Түсіндірме жазба Әдістемелік құрал жалпы білім беретін мектептердің «Көркем еңбек» пәні бойынша қыздар тобына арналған. Құралдың тақырыбы - «Белдемше тігу технологиясы». Негізгі мақсат Оқушыларға киім пішу мен тігу технологиясының қыр-сырын меңгерту, ұлттық және заманауи сән үрдістерін ескере отырып, белдемше түрлерін үлгілеу мен тігуге үйрету. Әдістемелік құралда белдемшенің түрлері, оның сызбасын құрастыру, матаны таңдау, пішу және тігу кезеңдері жүйелі түрде берілген. Сонымен қатар, қауіпсіздік ережелері, еңбек мәдениеті мен шығармашылық көзқарасты дамытуға бағытталған тапсырмалар қамтылған. Құрал мұғалімдерге оқу үдерісін тиімді ұйымдастыруға, оқушылардың практикалық дағдыларын қалыптастыруға, сондай-ақ эстетикалық талғамын дамытуға көмекші құрал ретінде ұсынылады. Белдемше тігу ережелері

Белдемше тігу- бұл киім тігу технологиясының негізгі және ең кең тараған түрлерінің бірі. Белдемше тігу барысында белгілі бір ережелер мен жұмыс кезеңдерін сақтау қажет. Бұл ережелер өнімнің сапасын арттырып, ұқыптылық пен дәлдікті қалыптастырады. 1. Дайындық кезеңі

Белдемшенің моделін таңдап, оның сызбасын (үлгісін) құрастыру. Өлшем алу: бел, бөксе, белден төмен ұзындығы және т.б. негізгі өлшемдер.

Матаны таңдап, оны үтіктеп, тегістеу. Қажетті құрал-жабдықтарды (ине, жіп, қайшы, түйреуіш, бор, сызықша, метр, тігін машинасы) дайындау. Матаны үнемді пайдалану үшін пішу сызбасын дұрыс орналастыру. 2. Пішу ережелері

Матаны жіптің бойымен дұрыс орналастыру.

Үлгілерді матаның үстіне түйреуішпен бекітіп, бордың көмегімен сызу.

Тігіс қосымшаларын (1-1,5) қалдыру.

Пішілген бөлшектерді шатастырмай ретімен сақтау. 3. Тігу ережелері

Алдымен бөлшектердің жиектерін өңдеу (оверлок немесе зигзаг тігісі).

Белдемшенің қонышын және қақ бөлшектерін біріктіру.

Қалта, қақпақ, қатпар сияқты сәндік элементтерді алдын ала тігу.

Бел сызығын белбеумен немесе белдікпен өңдеу.

Белдемшенің астыңғы етегін ішке бүктеп, үтіктеп, тігу.

Найзағай немесе ілгек сияқты бекіткіштерді орнату.

4. Үтіктеу және соңғы өңдеу Әрбір тігістен кейін бөлшектерді үтіктеп отыру - бұйымның сапалы көрінуін

Дайын бұйымды толық үтіктеп, тазалап, ақауларды тексеру.

Белдемшені манекенге немесе адамға киіп көру арқылы сәйкестігін анықтау.

5. Қауіпсіздік ережелері

Қайшыны ашық тастамау, инені киімге қадамау.

Тігін машинасымен жұмыс істегенде қолды иненің астына түсірмеу.

Электр құралдарын қолданғанда қауіпсіздік нұсқаулығын сақтау.

Жұмыс орнын таза және ұқыпты ұстау. Белдемше тігу ережелері

1.Дайындық: Белдемше моделін таңдау, өлшем алу, мата мен құралдарды дайындау. 2.Пішу: Матаны жіп бойымен орналастырып, үлгіні дұрыс түсіру және тігіс қосымшасын қалдыру.

3.Тігу:

Бөлшектердің жиектерін өңдеу, бел сызығын, найзағайды және етегін тігу.

4.Үтіктеу және соңғы өңдеу:

Әр кезеңнен кейін үтіктеп, дайын бұйымды тексеру.

5.Қауіпсіздік:

Қайшы, ине, машинамен жұмыс кезінде сақ болу, жұмыс орнын таза ұста

1.Белдемше моделін таңдау, өлшем алу, мата мен құралдарды дайындау

Белдемше тігуді бастамас бұрын ең алдымен оның моделін таңдау қажет. Модель таңдау кезінде оқушының жас ерекшелігі, дене пішімі және киімнің қолдану мақсаты ескеріледі (күнделікті, мерекелік, мектептік және т.б.).Одан кейін өлшем алу кезеңі орындалады. Негізгі өлшемдерге бел айналымы, бөксе айналымы және белден төмен ұзындығы жатады. Өлшем дұрыс алынбаса, бұйым денеге дұрыс отырмайды.

Келесі қадам -мата мен құралдарды дайындау. Матаны таңдау кезінде оның түсі, тығыздығы, құрамы мен үлгіге сәйкестігі ескеріледі. Матаны үтіктеп, тегістеп алған соң, тігуге арналған құрал-жабдықтар (ине, жіп, бор, метр, қайшы, түйреуіш, сызықша, тігін машинасы) реттеліп дайындалады.

Белдемшенің шығу тарихы Ежелгі дәуірде белдемше және тігін ісінің дамуы

Ежелгі дәуірде адамдар киімді табиғаттан қорғану және әсемдік мақсатында қолданған. Алғашқы киімдер аң терісінен, өсімдік талшықтарынан және табиғи маталардан дайындалған. Белдемше түріндегі киім үлгілері әйелдер мен қыздар арасында кең тараған. Мысыр, Грекия, Рим, Қытай және Орта Азия елдерінде белдемше әйел сұлулығы мен мәртебесінің белгісі саналған. Белдемшелер жібек, зығыр, жүн маталарынан тігілген, түрлі ою-өрнекпен, моншақ және алтын жіптермен безендірілген. Қазақ халқының да дәстүрлі киімдерінде белдемше ерекше орын алған. Ол көбіне қыз-келіншектердің сәндік киімі ретінде тігіліп, бел сызығын айқындау үшін белбеу немесе бүрмелермен толықтырылған. Осылайша, белдемше -ежелгі дәуірден бүгінге дейін өзінің сәндік және тұрмыстық маңызын жоғалтпаған киім түрі.

Орта ғасырларда белдемше және тігін ісінің дамуы

Орта ғасырларда тігін өнері жаңа деңгейге көтерілді. Бұл кезеңде киім тек тұрмыстық қажеттілік емес, әлеуметтік мәртебенің, байлық пен талғамның көрсеткіші болды.

Белдемше әйелдер мен қыздар арасында кең таралған сән үлгісіне айналды. Әсіресе Еуропада белдемшелердің пішіні мен ұзындығы өзгеріп, қатпарлы, көпқабатты, сәнді түрлері пайда болды. Маталар жібек, барқыт, мақпал, қымбат шұға түрлерінен тігілді. Әшекей ретінде алтын жіптер, меруерт, тастар мен өрнектер қолданылды.

Шығыс елдерінде, соның ішінде Орта Азия мен Қазақстан аймақтарында, белдемше ұлттық киім үлгісінің маңызды бөлігіне айналды. Қазақ әйелдерінің белдемшелері көбіне жеңіл, ыңғайлы, табиғи матадан тігілді. Бел сызығы мен етек бөлігіне сәндік жиектер, кестелер мен бүрмелер қосылды.

Орта ғасырларда тігіншіліктің кәсіби шеберханалары, жібек маталар саудасы және сәндік қолданбалы өнер кең дамып, қазіргі тігін технологиясының негізін қалады Белдемше моделін таңдау - тігінжұмысының алғашқы және маңызды кезеңі. Модель таңдау кезінде оның қолдану мақсаты, пішіні, ұзындығы және сәндік ерекшеліктері ескеріледі.

Жаңа дәуірде белдемше және тігін ісінің дамуы

Жаңа дәуірде (XVIII-XX ғасырлар) тігін ісі мен сән өнері қарқынды дамыды. Өнеркәсіп пен сауданың өркендеуі нәтижесінде маталар өндірісі кеңейіп, тігін бұйымдары халықтың күнделікті тұрмысында кең қолданылды.

Белдемше бұл кезеңде әйелдердің негізгі сәндік киімдерінің бірі ретінде қалыптасты. Әр елдің мәдениеті мен сән ағымына қарай белдемшенің пішіні, ұзындығы және матасы әртүрлі болды. Мысалы, Еуропада қатпарлы және көлемді белдемшелер сәнге айналса, Шығыс елдерінде жеңіл әрі ыңғайлы үлгілер тігілді.

XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында тігін машиналарының пайда болуы, өндірістік тігін фабрикаларының ашылуы, сән үйлерінің құрылуы - тігін технологиясын жаңа деңгейге көтерді. Белдемше үлгілері сән әлемінде тұрақты орын алды.

Қазақ қоғамында да әйелдер мен қыздар белдемшені тұрмыстық және мерекелік киім ретінде қолданды. Қазақтың ұлттық киімдеріндегі белдемшелер көбіне жібек, сәтен, мақпал, барқыт маталардан тігіліп, кесте, моншақ, жіп өрнектерімен безендірілді.

Қазіргі заманда белдемше және тігін ісінің дамуы

Қазіргі заманда тігін өнері мен сән индустриясы бұрынғыдан да қарқынды дамып келеді. Тігін саласына жаңа технологиялар, заманауи жабдықтар мен сандық дизайн жүйелері енгізілуде. Киім өндіру үдерісі автоматтандырылып, экологиялық таза және сапалы материалдар кеңінен қолданылуда.

Белдемше - бүгінгі күні де әйелдер киімінің ең танымал әрі әмбебап түрі. Заманауи дизайнерлер белдемшенің сан алуан үлгілерін - классикалық, спорттық, этностильдегі, кежуал және кешкі үлгілерін ұсынуда. Әр белдемше пішіні әйел тұлғасын айқындап, сән мен жайлылықты үйлестіреді.

Қазақстанда тігін өнері мен сән саласы ұлттық нақышта дамып келеді. Жас дизайнерлер мен шеберлер қазақтың дәстүрлі өрнектерін, ою-әдістерін заманауи белдемше үлгілерінде қолдану арқылы ұлттық стильді жаңғыртты.

Білім беру жүйесінде де көркем еңбек пәні арқылы оқушылар тігін ісінің қыр-сырын меңгеріп, өз қолымен сәнді бұйымдар тігуге үйренуде. Белдемше тігу сабақтары оқушылардың еңбекке баулу, шығармашылық ойлау, және сәндік талғамын қалыптастыруға бағытталған.

Қазіргі заман белдемшесі - бұл дәстүр мен инновацияның үйлесімі. Ол тек киім емес, мәдениет пен шығармашылықтың көрінісі болып санала

Белдемшенің теориялық негіздері

Белдемшелердің негізгі түрлері: Түзу белдемше - классикалық, іс-шараларға және күнделікті киімге жарайды.

Қоңырау тәрізді белдемше - қозғалысқа ыңғайлы, сәндік үлгі.

Пліссірленген (бүрмелі) белдемше - жастарға арналған, көлем береді.

Клеш белдемше - белден кеңейе тігілетін, нәзік әрі әсем көрінетін үлгі.

Модель таңдау кезінде матаның түрі мен түсі, сондай-ақ киімнің дене пішіміне үйлесімділігі басты назарда болады. Дұрыс таңдалған модель дайын бұйымның сапасын және көркемдік әсерін арттырады.

Мақсаты

Оқушыларға белдемше тігу технологиясын үйрету, киім үлгісін талдау, өлшем алу, мата таңдау, пішу және тігін жұмыстарын орындау арқылы еңбек мәдениетін, шығармашылық қабілетін, сәндік талғамын дамыту.

Міндеттері

1.Белдемше түрлерін және олардың үлгілерін ажыратуға үйрету;

2.Эскиз жасау және модель таңдау дағдыларын қалыптастыру;

3.Өлшем алу мен пішу ережелерін меңгерту;

4.Тігін құралдарымен қауіпсіз жұмыс істеуді үйрету;

5.Тігіс түрлерін орындау тәсілдерін тәжірибеде көрсету;

6.Үтіктеу және соңғы өңдеу жұмыстарын орындау дағдысын қалыптастыру;

7.Сәндік элементтер қосу арқылы бұйымды безендіруге баулу;

8.Оқушылардың шығармашылық қабілетін және еңбекке қызығушылығын артыру

9.Жұмыс орнын ұйымдастыру және қауіпсіздік ережелерін сақтау дағдыларын бекіту; 10.Дайын бұйымның сапасын бағалауға және өзіндік талдау жасауға үйрету.

Белдемше моделін таңдау

Тік белдемше
Клёш белдемше

Плесірленген белдемше

Қоңырау тәрізді белдемше

Тігін жұмыстарына дайындық

Мата таңдау Белдемше тігудегі маңызды кезеңнің бірі - мата таңдау. Дұрыс таңдалған мата бұйымның сапасын, пішінін және көркемдік әсерін айқындайды. Мата таңдау кезінде келесі көрсеткіштер ескеріледі: Мақсаты: күнделікті, мерекелік немесе мектеп формасына арналған белдемше. Құрамы: табиғи (мақта, жібек, зығыр) және синтетикалық (полиэстер, вискоза) талшықтардан тұруы мүмкін. Тығыздығы мен серпінділігі: белдемшенің пішінін сақтауға және ыңғайлылығына әсер етеді. Түсі мен өрнегі: оқушының жасына, фигурасына және жалпы стильге үйлесімді болуы қажет. Белдемшелерге жиі қолданылатын маталар: мақта-мата, габардин, твид, трикотаж, жібек, костюмдік мата. Мата таңдалғаннан кейін оны жуу немесе булап үтіктеу арқылы отырғызу (деформациясын болдырмау) қажет. Бұл дайын бұйымның сапасын а Құралдарды дайындау Белдемше тігуді бастамас бұрын барлық тігін құралдары мен жабдықтарын дайындау қажет. Құралдардың толық әрі дұрыс дайындалуы жұмыстың сапасына және орындалу уақытына әсер етеді.

Негізгі құралдар:

Өлшеу құралдары: метр, сызықша, сызғыш - өлшем алу және сызба құрастыру үшін.

Белгілеу құралдары: тігін бор, маркер, түйреуіш - матаны пішу алдында белгі салуға арналған.

Кесу құралдары: матаға арналған қайшы, жіпке арналған қайшы - пішім мен жіптерді дәл кесу үшін.

Тігу құралдары: ине, жіп, қол ине жиынтығы, түймелер, найзағай және т.б.

Тігін машинасы: негізгі тігістерді орындауға арналған. Машинаны алдын ала тексеріп, жіпті дұрыс өткізу қажет. Үтіктеу құралдары: үтік және үтіктеу тақтасы - бұйымның тігісін тегістеу және соңғы өңдеу үшін.

Жұмыс орнын ұйымдастыру:

Құралдар ретімен орналастырылып, қолдануға ыңғайлы болуы тиіс.

Артық заттар алынып, жұмыс беті таза ұсталуы керек. Электр тігін машинасын пайдаланғанда қауіпсіздік ережелері қатаң сақталады. рттырады және тігу кезінде қателіктердің алдын алады.

Өлшем алу және сызба құрастыру Өлшем алу Белдемше тігудің ең маңызды кезеңдерінің бірі - өлшем алу. Дұрыс алынған өлшем дайын бұйымның денеге дәл және ыңғайлы отыруын қамтамасыз етеді.

Өлшем алу ережелері:

Өлшем алу кезінде оқушы табиғи қалыпта, түзу тұруы қажет. Бел сызығына жіп байлап, негізгі бағытты белгілеу керек. Өлшеу кезінде сантиметрлік лентаны тым қатты немесе босаң ұстауға болмайды.

Белдемше тігуге қажетті негізгі өлшемдер:

1. Бел айналымы (Ба): белдің ең жіңішке жерінен айналдыра өлшенеді.

2. Бөксе айналымы (Бк): бөксенің ең шығыңқы тұсынан өлшенеді.

3. Белден бөксеге дейінгі биіктік (Бб): бел сызығынан бөксе сызығына дейін тік өлшенеді.

4. Бұйым ұзындығы (Ұ): белден төмен қажетті ұзындыққа дейін тік өлшенеді.

5. Бөксе айналымының жартысы (½ Бк): сызба құрастыруда қолданылады.

Маңызды ескерту:

Өлшемді алу кезінде оқушы үстінде жұқа киім болуы тиіс.

Барлық өлшемдер дәптерге немесе арнайы кестеге жазылады.

Дәл өлшем -әдемі пішімнің кепілі.

Белдемшені пішу технологиясы

Белдемшені пішу - тігін жұмысының ең жауапты кезеңдерінің бірі. Бұл кезеңде алынған өлшемдер мен дайындалған сызба матаға дұрыс орналастырылып, бөлшектер дәл қиылады. Дұрыс пішу белдемшенің денеге қонымдылығын, пішінінің әдемілігін және дайын бұйымның сапасын қамтамасыз етеді.

