Жетісу облысы, Панфилов ауданы

Үлкеншыған орта мектебі

Бастауыш сынып мұғалімі

Мырзахмет Ақпейіл Таңатарқызы

Баяндама

4-сыныпта математика пәні арқылы функционалдық сауаттылықты дамыту жолдары

Кіріспе

Қазіргі қоғамдағы білім беру жүйесінің басты мақсаты – оқушыларды тек теориялық біліммен қаруландыру емес, сол білімді күнделікті өмірде тиімді қолдана алатын, өз бетінше ойлайтын, дұрыс шешім қабылдай білетін тұлға ретінде қалыптастыру. Осы талаптарға сәйкес функционалдық сауаттылық ұғымы білім беру саласында ерекше маңызға ие болып отыр.

Функционалдық сауаттылықтың негізі бастауыш сыныпта қаланады. Себебі бұл кезеңде оқушылардың ойлау қабілеті, танымдық белсенділігі, білімге деген қызығушылығы қалыптасады. Әсіресе математика пәні функционалдық сауаттылықты дамытудың негізгі құралдарының бірі болып табылады.

4-сыныпта математика сабағында оқушылар алған білімдерін өмірмен байланыстырып, есептерді саналы түрде шығарып, математикалық ұғымдарды күнделікті тұрмыста қолдануға үйренеді. Сондықтан бастауыш сынып мұғалімінің негізгі міндеті – әр сабақта функционалдық бағыттағы тапсырмаларды тиімді ұйымдастыру.

Негізгі бөлім

1. Функционалдық сауаттылық ұғымы және оның маңызы

Функционалдық сауаттылық – оқушының алған білімін нақты өмірлік жағдаяттарда қолдана алу қабілеті. Яғни, бұл тек есеп шығару емес, сол есептің өмірдегі мәнін түсіну, алынған нәтижені талдау және оны практикада пайдалану болып табылады.

4-сынып оқушылары үшін функционалдық сауаттылық:

өз бетінше ойлануға;

логикалық шешім қабылдауға;

математикалық білімді өмірмен байланыстыруға;

жауапкершілікке тәрбиелеуге мүмкіндік береді.

Математика сабағында функционалдық сауаттылықты дамыту арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылығы артып, оқу мотивациясы күшейеді.

2. 4-сынып математика сабағында функционалдық сауаттылықты дамытудың бағыттары

4-сыныпта функционалдық сауаттылықты дамыту келесі негізгі бағыттар бойынша жүзеге асырылады:

2.1 Өмірмен байланысты есептер

Өмірлік жағдаяттарға негізделген есептер оқушылардың күнделікті тұрмыста кездесетін мәселелерді шешу дағдысын қалыптастырады. Мысалы:

дүкендегі сатып алу, ақшаны есептеу;

уақытты анықтау (сағат, минут);

жол ұзындығын есептеу;

отбасы шығынын жоспарлау.

Мұндай есептер оқушылардың математикалық білімін тәжірибеде қолдануына ықпал етеді.

2.2 Мәтінді есептермен жұмыс

Мәтінді есептер функционалдық сауаттылықты дамытуда маңызды орын алады. Оқушылар:

есептің шартын түсінеді;

негізгі мәліметтерді анықтайды;

шешу жолын жоспарлайды;

қорытынды жасайды.

Бұл жұмыс түрі оқушылардың логикалық ойлауын және математикалық тілде сөйлеу дағдысын дамытады.

2.3 Логикалық тапсырмалар

Логикалық есептер мен тапсырмалар оқушылардың ойлау қабілетін дамытып, тез әрі дұрыс шешім қабылдауға үйретеді. Мұндай тапсырмалар:

салыстыру;

талдау;

қорытынды жасау дағдыларын қалыптастырады.

2.4 Кесте, сызба, диаграммалармен жұмыс

Кесте және диаграммалармен жұмыс жасау оқушыларды ақпаратты қабылдауға, талдауға және қолдануға үйретеді. Бұл да функционалдық сауаттылықтың маңызды элементі болып табылады.

3. Оқыту әдістері мен тәсілдері

4-сынып математика сабағында функционалдық сауаттылықты дамыту үшін келесі әдіс-тәсілдер тиімді қолданылады:

проблемалық оқыту;

ойын технологиялары;

топтық және жұптық жұмыс;

зерттеу тапсырмалары;

сұрақ-жауап әдісі.

Бұл әдістер оқушылардың белсенділігін арттырып, өз ойын еркін жеткізуіне мүмкіндік береді.

Қорытынды

Қорытындылай келе, 4-сыныпта математика пәні арқылы функционалдық сауаттылықты дамыту – оқушылардың болашақта өз білімін өмірде тиімді қолдана алатын, жан-жақты дамыған тұлға болып қалыптасуына негіз болады.

Функционалдық бағыттағы тапсырмалар оқушылардың тек есеп шығару дағдысын емес, логикалық ойлауын, талдау қабілетін және өмірлік тәжірибесін қалыптастырады. Сондықтан әрбір мұғалім сабақ барысында функционалдық сауаттылықты дамытуға бағытталған әдіс-тәсілдерді жүйелі түрде қолдануы қажет.