Баяндама. Шапшаң есептеудің кейбір әдістері

Шапшаң есептеудің кейбір әдістері

Көп жылғы тәжірибемізде шапшаң есептеудің әртүрлі әдістерін қолданып келеміз. Ауызша есептеу дағдылары математикалық білімнің маңызды элементі болып табылады.Соңғы жылдардағы компьютер, калькулятордың өмірге көптеп енуі оқушылардың шапшаң есептеу дағдыларына, ойлау қабілетінің тежелуіне әсер етуде. Осындай жайттарды ескерген әрбір мұғалім өз сабағында шапшаң есептеу, ауызша жаттығуларға уақыт бөліп отырады. Қолданып жүрген шапшаң есептеу әдістеріне тоқталайық.

Натурал сандарды шапшаң қосу мен азайту әдістері

Егер бір қ осылғышты бірнеше бірлікке арттырса, қосындыны сонша бірлікке кеміту керек.

Мысалы:

Егер бір қосылғышты бірнеше бірлікке арттырса, екінші қосылғышты сонша бірлікке кеміту қосынды мәнін өзгерпейді.

Мысалы:

Егер азайғышты бірнеше бірлікке арттырса, азайтқышты да сонша бірлікке арттыру айырма мәнін өзгертпейді.

Мысалы:

Егер екі санның қосындысынан сол сандардың айырмасын шегерсе, нәтижесінде екі еселенген кіші санның мәні шығады.

Мысалы:

Егер екі санның қосындысына сол сандардың айырмасын қосса, нәтижеде үлкен санның е кі есленген мәні шығады.

Натурал сандарды шапшаң көбейту мен бөлу әдісі

Көбейтудің қосу мен азайтуға байланысты үлестірімділік заңын пайдаланамыз.

Мысалы:

Ферроль әдісімен көбейту

Көбейтіндінің бірлігін алу үшін көбейткіштердің бірліктерін көбейтеді. Ондығын алу үшін біреуінің ондығын бірлігіне және керісінше көбейтіп, қосындыға ойға алған санды қосады, жүздігін алу үшін ондықтарын көбейтеді. Бұл әдіс мына теңдіктен шығады:

Мысалы:

а) 6-ны жазамыз, 5-ті ойға аламыз.

б) , 2-жазылады, 4 ойға алынады.

_в)

_{Ферроль әдісімен 10-нан 20-ға дейінгі екі орынды сандарды шапшаң көбейту}

_{Мысалы:}

_а)

_б)

_в)

_{Осы әдіспен үш орынды санды екі орынды санға көбейтуге болады.}

_{Мысалы:}

_{а) , 5 жазылады, 1 ойға алынады.}

_{б) , 7 жазылады, 1 ойда.}

_{в) , 8жазылады.}

_{г) жазылады.}

_{Пайдаланған әдебиеттер:}

1. _{Перельман Я. И. Қызықты алгебра.}

2. _{Математика анықтамалығы.}

3. _{«Мектептегі математика» журналы ( орыс тілінде ).}

4. _{«Информатика, физика, математика» журналдары.}