Пішуге дайындық жұмыстары

Пішуді бастамас бұрын төмендегі дайындық жұмыстары орындалады:

Матаны жуу немесе булап үтіктеу арқылы отырғызу (деформацияның алдын алу);

Матаны тегіс жерге жайып, жіп бағытын (бойлық жіп) анықтау;

Сызба (үлгі) бөлшектерінің толық дайын екенін тексеру;

Қажетті құралдарды дайындау (матаға арналған қайшы, бор, түйреуіш, метр, сызғыш);

Жұмыс орнын жарық әрі кең етіп ұйымдастыру.

Бұл кезеңде мұғалім матаның оң және теріс бетін ажырату жолдарын көрсетеді.

Пішу ережелері

Пішу барысында келесі ережелер қатаң сақталуы тиіс:

Матаны бойлық жіп бағытымен (тік жіппен) орналастыру,

Үлгілерді матаның оң бетіне орналастыру,

Үлгілерді түйреуішпен бекітіп, бор арқылы анық сызу,

Барлық тігіс қосымшаларын қалдыру (орташа есеппен 1-1,5 см, етекке 2-4 см);

Үлгілерді белгілеу кезінде өлшем дәлдігіне ерекше көңіл бөлу,

Қайшымен кесу кезінде матаны көтермей, тегіс кесу,

Белдемше бөлшектерін пішу реттілігі

Белдемшені пішу төмендегі ретпен орындалады:

Алдыңғы және артқы негізгі бөлшектерді пішу;

Белбеу немесе белдік бөлігін пішу;

Қалта бөлшектерін (егер модельде болса) пішу;

Найзағай тігілетін бөлікті белгілеу;

Барлық бөлшектерге белгі салу (алдыңғы, артқы, оң, сол).

Белдемшенің барлық бөлшектері толық және дәл пішіліп дайын болады.

Матаны үнемді пайдалану тәсілдері

Үлгілерді матаға ықшам орналастыру;

Матаны екі қабаттап бүктеу арқылы симметрияны сақтау; Артық қалдықтарды кішкене бөлшектерге қолдану;

Өрнекті маталарда сурет бағытын ескеру.

Пішілген бөлшектерді сақтау және тексеру

Әр бөлшекті ретімен жинақтау;

Ұсақ бөлшектерді (қалта, белбеу) бөлек қалташаға салу;

Бөлшектердің саны мен атауын тексеру;

Қателіктер болса, тігуге дейін түзету.

Пішу кезіндегі қауіпсіздік ережелері

Қайшыны ашық қалдырмау;

Қайшыны басқаға жүзін төмен қаратып беру;

Түйреуіштерді ауызға салмау;

Қайшыны тек матаға арналған мақсатта пайдалану.

Белдемшені тігу технологиясы

Белдемшені тігу – пішілген бөлшектерді біртұтас бұйымға айналдыру үдерісі. Әр кезең белгілі бір тәртіппен орындалуы тиіс. Тігу реттілігін сақтау бұйымның сапалы, берік және эстетикалық жағынан тартымды болуын қамтамасыз етеді.

1-кезең. Тігін жұмысына дайындық

Жұмыс орнын ретке келтіру, жарықтың жеткілікті болуын қамтамасыз ету;

Тігін машинасын тексеру (жіптің дұрыс өткізілгенін, ине жағдайын бақылау);

Матаның пішілген бөлшектерін үтіктеп, тегістеп алу;

Бөлшектердің жиектерін өңдеу (оверлок немесе зигзаг тігісімен).

Бұл кезеңде оқушыларға құралдарды дұрыс пайдалану мен қауіпсіздік ережелері қайта еске салынады.

2-кезең. Алдыңғы және артқы бөлшектерді біріктіру

Белдемшенің алдыңғы және артқы бөлшектерін оң беттері ішке қаратып беттестіру;

Бүйір тігістерін түйреуішпен уақытша бекіту;

Машинамен тігіп шығу;

Тігіс араларын ашып үтіктеу.

Нәтиже:

Белдемшенің негізгі пішіні қалыптасады.

3-кезең. Қалта және сәндік элементтерді тігу (егер модельде болса)

Қалта орнын белгілеу;

Қалта бөлшектерін алдын ала өңдеу;

Қалтаны негізгі бөлшекке тігу;

Қатпар, бүрме, кесте сияқты сәндік элементтерді бекіту;

Әр элементті тіккеннен кейін үтіктеу.

Ескерту:

Сәндік элементтер негізгі бөлшектер толық біріктірмей тұрып тігіледі.

4-кезең. Найзағай немесе бекіткіш орнату

Найзағай тігілетін орынды белгілеу (артқы немесе бүйір тігіс);

Найзағайды түйреуішпен бекіту;

Арнайы аяқша арқылы машинамен тігу;

Найзағайдың ашылып-жабылуын тексеру.

Найзағай орнына түйме, ілгек немесе резеңке қолдануға болады.

5-кезең. Бел сызығын өңдеу

Белбеу немесе белдік бөлігін дайындау;

Белбеуді бел сызығына оң беттерімен беттестіріп тігу;

Белбеудің ішкі жағын ішке бүктеп, қол тігісімен немесе машинамен бекіту;

Бел сызығын үтіктеп тегістеу.

Бұл кезеңде оқушыларға бел өлшемінің дәлдігі мен симметрия сақтаудың маңызы түсіндіріледі.

6-кезең. Белдемше етегін өңдеу

Етек ұзындығын нақтылау;

Етек шетін 1,5-3 см ішке бүктеу;

Үтіктеп, бүгіс сызығын айқындау;

Машинамен немесе жасырын қол тігісімен бекіту.

Үтіктеу және соңғы өңдеу

Үтіктеудің негізгі ережелері

1.Үтіктеуді мата түріне қарай белгілі температурада орындау керек.

Мақта, зығыр маталар - жоғары температурада (100-200°C).

Жүн, трикотаж - орташа температурада (150-170°C);

Жібек, синтетикалық мата - төмен температурада (100-120°C).

2.Үтіктеу алдында үтіктің табанын және су резервуарын тексеру.

3.Матаның оң бетіне тікелей үтік баспау - оның беті жылтырап кетуі мүмкін. Қорғау үшін дәке немесе жұқа мата қолдану керек.

4.Тігістерді үтіктегенде алдымен ішкі жағынан, кейін сыртқы жағынан өңдеу қажет.

5.Белдік, қалта, қатпар сияқты ұсақ бөлшектерді үтіктеуде ұсақ үтіктеу тақтайшалары мен үтіктеу жастықшаларын қолданған жөн.

2. Үтіктеу реттілігі

1.Тігіс араларын ашу:

Бүйір тігістер мен бел сызығының тігістерін ашып үтіктеу.

2.Қалта мен қатпарларды үтіктеу:

Қалта сызықтары мен қатпарлар тегіс, айқын көрінуі тиіс.

3.Белдік пен етекті үтіктеу:

Белдік бөлігі ішке қарай бүктеліп, үтіктеледі; етек бөлігі ішке кіріп, бүгісі айқын болуы қажет.

4.Соңғы жалпы үтіктеу:

Белдемше толық тігілген соң жеңіл булап, жалпы пішінін сақтай отырып үтіктеу.

Қауіпсіздік ережелері

Үтіктеу кезіндегі қауіпсіздік ережелері

Үтіктеу кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау - оқушының жарақат алмауы және еңбек мәдениетін қалыптастырудың маңызды бөлігі. Үтікпен жұмыс істеу кезінде жылу мен электр энергиясы қолданылады, сондықтан қауіпсіздік шараларын қатаң сақтау қажет.

1. Үтіктеу алдында:

1.Үтіктің сымының бүтіндігін, штепсель мен розетканың жарамдылығын тексеру.

2.Үтікті құрғақ қолмен ұстау. Қол мен үстелдің су болмауын қадағалау.

3.Үтіктеу тақтасы берік, тұрақты және ыңғайлы биіктікте болуы тиіс.

4.Үтіктейтін орын жарық және кең болуы керек, сымдар ілініп қалмайтындай етіп орналастыру қажет.

5.Үтікке суды тек сөндірілген және салқын күйінде құю керек.

2. Үтіктеу кезінде:

1.Үтікті қызған күйінде қараусыз қалдыруға болмайды.

2.Үтіктеп жатқанда үтіктің сымына, табанына және бу шығару тесіктеріне қол тигізуге болмайды.

3.Матаны үтіктегенде бу шығару кезінде бет пен қолды буға тым жақындатпау керек.

4.Үтіктеу кезінде арнайы төсемше (үтіктеу тақтасы, мата, дәке) қолдану қажет.

