Бейметалдардың жалпы сипаттамасы. IV А топша элементтері.Көміртек. 10 сынып

Тақырыбы

§6.1.6.2.Бейметалдардың жалпы сипаттамасы. IV А топша элементтері.Көміртек.

уақыты

Білімділік мақсаты:

дамытушылық

тәрбиелік:

Оқушыларға ІVА топша элементтерінің жалпы сипаттамасы ,кристалл торларының ерекшеліктері туралы білімді қалыптастыру; олардың табиғатта кездесуі,қасиеттері,қолданылуы,алынуы;

бейметалдардың қасиеттерінің өзгеруін түсіндіре білу, ІVА топша элементтерінің жалпы сипаттамасы қорытынды жасау,жүйелеу, сөздік қорын молайту білім-білік дағдыларын дамыту.

сабақ уақытын бағалауға үйрету,еңбекқорлыққа және пәнге қызығушылығын арттыру.

Сабақ типі:

Аралас сабақ

Сабақ өткізілу түрі:

Кітаппен өз бетінше жұмыс жасау,мұғалімнің толықтыруы10-ЕТЖ-1 жұмыс істеу, 9-Б-4көру, фронталды сұрақтар,кітаппен өз бетінше жұмыс

Құралдар мен реактивтер:

Кітап, дәптер, интерактивті тақта ,10-ЕТЖ-1, ХЭПЖ. натрий гидрокарбонаты, көмірқышқыл газы, әк суы, лакмус

Ұйымдастыру

кезеңі:

(Сабақтың мақсаты мен кезеңдерін анықтау.)

-сабақта қалыпты жұмыс істеуге мүмкіндік жасау ;

-оқушыларды психологиялық дайындау.

Амандасу.Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың көңілін сабаққа аудару. Сабақтың жалпы мақсатын ашу ,оны өткізу жоспарын көрсету.

1-2

Үй тапсырмасын тексеру кезеңі:

Сабақтың білімділік мақсаты:

-үй тапсырмасының дұрыс, толық орындалғанын тексеру ;

-білімдеріндегі кеткен кемшіліктерді,тапсырма орындау барысында қиындықтарды анықтау ;

-кеткен кемшіліктерді жою.

1.Айналымға берілген үй тапсырмасын тексеру:бір-бірін тексеру

5-7

Оқушыларды білімді ,саналы және белсенді түрде меңгеруге дайындау кезеңі:

1.Сабақ тақырыбын хабарлау.Оқушылармен біріге отырып сабақ мақсатын айқындау.

Жаңа материалды оқып үйренудің практикалық қажеттілігін көрсету. Оқушылардың алдына оқу проблемасын қою.

Білімділік міндеттері:

-оқушылардың білім алуға деген ынта-ықыласын жұмылдыру.

-оқушыларды білім алудың мақсаттарын анықтауға;

- оқушылардың материалды бір мезгілде қабылдауы ,ой қорытындыларын жасауы,жалпылай және жүйелей білуі.

2.Оқыту проблемалары:

Бейметалдар..

Білімді жаңғырту. (Актуализация ):

2.Фронталды сұрақтар: жұппен жұмыс істеу (нашар үлгерушілермен жұмыс):

• Қандай бейметалдарды білесіңдер?

• ОларХЭПЖ қай бөлігінде орналасқан?

• Бейметалдар қандай периодтарда орналасқан?

• Период қандай элементтерден басталып қандай элементтермен аяқталады?

• Бейметалл атомдарынан түзілген қандай жай заттарды білесіңдер?

• Бейметалл атомдарынының құрылысы қандай?

• Бейметалл атомдарынында валентті электрондар саны қанша?

2-3

Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі

Білімділік міндеттері:

-оқушылардың өтілген материалды қабылдау ,есте сақтауын қамтамасыз ету;

-нақты қорытындылауға ,жүйелеуге әкелетін әдістермен тәсілдерді меңгеруіне жағдай туғызу;

- оқушыларды өтілген материалды қайта жаңғыртып, еске түсіру әдістерімен қамтамасыз ету;

-түсініктер,заңдар,ережелерді философиялық тұрғыдан түсінуге ,талдауға көмек ету;

-оқушылардың оқу материалын өз әдіс -тәсілдерімен бетінше қабылдауын қамтамасыз ету. Жаңа сабақты түсіндіру:

2.Мұғалімнің түсіндіруі:

