«Жасөспірімдер арасындағы интернет тәуелділігінің әлеуметтік себептері»

«Технология баланы дамытуы керек, алмастыруы емес.»

Қазіргі қоғамды интернетсіз елестету мүмкін емес. Ақпараттық технологиялардың дамуы оқушылардың білім алуына, қарым-қатынасына және бос уақытын өткізуіне үлкен мүмкіндік берді. Алайда интернетті шектен тыс пайдалану жасөспірімдер арасында тәуелділік мәселесін туындатуда.

Интернет тәуелділігі — адамның виртуалды ортаға шамадан тыс әуестеніп, шынайы өмірдегі әлеуметтік, эмоционалдық және оқу белсенділігінің төмендеуімен сипатталатын психологиялық-әлеуметтік мәселе.

Бүгінде бұл мәселе мектеп, ата-ана және қоғам үшін маңызды тақырыптардың біріне айналды.

І. Интернет тәуелділігінің әлеуметтік себептері:

1. Отбасылық бақылаудың әлсіреуі

2. Әлеуметтік қарым-қатынастың тапшылығы

3. Бос уақытты тиімді ұйымдастырмау

4. Әлеуметтік желілердің психологиялық ықпалы

5. Қоғамдық және цифрлық орта әсері

Көптеген ата-аналар жұмысбастылыққа байланысты балалардың интернетте өткізетін уақытын қадағалай алмайды. Кей жағдайда гаджет балаға «тәрбие құралы» ретінде беріліп кетеді.

Нәтижесінде:

бала интернетті шектеусіз қолданады;

ата-анамен қарым-қатынас азаяды;

виртуалды орта негізгі қызығушылыққа айналады.

Кейбір жасөспірімдер:

достарымен тіл табысуда;

өзін еркін көрсетуде;

қоғамға бейімделуде қиындық көреді.

Сондықтан олар виртуалды әлемді қауіпсіз орта ретінде қабылдайды.

Үйірме, спорт, шығармашылық жұмыстардың аз болуы оқушылардың уақытын интернетпен толтыруына себеп болады.

TikTok, Instagram, ойын платформалары жасөспірімдердің эмоциясына тікелей әсер етеді:

лайкқа тәуелділік;

өзін басқалармен салыстыру;

виртуалды беделге ұмтылу қалыптасады.

Қазіргі таңда цифрлық технология өмірдің барлық саласына енді. Онлайн оқу, әлеуметтік желі, мессенджерлер интернетті күнделікті қажеттілікке айналдырды.

ІІ. Интернет тәуелділігінің белгілері

Оқушыда келесі белгілер байқалуы мүмкін:

интернетсіз мазасыздану;

уақытты бақыламау;

сабақ үлгерімінің төмендеуі;

ұйқы режимінің бұзылуы;

шынайы қарым-қатынастан қашу;

ашушаңдық, эмоционалдық тұрақсыздық.

ІІІ. Интернет тәуелділігінің салдары

Білім саласында:

зейіннің төмендеуі;

есте сақтау қабілетінің әлсіреуі;

оқу мотивациясының азаюы.

Денсаулыққа әсері:

көру қабілетінің нашарлауы;

омыртқа мәселелері;

ұйқының бұзылуы.

Әлеуметтік әсері:

жалғыздық;

агрессия;

коммуникацияның әлсіреуі.

ІҮ. Алдын алу жұмыстары

Мектеп тарапынан:

цифрлық сауаттылық сабақтарын өткізу;

психологиялық тренингтер ұйымдастыру;

спорттық және шығармашылық іс-шараларды көбейту;

ата-анамен бірлескен жұмыстар жүргізу.

Ата-аналарға ұсыныстар:

гаджет қолдану уақытын бақылау;

«гаджетсіз уақыт» енгізу;

баламен ашық қарым-қатынас орнату;

ортақ отбасылық демалысты көбейту.

Оқушылармен жұмыс:

өзін-өзі басқару дағдыларын дамыту;

қызығушылықтарын анықтау;

офлайн белсенділікті арттыру.

Интернет — пайдалы құрал, алайда оны бақылаусыз пайдалану жасөспірімнің психологиялық және әлеуметтік дамуына кері әсер етеді. Сондықтан интернет тәуелділігінің алдын алу жұмысы мектеп, ата-ана және қоғамның бірлескен әрекетін талап етеді.

Әлеуметтік педагогтың негізгі міндеті — оқушыны виртуалды әлемге тәуелді етпей, оның шынайы өмірдегі белсенділігін, қарым-қатынасын және тұлғалық дамуын қолдау.