5.Үтікті киімнің жібек, синтетика, жүн түрлерінде төмен температурада пайдалану.

6.Үтіктеу кезінде оқушының тұрқысын тік ұстап, жұмыс аймағын реттеп, дене қалпын дұрыс сақтау маңызды.

3. Үтіктеу аяқталған соң:

1.Үтікті розеткадан ажыратып, салқындаған соң ғана орнына қою.

2.Үтік толық суығаннан кейін ғана оны жинап, қақпағын жабу керек.

3.Үтіктеу орнын ретке келтіру: мата, бұйым, құрал-жабдықтарды жинау.

4.Үтіктеу кезінде қолданылған су немесе бу қалдықтарын төгіп, үтікті құрғақ ұстау қажет.

4. Есте сақтаңыз:

Үтікті су қолмен ұстауға болмайды.

Үтікке су құйылған кезде немесе төңкерілгенде электр тогы соғуы мүмкін.

Үтікті балаларға беруге немесе ойнауға рұқсат етілмейді.

Егер үтіктен иіс, түтін немесе ұшқын шықса, оны бірден өшіріп, мұғалімге хабарлау қажет.

5. Қауіпсіз жұмыс белгілері:

Үтіктеу орнында тәртіп пен тазалық сақталған;

Үтік жарамды күйде;

Оқушы жұмыс нұсқаулығын сақтай отырып, үтікті дұрыс пайдаланады;

Қорытынды

Осы әдістемелік құралда «Белдемше ігу технологиясы» тақырыбы бойынша оқушыларға қажетті теориялық білім мен практикалық дағдылар толық қамтылды. Белдемше- киім үлгісіндегі негізгі элементтердің бірі болып, оның сапасы мен пішіні бұйымның жалпы көрінісін айқындайды. Сондықтан белдемшені тігу технологиясын меңгеру оқушыларға тігін өнерінің негізін беруге, әрі келешекте күрделі конструкциялармен жұмыс істеуге негіз қалайды.

Тақырыптың негізгі бөлігінде белдемшенің бөлшектерін дұрыс дайындау, тігіс ретін сақтау, бүйір тігістерін орындау, бел сызығын өңдеу, сондай-ақ белбеу немесе резеңке қондыру тәрізді маңызды кезеңдер қарастырылды. Бұл әрекеттердің әрқайсысы бұйымның киюге ыңғайлы, әдемі және ұзақ уақытқа шыдамды болуына ықпал етеді. Практикалық тапсырмалар мен сызбалар арқылы оқушылар нақты кезеңдерді қайталап, өздігінен жұмыс істей білу қабілетін дамытады.

Сонымен қатар, әдістемелік құралда 2 жи (білім және дағды деңгейі) арқылы бақылау және дескрипторлар арқылы бағалау жүйесі ұсынылған. Бұл оқушының жетістігін нақты өлшеуге, кемшіліктерін анықтап түзетуге мүмкіндік береді. Әрбір жұмыс кезеңі қауіпсіздік ережелерімен байланысты көрсетіліп, еңбек мәдениеті мен ұқыптылыққа тәрбиелеу мақсаттары да орындалды.

Пайдаланған әдебиеттер

1.Көркем еңбек. Жалпы білім беретін мектептің 5-8 сыныптарына арналған оқулық. - Алматы: Атамұра, 2019.

2.Қасымова Г., Сейітова А. Тігін ісінің негіздері. - Алматы: Мектеп, 2018.

3.Нұрпейісова Л. Қолөнер және сәндік қолданбалы өнер. - Алматы: Рауан, 2017.

4.Қазақ ұлттық энциклопедиясы. - Алматы, 2016.

5.Болатбекова Ж. Киім пішу технологиясы. - Алматы: Білім, 2020.

6.Әбілдаева А. Тігін және сән. - Алматы: «Қазақ университеті», 2019.

7.Садвакасов К. Қолөнер және тігін технологиясы. -Нұр-Сұлтан: Фолиант, 2021.

8.Казахская народная одежда. История и традиции. -Алматы: «Аруна», 2018.

9.Дизайн одежды. Теория и практика. - Алматы: «Рауан», 2020.

10.Интернет ресурстары:

«Көркем еңбек» және «Тігін ісі» пәндері бойынша оқу материалдары (оқулық, методикалық нұсқаулық, презентациялар).

YouTube оқу бейнелері (тігін, пішу, үтіктеу бойынша практикалық сабақтар).

Нормативті бөлім

Күнтізбелік тақырыптық жоспар аптасына - 1 сағаттан 10 сағат

№		Бөлім Тақырып	Оқу мақсаты		Сағат саны
					Практи-калық	Теория	Барлығы
1	Дизаин және технология	Белдемшенің түрлері мен қолданылуы		Белдемше туралы білімді қалыптастыру: оның түрлері, пішіндері және қолданылу ерекшеліктерін білу.	1			1
2		Белдемше дизайнын жасау негіздері		Белдемше түрлері мен үлгілерін анықтау Дизайн идеяларын зерттеу және талдау	1			1
3 4		Эскиз жасау және модель таңдау		Киім бұйымдарының (белдемше) эскизін жасау және модель таңдау кезінде композициялық және көркемдік талаптарды ескеру	1 1			1 1
5		Өлшем алу және базалық сетка құру		Оқушылар белдемше тігуге қажетті өлшемдерді дұрыс алып,кестеге жазып, базалық сетка құра отырып, белдемшенің негізгі сызбасын жасай алады.	1			1
6		Матаны таңдау, пішуге дайындау		Белдемше тігу технологиясының матаны таңдау және пішуге дайындау кезеңдерін түсіндіру, мата қасиеттері мен таңдау ережелерін үйрету.	1			1
7		Белдемше бөліктерін пішу		Белдемшенің бөлшектерін үлгі бойынша пішуді, тігіс қосымшасын қалдыруды және бөлшектерді ретімен сақтауды түсіндіру.	1			1
8 9 10		Бүйір тігістерін орындау Белбеу немесе резеңке қондыру Бұйымды соңғы өңдеу.ЫЖӨ	Белдемшенің бел сызығын белбеу немесе резеңке арқылы өңдеу әдісін түсіндіру, қажетті операцияларды орындау тәртібін меңгерту. Бұйымды үтіктеу және соңғы өңдеу ережелерін түсіндіру, әр кезеңнен кейін үтіктеу мен ақауды тексеру тәртібін меңгерту.		1 1 1			1 1 1
		Барлығы			10			10

