Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы

«Тәжен мектеп – бөбекжай кешені» КММ

Бастауыш сынып мұғалімі

Мадешова Күләш Сәуірғалиқызы

Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлауын дамыту әдістері

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінің басты мақсаты – тек білімді меңгерген емес, сонымен қатар өз бетінше ойлай алатын, талдайтын, шешім қабылдай білетін тұлға қалыптастыру. Бұл міндетті жүзеге асыруда бастауыш сынып кезеңі ерекше орын алады. Себебі осы кезеңде оқушының ойлау қабілетінің негізі қаланады. Солардың ішінде логикалық ойлау – баланың оқу әрекетінің табысты болуына тікелей әсер ететін маңызды компоненттердің бірі. Логикалық ойлау арқылы оқушы салыстыру, талдау, жинақтау, қорытынды жасау дағдыларын меңгереді. Сондықтан бастауыш сыныпта логикалық ойлауды дамытуға бағытталған әдістерді жүйелі қолдану – мұғалімнің негізгі міндеттерінің бірі.

Логикалық ойлаудың бастауыш сыныптағы маңызы - Логикалық ойлау оқушының пәнді саналы түрде меңгеруіне, алған білімін өмірде қолдана алуына ықпал етеді. Логикалық тапсырмалар орындау барысында бала:

• өз ойын дәлелдеп айтуға;

• себеп-салдарлық байланысты анықтауға;

• ақпаратты жүйелеуге;

• мәселеге сыни тұрғыдан қарауға үйренеді.

Бұл дағдылар баланың тек оқу үлгерімін ғана емес, жалпы интеллектуалдық дамуын қамтамасыз етеді.

Логикалық ойлауды дамыту әдістері

1. Ойын технологиясын қолдану - Бастауыш сынып оқушылары үшін ойын – негізгі әрекет түрі. Сондықтан логикалық ойындарды сабақта тиімді қолдану жоғары нәтиже береді.
Мысалы:

• «Артық сөзді тап»

• «Заңдылықты жалғастыр»

• «Логикалық тізбек»

• «Сәйкестендір»

Ойын арқылы оқушы ойлануға, тез шешім қабылдауға және өз жауабын дәлелдеуге дағдыланады.

2. Логикалық тапсырмалар мен есептер- Сабақ барысында стандартты емес, ойлануды талап ететін тапсырмаларды қолдану маңызды. Мұндай тапсырмалар оқушының қызығушылығын арттырып, шығармашылық ойлауын дамытады.
Мысалы:

• ребустар;

• сөзжұмбақтар;

• логикалық есептер;

• шартты белгілер арқылы берілген тапсырмалар.

3. Сұрақ-жауап әдісі

Оқушыны ойландыру үшін ашық сұрақтар қою тиімді.
Мысалы:

• «Неліктен олай ойлайсың?»

• «Қалай дәлелдей аласың?»

• «Басқаша шешуге бола ма?»

Бұл әдіс оқушының өз пікірін еркін айтуына және логикалық қорытынды жасауына мүмкіндік береді.

4. Топтық және жұптық жұмыс

Топта жұмыс жасау барысында оқушылар бір-бірінің ойын тыңдап, салыстырып, ортақ шешімге келеді. Бұл өзара пікір алмасу арқылы логикалық ойлаудың дамуына ықпал етеді.

5. Көрнекілік және модельдеу

Сызбалар, кестелер, схемалар қолдану оқушының ақпаратты визуалды түрде қабылдауына көмектеседі. Бұл әсіресе бастауыш сынып оқушылары үшін өте тиімді.

Қорытынды: Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлауын дамыту – үздіксіз, жүйелі жүргізілетін жұмыс. Сабақта тиімді әдіс-тәсілдерді орынды қолдану арқылы оқушылардың ойлау қабілетін арттыруға, білімге деген қызығушылығын оятуға болады. Логикалық ойлауы дамыған оқушы – өз ойын еркін жеткізе алатын, білімді саналы меңгерген, болашақта табысты тұлға бола алатын шәкірт.