Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау қабілеттерін дамыту

Аннотация

Мақалада бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау қабілеттерін дамытуға бағытталған авторлық бағдарламаның мазмұны мен оны жүзеге асыру жолдары қарастырылады. Бағдарлама оқушылардың ойлау операцияларын (талдау, жинақтау, салыстыру, жалпылау, қорытынды жасау) дамытуға, танымдық белсенділігін арттыруға және оқу үдерісінде алған білімдерін өмірлік жағдаяттарда қолдана білуге бағытталған. Зерттеу барысында ойын технологиялары, логикалық тапсырмалар және проблемалық оқыту әдістері тиімді құрал ретінде ұсынылады.

Түйін сөздер: логикалық ойлау, бастауыш сынып, авторлық бағдарлама, танымдық қабілет, ойын технологиясы.

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінде оқушының тек білім алуымен шектелмей, оның логикалық ойлау қабілетін, шығармашылық және сыни тұрғыдан ойлау дағдыларын дамыту басты міндеттердің бірі болып отыр. Әсіресе бастауыш сынып кезеңі – баланың ойлау қабілетінің қалыптасуы мен дамуының ең маңызды кезеңі.

Осыған байланысты бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлауын жүйелі түрде дамытуға бағытталған авторлық бағдарламаны әзірлеу – уақыт талабы.

Логикалық ойлау қабілетінің теориялық негіздері

Логикалық ойлау – бұл ойлау операциялары арқылы мәселені шешу, себеп-салдарлық байланысты анықтау, ақпаратты талдау және қорытынды шығара білу қабілеті. Бастауыш сынып жасындағы оқушыларда логикалық ойлау көрнекі-бейнелі және қарапайым абстрактілі деңгейде дамиды.

Осы кезеңде:

• салыстыру;

• топтастыру;

• заңдылықты табу;

• артық элементті анықтау;

• логикалық тізбектерді жалғастыру
  сияқты тапсырмалар ерекше маңызға ие.

Авторлық бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

Бағдарламаның мақсаты:
Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау қабілеттерін жүйелі түрде дамыту арқылы олардың танымдық белсенділігін арттыру.

Міндеттері:

• оқушылардың ойлау операцияларын дамыту;

• логикалық тапсырмалар арқылы зейінін, есте сақтау қабілетін жетілдіру;

• оқу үдерісіне қызығушылығын арттыру;

• өз ойын дәлелдеп айтуға үйрету.

Авторлық бағдарламаның мазмұны мен құрылымы

Бағдарлама 1–4 сынып оқушыларына арналған және аптасына 1 сағаттан жүргізіледі. Мазмұны келесі бөлімдерден тұрады:

1. Логикалық ойындар мен жаттығулар
   (ребус, жұмбақ, логикалық есептер, пазлдар)

2. Заңдылықты анықтау тапсырмалары
   (қатарды жалғастыру, сәйкестендіру)

3. Салыстыру және топтастыру
   (ортақ белгісін табу, артық элементті анықтау)

4. Проблемалық жағдаяттар
   (күнделікті өмірмен байланысты тапсырмалар)

Бағдарламада ойын технологиясы, топтық және жұптық жұмыс, интерактивті әдістер кеңінен қолданылады.

Бағдарламаны жүзеге асырудағы әдістер мен тәсілдер

Авторлық бағдарламада келесі әдістер тиімді қолданылады:

• дамыта оқыту технологиясы;

• ойын арқылы оқыту;

• проблемалық оқыту;

• деңгейлік тапсырмалар.

Бұл әдістер оқушылардың өздігінен ойлауына, шешім қабылдауына және шығармашылық қабілетінің дамуына ықпал етеді.

Күтілетін нәтижелер

Бағдарламаны жүзеге асыру нәтижесінде оқушылар:

• логикалық ойлау тапсырмаларын өз бетінше орындай алады;

• себеп-салдарлық байланыстарды анықтайды;

• өз ойын жүйелі жеткізе біледі;

• танымдық белсенділігі артады.

Қорытынды

Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау қабілеттерін дамытуға арналған авторлық бағдарлама оқу үдерісінің тиімділігін арттырып, оқушылардың интеллектуалдық әлеуетін дамытуға мүмкіндік береді. Ұсынылып отырған бағдарлама бастауыш сынып мұғалімдерінің тәжірибесінде қолдануға арналған практикалық маңызы бар жұмыс болып табылады.