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:3Бөлім Дизайн және технология			Мектеп
Күні Сабақ:1			Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып: 8			Қатысқандар саны:		Қатыспаған саны:
Сабақ тақырыбы		Белдемшенің түрлері мен қолданылуы
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)		8.2.1.1 – Белдемше туралы білімді қалыптастыру: оның түрлері, пішіндері және қолданылу ерекшеліктерін білу.
Сабақ мақсаттары		Оқушыларға белдемше туралы жалпы түсінік беру, оның түрлері мен пішіндерін таныстыру; белдемше түрлерін ажырата білу дағдысын қалыптастыру және киім таңдауда сән талаптары мен эстетикалық талғамды ескеруге үйрету. Жасанды интеллект ұсынған үлгілерге сүйене отырып, белдемше таңдауда сән талаптары мен эстетикалық талғамды ескеру.
Құндылықтарды дарыту		Эстетикалық талғам мен сән мәдениетін қалыптастыру; Ұқыптылыққа, жинақылыққа және жауапкершілікке тәрбиелеу; Еңбекке құрметпен қарау, қол еңбегінің маңызын түгу
Сабақтың барысы
кезеңі	Педагог іс-әрекет			Оқушы әрекеті		Бағалау	Дескриптор		Ресурстар
Сабақтың басы	Сәлемдесу. Оқушылардың сабаққа қатысуын текеру «Телефон » әдісі арқылы топқа бөлу Мұғалім оқушыларға әртүрлі белдемше түрлерін қысқа карточкаларға жазады. Жеке хабар: Әр оқушыға карточка беріледі. Олар өз хабарын сыбырлап (телефон сияқты) келесі оқушыға айтады. Топқа біріктіру: Бірдей немесе ұқсас хабар алған оқушылар бір топқа жиналады. Мысалы: барлық «Қысқа белдемше» хабарын алғандар -1 топ, «Клеш белдемше» хабарын алғандар - 2 топ.			Сәлемдеседі. Мұғалімнің нұсқауын тыңдайды және түсінеді. Өздеріне берілген карточкадағы хабарды мұқият оқиды. Хабарды сыбырлап (телефон сияқты) келесі оқушыға жеткізеді.		Қ/б Мадақтау	Нұсқауды дәл, уақытында және толық орындайды		Үлестірмелі қағаздар
Сабақтың ортасы	Өткен тақырыпқа шолу тәсілдері: 1.Сұрақ-жауап әдісі: Мұғалім оқушыларға Алдыңғы сабақта қандай киім түрлерімен таныстық? Киім стильдерін ата? Дизаин дегеніміз не? Бүгінгі сабақта біз белдемше туралы жаңа тақырыпты қарастырамыз. Белдемше - әйелдер киімінің ең негізгі әрі сәндік элементтерінің бірі. Біз оның түрлерін, пішіндерін, ұзындығын және қолдану ерекшеліктерін үйренеміз. Сондай-ақ, сәндік талғам мен практикалық ыңғайлылықты ескере отырып, белдемшені қалай таңдауға болатынын талқылаймыз. Сабақ барысында біз тек теориялық біліммен шектелмей, жасанды интеллект құралдарын, визуалды материалдарды және топтық әдістерді қолданамыз. Бұл әдістер сіздерге белдемше түрлерін ажыратып, өз идеяларыңызды ұсынуға мүмкіндік береді. Сабақ соңында әр оқушы өз белдемшесін талдап, топпен бірге қорытынды жасап, шығармашылық тапсырманы орындайды. Мақсатымыз – білім мен дағдыны дамыту, эстетикалық талғам қалыптастыру және шығармашылық қабілеттерді арттыру». Бейне жазба Сұрақ-жауап 1.Белдемшенң биіктігі неше см болған? 2.Қай жылы мұражайға өткізілген 3.Қандай белдік тағылған			Оқушылар сұрақтарға нақты жауап береді Жасанды интеллект құралдарын, визуалды материалдарды және топтық әдістерді қолданады. Бұл әдістер белдемше түрлерін ажыратып, өз идеяларың ұсынады Оқушылар Сұраққа жауап береді Белдемшенің түрлері мен ерекшеліктерін ажыратады		Қ/б «Қол соғу» Қ/б «Смаиликтер» әдісі Өте жақсы Жақсы Талпын Қ/б Мадақтау	Сұрақтарға нақты жауап бере алады Жасанды интеллект құралдарын, визуалды материалдарды және топтық әдістерді қолданаалады Бейне жазбаны көреді .Белдемшенің шығу тарихын біледі		Үлестірмелі карточкалар Суреттер Смаиликтер Суреттер ЖИ плптформасы https://youtu.be/4_flZnFq78g?si=uFQ7KV3KkT3pp7pP
	Тапсырма 1.Жеке жұмыс «Менің ойым» әдісі Тапсырманы түсіндіреді: белдемше түрлерін ажырату, сипаттау; Жасанды интеллект құралын немесе визуалды материалдарды пайдалануды ұсынады Өз ойларын қосады Тапсырма 2.Топтық жұмыс «Кім жылдам» әдісі Әр топқа тапсырма береді: белдемшенің ерекшеліктерін талдау, постер немесе презентация жасау; Қажет болса, кеңес береді, түзетеді.			Белдемшенің түрлері мен ерекшеліктерін ажыратады; ЖИ немесе визуалды материал арқылы қосымша ақпарат жинайды өз ойларын айтады Топпен бірігіп, белдемшенің түрін талдайды; Қорытынды жасап, постер немесе презентацияны дайындайды; Пікір алмасып, топ ішінде белсенді қатысады.		Қ/б «Бірін бірін бағалау» Қ/б «Өзара бағалау»		Белдемшенің түрлері мен ерекшеліктерін ажыратайалады ЖИ немесе визуалды материал арқылы қосымша ақпарат жинайды өз ойларын айтады Топпен бірігіп, белдемшенің түрін талдайаладыҚорытынды жасайды	Жасанды интеллект құралы визуалды материалдарды
Сабақтың соңы	Рефлексия: Сабақта мен ........................жұмыс істедім, өйткені...................... Мен .................................... ..............идеяны ұсындым Мен мақсатқа жеттім...................өйткені..................... Сабақ мен үшін................................................... болды Менің көңіл күйім..........................................................			Негізгі пікірлерді жинақтау және шешім ұсыну. Мадақтау

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:3Бөлім Дизайн және технология			Мектеп
Күні Сабақ:2			Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып: 8			Қатысқандар саны:		Қатыспаған саны:
Сабақ тақырыбы		Белдемше дизайнын жасау негіздері
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)		Белдемше түрлері мен үлгілерін анықтау Дизайн идеяларын зерттеу және талдау
Сабақ мақсаттары		Белдемшенің негізгі түрлері мен үлгілерін анықтайды; Белдемше пішіндерінің ерекшеліктерін ажыратад ы Белдемше түрлерін стильіне, ұзындығына және пішіміне қарай жіктейді Белдемше үлгілерін күнделікті өмірде қолдану жолдарын түсіндіреді
Құндылықтарды дарыту		Киім түрлерін зерттеу арқылы еңбекке, қолөнерге қызығушылық қалыптастыру. Ұлттық және заманауи киім үлгілеріне, өзге адамдардың пікіріне құрметпен қарау ЖИ көмегімен алынған ақпаратты саралап, өз пікірін дәлелдейді.
Сабақтың барысы
кезеңі	Педагог іс-әрекет			Оқушы әрекеті		Бағалау	Дескриптор	Ресурстар
Сабақтың басы	Сәлемдесу. Оқушылардың сабаққа қатысуын текеру «Пошта»әдісі арқылы топқа бөлу «пошта жәшігін» (конверт/қорапша) дайындайды;,жәшіктің сыртына белдемше түрлерінің атауын немесе суретін жапсырады (мысалы: Күн, Қатпарлы, Трапеция); Әр оқушыға поштадан хат алады Мұғалім оқушыларға хатты қай белдемше түріне сәйкес келетінін анықтайды. жәшікктен хат салған оқушылар топқа бірігеді; Топтардың толық жиналуын қадағалап, сабақ тақырыбы мен мақсатын таныстырады.			Сәлемдеседі. Берілген хаттағы тапсырманы/сипаттаманы оқиды; Сәйкес белдемше түрін анықтайды; Хатты тиісті «пошта жәшігіне» алады. Өз тобына орналасады.		Қ/б Мадақтау	Нұсқауды дәл, уақытында және толық орындайды	Үлестірмелі қағаздар «Пошта жәщігі»

Сабақтың ортасы

Сабақтың соңы

Өткен тақырыпқа шолу тәсілдері:

1.Сұрақ-жауап әдісі:

Мұғалім оқушыларға

1.Белдемшенң биіктігі неше см болған?

2.Қай жылы мұражайға өткізілген?

3.Қандай белдік тағылған?

4.Белдемше ең алғаш ,қай елде пайда болған?

«ЖИ – дизайнер кеңесшісі» әдісі Тапсырма:1

Оқушылар ЖИ құралын пайдаланып, берілген сұрақтарға жауап алады және нәтижесін талдайды.

ЖИ-ге берілетін сұраныс (prompt):

«Маған белдемшенің негізгі түрлерін ата және әрқайсысының ерекшелігін қысқаша түсіндір»

Тапсырма:2 «Пікірталас» әдісі «Дизайн идеяларын зерттеу және талдау» Берілген белдемше үлгілерін қара. 2.Өзіңе ұнаған 1 белдемше дизайнын таңда. 3.Таңдаған дизайнды төмендегі көрсеткіштер бойынша зерттеп, талда: белдемшенің пішіні; ұзындығы;түсі,матасы; сәндік элементтері; қай жағдайда киюге лайық (күнделікті, мерекелік, мектеп) Талдау жазбаша түрде немесе кесте/сызба арқылы көрсет. «Менің ойымша, бұл дизайн сәтті, себебі…» деп қорытынды жаса. Рефлексия Смайлик арқылы бағалау сабақ ұнады, бәрін түсіндім орташа

Оқушылар сұрақтарға нақты жауап береді

Оқушылар ЖИ құралын пайдаланып, берілген сұрақтарға жауап алады және нәтижесін талдайды. ЖИ-ден алынған ақпаратты оқиды; Белдемше түрлерін дәптеріне жазады; Өз тобына сәйкес белдемше түрінің ерекшелігін талқылайды; Топ атынан қысқаша таныстырады

Оқушы таңдалған дизайнды төмендегі сұрақтар арқылы талдайды: Бұл белдемшенің пішіні қандай және неге таңдалған? Қандай түстер мен маталар қолданылған? Дизайн ыңғайлы ма, сәнді ме? Бұл дизайн кімге және қандай жағдайда лайық? жазбаша жауап

Қ/б

«Қол соғу»

Қ/б

«Смаиликтер» әдісі

Өте жақсы Жақсы Талпын

Қ/б

Мадақтау

Қ/б

Өзара бағалау

Сұрақтарға нақты жауап бере алады

ЖИ құралын қауіпсіз және дұрыс қолдану ережесін түсіндіреді; Нақты сұрақ қоюға бағыт береді; Алынған ақпараттың дұрыстығын бірге тексереді; Талдау жасайды

Дизайн идеяларын зерттейді және талдайды. Пікірін нақты, және еркін жеткізеді

Үлестірмелі карточкалар

Жасанды интеллект платформасы (ChatGPT, Bing AІ

Суреттер

Белдемше үлгілері.