Бейметалдар өте көп емес. Олардың физикалық қасиеттері әртүрлі ,бір элемент бірнеше жай зат түзе алатын қасиеттері бар (аллотропия). Оның себебі –кристалдық торының әртүрлі болуы, мысалы: алмаз, графит; ақ (молекулалық кристалл торы), қызыл фосфор (атомдық кристалл торы); молекула құрамының әртүрлі болуы - О₂ , О₃.Бұл құбылыс металдарға қарағанда көбінесе бейметалдарға тән құбылыс . Бейметалдар атомдарының валентті электрондары үштен артық (сутек пен гелийден басқа). Бейметалдардың негізгі ерекше қасиеті жоғары электртерістілігі,олар қосылыс түзгенде сыртқы қабатты толтыруға жетпейтін электрондарды басқа атомдардан қосып алып,энергетикалық дейгейін аяқтайды. Оларғат үш түрлі агрегаттық күй тән: қатты (күкірт, графит, йод крист., актив.көміртек, фосфор), сұйық - қалыпты жағдайда (бром); газ (сутек , азот, оттек, хлор, фтор).

Бейметалдардың тотықтырғыш қасиеті солдан оңға қарай артады,топтарда- төменнен жоғарыға қарай артады

Ең белсенді бейметалл - фтор. Өте кең таралған элементердің бірі тек қосылыс түрінде кездеседі.Неге ?

***.4 топ элементеріне жалпы сипаттама: 4 топ элементтеріне р-элементтер жатады:көміртек, кремний, германий, қалайы,қорғасын.Атом радиусы реттік нөмірі артқан сайын,иондану энергиясы,салыстырмалы электртерістігі кемиді. Топтарда жоғарыдан төмен қарай толтырылатын электрондық қабаттардың өсуіне байланысты сыртқы қабаттағы валентті электрондардың ядроға тартылуы нашарлайды, сондықтан бейметалдық қасиеттері жоғарыдан төмен қарай кеміп,ал металдық қасиеттері артады.Бірақ көміртек пен кремний басқа элементтерден ерекшеленеді,олар типтік бейметалдар. Германийда металдық белгілер бар,ал қалайы мен қорғасын металдар.Бұл топтың элеменнтерінің тотығу дәрежесі (+2)..

13-14

Жаңа сабақты қалай қабылдағанын алғашқы тексеру кезеңдері:

Білімділік мақсаты:

- оқылған материалды оқушылардың дұрыс өз мәнінде қабылдағанын анықтау;

-алғашқы берілген түсінікте кеткен кемшілікті анықтау;

- кеткен кемшілікті жою жұмыстары;

10-ЕТЖ-1 .64бет №1,2-нұсқа. №4,1-нұсқа

Дәптерге жазу:

3-5

Білімді жүйелеу және қорытындылау

Білімділік міндеттері:

- оқылған материалды оқушылардың дұрыс меңгергенін анықтау;

-алғашқы берілген түсінікте кеткен кемшілікті анықтау;

- кеткен кемшілікті жою жұмыстары;

1.Қорытынды жасау. \

5-7

Бақылау және өз бетінше бақылау:

Білімділік міндеттері:

- оқылған материалды оқушылардың дұрыс меңгергенін анықтау;

-алғашқы берілген түсінікте кеткен кемшілікті анықтау;

- кеткен кемшілікті жою жұмыстары

Жаттығуларды тексеру

2-3

Үй тапсырмасын беру кезеңдері:

Білімділік міндеттері:

-оқушыларға үй тапсырмасының берілу мақсаты ,мазмұны шығарылу жолы түсінікті болуын қамтамасыз ету

1. Үй тапсырмасын орындауға берілетін нұсқаулар. параграф 6.1 -6.2 оқу, № 1-4

2. Күнделікке жазғанын тексеру

1-2

Сабақ қорытындысын шығару:

- жекелеген оқушылар мен сынып жұмысына баға беру.Сабақтың кемшілігі мен қорытындысын шығару. Баға қою

1-2

Рефлексия кезеңі

Білімділік міндеттері: -оқушы мен мұғалім арасындағы дұрыс қарым қатынасты тудыру.

-оқушылардыңөзін өзі басқару және басқа адамдармен дұрыс қарым –қатынас принципін үйрету.Өздерің сабақта не істеп үлгердіңіздер?Сыныптастарыңызға немен көмектесе алдыңыздар. қызықты болды ма? Білгендеріңнің маңызы қандай? Сабақтың қай кезеңі ұнады?

1-2