодты сақтаған, ізгілікті, саналы тұлғаны қалыптастыру. Бастауыш сынып – баланың дүниетанымы мен мінез-құлқының іргетасы қаланатын кезең. Сондықтан білім мен тәрбиені бөліп қарау мүмкін емес, оларды сабақтың әр минутында ұштастыра алу – мұғалімнің шеберлігі.

2. Негізгі бөлім: Құндылықтарды біліммен қалай ұштастырамыз?

Бастауыш сыныпта құндылықтарды сіңірудің ең тиімді жолы – оны «көрсетпелі» түрде емес, оқу процесінің табиғи бөлігі ретінде енгізу.

А) Мәтіндер арқылы тәрбие (Әдебиеттік оқу):

Әр мәтін – бір құндылық. Мәтінді талдау барысында оқушыларға «Батырдың ерлігі», «Ананың мейірімі», «Табиғатты аялау» сынды тақырыптар төңірегінде пікірталас ұйымдастырамын. Мысалы, «Қазақ ертегілері» арқылы адалдық пен еңбекқорлықты, ал шетелдік ертегілер арқылы толеранттылықты көрсетемін.

Б) Топтық жұмыс және ынтымақтастық:

Топтық жұмыстар арқылы балалардың бойындағы «сыйластық», «өзара көмек», «жауапкершілік» сияқты құндылықтарды шыңдаймын. «Мен өз тобым үшін не істей аламын?» деген сұрақ оқушының жауапкершілік сезімін оятады.

В) Ұлттық ойындар мен салт-дәстүр:

Математика немесе дүниетану сабақтарында қазақтың ұлттық ойындарын (асық ату, тоғызқұмалақ) қолдану арқылы балалардың бойына ептілікті, әділдікті және ұлттық болмысты сіңіремін.

3. Тәжірибелік нәтиже

Өз жұмысымда «Құндылықтар ағашы» әдісін қолданамын. Сабақ соңында оқушылар жапырақтарға сол сабақта үйренген жақсы қасиеттерін жазып, ағашқа іледі. Осының нәтижесінде:

• Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығы артты;

• Сыныптағы психологиялық ахуал жақсарды;

• Балалардың бір-біріне деген көмегі мен жанашырлығы байқалды.

4. Қорытынды

Құндылықтарға негізделген білім беру – бұл ұзақ мерзімді үдеріс. Мұғалім ретінде біз оқушыға тек білім ғана емес, өмірлік бағдар береміз. Баланың бойына сіңірілген ізгілік, мейірімділік пен ұлттық құндылықтар болашақта еліміздің саналы азаматының қалыптасуына негіз болады. Тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы, ал құндылықтармен ұштасқан білім – кемел болашақтың кепілі.