Кесте

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:3Бөлім Дизайн және технология			Мектеп
Күні			Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып: 8 Сабақ 3-4			Қатысқандар саны:			Қатыспаған саны:
Сабақ тақырыбы		Өлшем алу және базалық сетка құру
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)		Оқушылар белдемше тігуге қажетті өлшемдерді дұрыс алып,кестеге жазып, базалық сетка құра отырып, белдемшенің негізгі сызбасын жасай алады.
Сабақ мақсаттары		Оқушылар белдемше тігу үшін өлшем алуды үйреніп, өлшемдерді кестеге жазып, базалық сетка құрастырады; ЖИ құралдарын қолдана отырып, өлшем алу және сетка құру бойынша қосымша ақпарат жинап, өз жұмысын тексереді.
Құндылықтарды дарыту		Еңбек процесіне жауапкершілікпен қарап, жұмыс орнын таза және тәртіпті ұстауға үйренеді.
Сабақтың барысы
кезеңі	Педагог іс-әрекет			Оқушы әрекеті	Бағалау		Дескриптор	Ресурстар
Сабақтың басы	Сәлемдесу. Оқушылардың сабаққа қатысуын текеру «Асық» әдісі арқылы топқа бөлу Мұғалім асықтарды дорбаға салып, оқушыларға бір-бірден алуды ұсынады. Оқушылар алған асықтарының түсі немесе белгісі бойынша бірігеді. Әр түске сәйкес бір топ құрылады.			Сәлемдеседі. Оқушы дорбадан асықты алып, үстіндегі белгіге қарайды. Белгіге сәйкес тиісті топқа қосылады.	Қ/б Мадақтау		Нұсқауды дәл, уақытында және толық орындайды	Үлестірмелі қағаздар
Сабақтың ортасы	Өткен тақырыпқа шолу тәсілдері: 1.Сұрақ-жауап әдісі: Мұғалім оқушыларға Алдыңғы сабақта қандай киім түрлерімен таныстық? Эскиз -дегенііміз? Эскиз салу үщін қандай құрал саймандар қолданылады? Сызық неше бөлікке бөлінеді? Бейне жазба «Өлшем алу,базалық сетка құру» Сұрақ-жауап Өлшем алу тәртібін,реттілігін ата? Белдемшенің сызбасын сызу үшін неше өлшем алынады? Базалық сетка тұлғаның қай бөлгіне құрылады? Өлшем алу - киім пішу және тігу процесіндегі ең маңызды кезеңдердің бірі. Бұл кезеңде адамның дене пішіні мен көлеміне сәйкес келетін дәл өлшемдер алынады. Өлшем дұрыс алынбаса, дайын бұйым денеге ыңғайсыз, тар немесе бос болып кетеді. Сондықтан өлшем алу кезінде дәлдік, ұқыптылық және дұрыс әдістерді сақтау қажет. Өлшем алудың ережелері Өлшем алуды бастамас бұрын оқушы табиғи қалыпта, тік тұруы керек. Өлшемді алу кезінде сантиметрлік лентаны тым қатты немесе бос ұстамау қажет. Өлшемдер киімнің үстінде емес, жұқа киімде алынады. Әр өлшемді дәл жазып алу үшін дәптерге немесе арнайы кестеге тіркеп отыру керек. Базалық сетка -белдемшенің негізгі пішімін қағаз бетіне дәл түсіру үшін қолданылатын бастапқы сызба. Бұл сызбадан кейін белдемшенің түріне (тік, клеш, қоңырау тәрізді, пліссірленген) сәйкес өзгерістер енгізіледі. Базалық сетка дұрыс құрылған жағдайда белдемше денеге жақсы орналасады және тігу процесі жеңілдейді. Базалық сетка құру кезеңдері Базалық сетка құру үшін келесі кезеңдер орындалады: Өлшемдерді дайындау -барлық өлшемдерді дұрыс өлшеп, кестеге жазу. Қағазға негізгі сызықтарды салу- тік және көлденең бағыттағы нүктелер белгіленеді. Бел, бөксе және етек сызықтарын шығару -өлшемдерге сәйкес нүктелерді қосып, контур жасалады. Базалық пішінді тексеру - сызбаның пропорциясы мен өлшемдері нақты болуын тексеру. Базалық сетканы сақтап қою -сызба бұзылмас үшін мұқият сақтау қажет.			Оқушылар сұрақтарға нақты жауап береді Оқушылар бейне жазбаны көреді, сұрақтарға жауап береді Оқушылар Сұраққа жауап беред Мұғалімнің түсіндірмесін мұқият тыңдайды, жаңа ұғымдармен (өлшем алу, базалық сетка) танысады. Белдемше тігуге қажетті негізгі өлшемдердің атауларын дәптерге жазады. Өлшем алу ережелерін қарап, сұрақтар қояды және талқылауға қатысады. Көрсетілген үлгі бойынша өлшем алудың дұрыс орындалуын бақылайды. ЖИ құралдарын (сурет, қысқа видео, үлгі сызба) пайдаланып, базалық сетканың құрылымын түсінеді.	Қ/б «Қол соғу» Қ/б «Смаиликтер» әдісі Өте жақсы Жақсы Тал Қ/б «Қол соғу»		Сұрақтарға нақты жауап бере алады Бейне жазбаны көреді,сұрақтарға жауап береді Белдемше тігуге қажетті негізгі өлшемдерді атайды; өлшем алу ережелерін сақтайды базалық сетканың не екенін түсінеді; базалық сетканың негізгі сызықтарын көрсетеді;	Үлестірмелі карточкалар Суреттер https://youtube.com/playlist?list=PLBEPrSz4JrAO4uTigA5Wk89FyqptrR48t&si=znf3AE85EC8SRmAK Суреттер Оқулық ММ-қағаз См-таспа қағаз,,қалам
	Тапсырма1. «Кім жылдам» әдісі Жеке жұмыс Оқушы белдемше тігуге қажетті негізгі өлшемдерді өз бетімен алады. Алынған өлшемдерді арнайы кестеге жазады. Өлшем алу ережелерін сақтайды. өлшемдер кестесі толтырылады. оқушылар өлшем алады, ЖИ нұсқаулығымен салыстырып, нәтижені тексереді. Тапсырма2«Тексер және толықтыр» әдісі,жұптық жұмыс «Базалық сетка құру» Алынған өлшемдерге сүйене отырып, қағаз бетіне базалық сетка сызады. Бел, бөксе, етек сызықтарын дұрыс белгілейді.			Сантиметрлік лентаны дұрыс қолданады. Өлшем алудың ережелерін сақтайды. Бел айналымын, бөксе айналымын өлшейді,белден бөксеге дейінгі биіктікті анықтайды. Белдемше ұзындығын өлшейді алынған өлшемдерді кестеге жазады, ЖИ нұсқаулығымен салыстырып, нәтижені тексере алады оқушылар жұпта бір-бірінің базалық сетка сызбасын тексеріп, толықтырады.	Қ/б «Бірін бірін бағалау» Қ/б «Өзара бағалау»		өлшем алу ережелерін сақтайды; бел айналымы мен бөксе айналымын дұрыс өлшейді белден бөксеге дейінгі биіктікті және белдемше ұзындығын дәл анықтайды; базалық сетканың мәні мен мақсатын түсінеді; өлшемдерге сәйкес қағазға негізгі сызықтарды сызады; бел, бөксе және етек сызықтарын дұрыс белгілейді	Қағаз,қалам Нұсқаулық ЖИ Chat GPt,қалам,маркер
Сабақтың соңы	Рефлексия: «3 сұрақ 1 жауап» әдісі Оқушылар 3 сұраққа жауап береді: 1. Бүгін мен не үйрендім? 2. Маған не қиын болды? 3. Келесі сабақта не үйренгім келеді?			Негізгі пікірлерді жинақтау және шешім ұсыну. Мадақтау

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:3Бөлім

Дизайн және технология

Мектеп

Күні

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 8 Сабақ:5

Қатысқандар саны:

Қатыспаған саны:

Сабақ тақырыбы

Эскиз жасау және модель таңдау

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.2.3.2 – Киім бұйымдарының (белдемше) эскизін жасау және модель таңдау кезінде композициялық және көркемдік талаптарды ескеру

Сабақ мақсаттары

Белдемше модельдерінің түрлерін ажырату

Белдемшенің қарапайым эскизін салу

Модельді эстетикалық және функционалдық талаптарға сай таңдау жасанды интеллект құралдарын пайдаланып жаңа идеялар мен эскиз нұсқаларын зерттеу және қолдану. ЖИ ұсынған модельдер мен оқушы жасаған эскиздерді салыстыру және талдау

Құндылықтарды дарыту

Оқушылар өз идеяларын еркін ұсынады;

Эскиздер арқылы қиялын дамытады;

Сабақтың барысы

кезеңі

Педагог іс-әрекет

Оқушы әрекеті

Бағалау

Дескриптор

Ресурстар

Сабақтың басы

Сәлемдесу. Оқушылардың сабаққа қатысуын текеру

«Асық» әдісі арқылы топқа бөлу

Мұғалім асықтарды дорбаға салып, оқушыларға бір-бірден алуды ұсынады. Оқушылар алған асықтарының түсі немесе белгісі бойынша бірігеді. Әр түске сәйкес бір топ құрылады.

Сәлемдеседі.

Оқушы дорбадан асықты алып, үстіндегі белгіге қарайды. Белгіге сәйкес тиісті топқа қосылады.

Қ/б Мадақтау

Нұсқауды дәл, уақытында және толық орындайды

Үлестірмелі қағаздар

Сабақтың ортасы

Өткен тақырыпқа шолу тәсілдері:

1.Сұрақ-жауап әдісі:

Мұғалім оқушыларға

Алдыңғы сабақта қандай киім түрлерімен таныстық?

Белдемше түрлерін ата?

Тік белдемше қандай стильге жатады?

Бейне жазба «Эскиз салып үйренеміз» Сұрақ-жауап Эскиз салу үщін қандай құрал саймандар қолданылады? Сызық неше бөлікке бөлінеді? Эскиз – бұл идеяны, ойды немесе болашақ жобаны қағаз бетіне жылдам, қысқа және бейнелі түрде түсіретін сурет. Эскиз толық дайын шығарманың емес, оның жобалық жоспары, алғашқы бейнесі болып табылады. Эскиз арқылы идеяны визуалды түрде айқындайды; композицияны, форманы, пропорцияны алдын ала жоспарлайды; болашақ жұмысқа негізгі бағыт береді; бірнеше нұсқаны жасап, ең тиімдісін таңдайды. Эскиздің құрамдас бөліктері: контур -объектінің сыртқы сызығы; форма -көлемді бейнелеу (дөңгелек, үшбұрыш, төртбұрыш т.б.); пропорция -өлшем қатынасы (үлкен/кіші, ұзын/қысқа); композиция -объектінің орналасуы мен үйлесімі; жарық-көлеңке (қажет болса) -көлемді көрсету үшін. Модель таңдау идеяның айқындығы (идея толық көрінуі композицияның үйлесімділігі элементтер теңгерімді орналасуы форма мен пропорцияның дұрыстығы орындау мүмкіндіг,і оқушы оны орындай алатындай болуы эстетикалық көрініс әдемі, тартымды болуы уақытқа сай болуы,берілген уақыт ішінде орындалуы.

Оқушылар сұрақтарға нақты жауап береді

Оқушылар бейне жазбаны көреді, сұрақтарға жауап береді

Оқушылар Сұраққа жауап береді Эскиз жасау және модель таңдау,ұғымын түсінеді

Қ/б

«Қол соғу»

Қ/б

«Смаиликтер» әдісі

Өте жақсы Жақсы Тал

Қ/б

«Қол соғу»

Сұрақтарға нақты жауап бере алады

Эскиз салу үшін қажетті құралдар атауын біледі

Эскиз ұғымын толық түсінеді: идеяны жылдам бейнелейтін, болашақ жобаның алғашқы жоспары екенін нақты айтады.

Үлестірмелі карточкалар

Суреттер

https://youtu.be/lO3ZNOuvQ1s?si=H7NPw6DkT22-KVgw

Суреттер Эскиздер

Оқулық

А-4

форматты қағаз,,қалам

Тапсырма1.Жеке жұмыс

«Мен дизаинер» әдісі

Оқушы тақырып таңдайды (мысалы),тік белдемше дизайны. Оқушы 3 нұсқа эскиз жасайды: әр эскизде композиция, форма, пропорция сақталуы тиіс; эскиздердің әрқайсысы басқа идеяны көрсетуі керек.

Тапсырма 2.Топтық жұмыс «Кім жылдам» әдісі

Әр топқа тапсырма береді: белдемшенің эскизін талдау, постер немесе презентация жасау; ЖИ плтформасын қолдану,өз идеясын салыстыру. Қажет болса, кеңес береді, түзетеді.

Тақырыпты таңдайды.Эскизге қажетті құралдарын жинайды (қағаз, қарындаш, өшіргіш, түсті қарындаш). 3 нұсқа эскиз салады. 4.Әр эскиздің негізгі идеясын қысқаша оймен түсіндіреді. 5.Эскиздердің ішінен ең жақсысын таңдайды.. Таңдау себебін 3–4 сөйлеммен жазып береді.

Топпен бірігіп, белдемшенің эскизін талдайды; Қорытынды жасап, постер немесе презентацияны дайындайды; Пікір алмасып, топ ішінде белсенді қатысады.

Қ/б

«Бірін бірін бағалау»

Қ/б

«Өзара бағалау»

Тақырыпты өздігінен таңдап, идеяны нақты түсіндіріп береді.

ЖИ-ді тиімді пайдаланып, нақты параметрлермен сұраныс құрады; 3+ идея алып, топ оларды талдап, ең жақсысын таңдаған.

Қағаз,қалам, Нұсқаулық

ЖИ Chat GPt,қалам,маркер

Сабақтың соңы

Рефлексия:

1.Бүгінгі сабақта мен не үйрендім?

2.Эскиз жасау кезінде қандай қиындық болды?

3.ЖИ-дің көмегі маған қалай әсер етті?

4.Келесіде мен не жақсартамын?

Негізгі пікірлерді жинақтау және шешім ұсыну.

Мадақтау

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:3Бөлім Дизайн және технология			Мектеп
Күні Сабақ: 6			Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып: 8			Қатысқандар саны:		Қатыспаған саны:
Сабақ тақырыбы		Матаны таңдау, пішуге дайындау
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)		Белдемше тігу технологиясының матаны таңдау және пішуге дайындау кезеңдерін түсіндіру, мата қасиеттері мен таңдау ережелерін үйрету.
Сабақ мақсаттары		Белдемше үлгісіне сәйкес матаны таңдау, оның қасиеттерін анықтау және пішуге дайындау ережелерін түсіндіру; ЖИ құралын пайдаланып мата түрлері мен қасиеттері туралы ақпарат жинауды үйрету.
Құндылықтарды дарыту		Киім үлгілерін, өрнектерін және дәстүрін ескере отырып мата таңдау арқылы ұлттық құндылыққа қызығушылық пайда болады.
Сабақтың барысы
кезеңі	Педагог іс-әрекет			Оқушы әрекеті		Бағалау	Дескриптор	Ресурстар
Сабақтың басы	Сәлемдесу. Оқушылардың сабаққа қатысуын текеру «Пошта»әдісі арқылы топқа бөлу «пошта жәшігін» (конверт/қорапша) дайындайды;,жәшіктің сыртына түрлерінің атауын немесе суретін жапсырады (мысалы: Мауыт, Шыт, Поплин); Әр оқушыға поштадан хат алады Мұғалім оқушыларға хатты мата түріне сәйкес келетінін анықтайды. жәшікктен хат салған оқушылар топқа бірігеді; Топтардың толық жиналуын қадағалап, сабақ тақырыбы мен мақсатын таныстырады.			Сәлемдеседі. Берілген хаттағы тапсырманы/сипаттаманы оқиды; Сәйкес мата түрін анықтайды; Хатты тиісті «пошта жәшігінен» алады. Өз тобына орналасады.		Қ/б Мадақтау	Нұсқауды дәл, уақытында және толық орындайды	Үлестірмелі қағаздар «Пошта жәщігі»
Сабақтың ортасы Сабақтың соңы	Өткен тақырыпқа шолу тәсілдері: 1.Сұрақ-жауап әдісі: Мұғалім оқушыларға 1. Тұлғадан өлшемді қандай құралмен алады? 2.См таспаның ұзындығы неше см? 3.Белдемше қажетті өлшемдер? 4.Белдемше түрлерін ата? «ЖИ- кеңесшісі» әдісі Тапсырма:1 Оқушылар ЖИ құралын пайдаланып, берілген сұрақтарға жауап алады және нәтижесін талдайды. ЖИ-ге берілетін сұраныс (prompt): «Белдемше тігу үшін қандай мата таңдағаным дұрыс ерекшелігін қысқаша түсіндір және негізгі пішу кезендерін ата» Тапсырма:2 «Конструктор» әдісі Топтық жұмыс Топ болып матаның түрін, қасиетін және пішуге дайындау ережесін талдаңыз: Матаның түрін анықтау (табиғи/синтетикалық). Мата қасиеттерін (серпімділік, тығыздық, түс, өрнек) талдау. Пішуге дайындау кезіндегі қателіктерді анықтау. Матаны үнемді пайдалану үшін орналастыру схемесін жасау. Топ постер немесе шағын презентация түрінде қорғайды. Рефлексия Смайлик арқылы бағалау сабақ ұнады, бәрін түсіндім орташа –түсіну қиын			Оқушылар сұрақтарға нақты жауап береді Оқушылар ЖИ құралын пайдаланып, берілген сұрақтарға жауап алады және нәтижесін талдайды. ЖИ-ден алынған ақпаратты оқиды; Белдемшеге қажетті мата түрлерін дәптеріне жазады; Өз тобына сәйкес белдемшеге арналған мата түрінің ерекшелігін талқылайды; Топ атынан қысқаша таныстырады Матаның түрі мен қасиеттерін талқылайды (табиғи/синтетикалық, тығыздығы, серпімділігі). Үлгіні матаның үстіне дұрыс орналастыру үшін жіп бағытын анықтайды. Матаны пішуге дайындау кезеңдерін келісіп, жоспарлап алады. Матаны үтіктеп, белгілеу және пішуге дайындау жұмыстарын бөліп алады. бір-бірімен талқылап, қателерді түзету бойынша кеңес береді. постер/параққа жазып, топпен қорғайды.		Қ/б «Қол соғу» Қ/б «Смаиликтер» әдісі Өте жақсы Жақсы Талпын Қ/б Мадақтау Қ/б Өзара бағалау	Сұрақтарға нақты жауап бере алады ЖИ құралын қауіпсіз және дұрыс қолдану ережесін түсіндіреді; Нақты сұрақ қоюға бағыт береді; Алынған ақпараттың дұрыстығын бірге тексереді; Талдау жасайды Дизайн идеяларын зерттейді және талдайды. Пікірін нақты, және еркін жеткізеді	Үлестірмелі карточкалар Жасанды интеллект платформасы (ChatGPT, Bing AІ Суреттер Белдемше үлгілері. Кесте

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:3Бөлім Дизайн және технология			Мектеп
Күні Сабақ 7			Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып: 8			Қатысқандар саны:			Қатыспаған саны:
Сабақ тақырыбы		Белдемше бөліктерін пішу
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)		Белдемшенің бөлшектерін үлгі бойынша пішуді, тігіс қосымшасын қалдыруды және бөлшектерді ретімен сақтауды түсіндіру
Сабақ мақсаттары		Оқушылар белдемше бөліктерін үлгі бойынша сызып, қиып алу дағдысын қалыптастырады.
Құндылықтарды дарыту		Еңбек процесіне жауапкершілікпен қарап, жұмыс орнын таза және тәртіпті ұстауға үйренеді. ЖИ платформасын қолдану
Сабақтың барысы
кезеңі	Педагог іс-әрекет			Оқушы әрекеті	Бағалау		Дескриптор	Ресурстар
Сабақтың басы	Сәлемдесу. Оқушылардың сабаққа қатысуын текеру «Асық» әдісі арқылы топқа бөлу Мұғалім асықтарды дорбаға салып, оқушыларға бір-бірден алуды ұсынады. Оқушылар алған асықтарының түсі немесе белгісі бойынша бірігеді. Әр түске сәйкес бір топ құрылады.			Сәлемдеседі. Оқушы дорбадан асықты алып, үстіндегі белгіге қарайды. Белгіге сәйкес тиісті топқа қосылады.	Қ/б Мадақтау		Нұсқауды дәл, уақытында және толық орындайды	Үлестірмелі қағаздар
Сабақтың ортасы	Өткен тақырыпқа шолу тәсілдері: 1.Сұрақ-жауап әдісі: Мұғалім оқушыларға Алдыңғы сабақта қандай киім түрлерімен таныстық? Мата таңдау кезінде нені ескеру керек? Белдемше неше бөліктен тұрады? Сызық неше бөлікке бөлінеді? Бейне жазба «Белдемше бөліктерін пішу» Сұрақ-жауап Үлгіні қалай орналастыралы? Матаның несіне көңіл аударады? Үлгіні орналастыру барысында нені Үлгі жіп бағытына (бойлық бағыт) параллель орналасуы керек. Матаның өрнегі бар болса, өрнек симметриялы, дұрыс бағытта орналасуы қажет. Матаның қалта, қырлары сияқты бөліктерін ескеріп орналастырады. Матаны үнемді пайдалану үшін бөлшектерді бір-біріне жақын орналастыру қажет. 2)Үлгіні пішу Үлгі дұрыс орналастырылғаннан кейін, бөлшектерді пішу (қиып алу) басталады: Үлгіні матаға түйреуішпен бекітеді. Бор немесе маркер арқылы үлгінің контурын сызып, тігіс қосымшасын белгілейді. Тігіс қосымшасын есептеп, 1-1,5 см қалдырады. Қайшы арқылы дырысты, дәл қиып алады. Пішілген бөлшектерді реттеп жинап, қате шыққан бөліктерді тексереді. ескереміз?			Оқушылар сұрақтарға нақты жауап береді Оқушылар бейне жазбаны көреді, сұрақтарға жауап береді Оқушылар Сұраққа жауап беред Мұғалімнің түсіндірмесін мұқият тыңдайды, жаңа ұғымдармен (пішу реттілігімен) танысады. Мата бетіне,үлгіні орналастырып үйренеді. ЖИ құралдарын (сурет, үлгі сызба) пайдаланып, белдемше бөліктерін пішіп үйренеді	Қ/б «Қол соғу» Қ/б «Смаиликтер» әдісі Өте жақсы Жақсы Талпын Қ/б «Қол соғу»		Сұрақтарға нақты жауап бере алады Бейне жазбаны көреді,сұрақтарға жауап береді Белдемше тігуге қажетті негізгі өлшемдерді атайды; өлшем алу ережелерін сақтайды базалық сетканың не екенін түсінеді; базалық сетканың негізгі сызықтарын көрсетеді;	Үлестірмелі карточкалар Суреттер https://youtu.be/OKrJwK9B59A?si=UnVbkjkhlXpn_ZdA Суреттер Оқулық ММ-қағаз См-таспа қағаз,,қалам ЖИ құралдарын (сурет, үлгі сызба)
	Тапсырма1. «Дұрыс-бұрыс» әдісі Жеке жұмыс : 1.Матаны үтіктеу 2.Жіп бағытын анықтау 3.Үлгіні орналастыру 4.Түйреуішпен бекіту 5.Белгілеу (бормен/маркермен) 6.Тігіс қосымшасын белгілеу 7.Қиып алу 8.Бөлшектерді реттеп жинау Тапсырма2 «Тексер және толықтыр» әдісі, топтық жұмыс 1.Матаны _________ 2.Жіп бағытын _______ 3.Үлгіні матаның үстіне ___________ 4.Үлгіні түйреуішпен ______________ 5.Бормен/маркермен _______________ 6.Тігіс қосымшасын _______________ 7.Матаны _______________________ 8.Пішілген бөлшектерді ____________			Мұғалімнің тапсырмасын тыңдап, жұмысқа дайындалады. Берілген кезең атауларын ретімен орналастырып жазу үшін жұмыс парағын алады. Матаны пішуге дайындау кезеңдерін дұрыс тәртіппен жазып шығады. ЖИ нұсқаулығымен салыстырып, нәтижені тексере алады	Қ/б «Бірін бірін бағалау» Қ/б «Өзара бағалау»		матаны пішуге дайындау кезеңдерін таниды; берілген тапсырмадағы бос орындарды дұрыс толықтырадыкезеңдерді дұрыс реттілікпен орналастырады; басқа топтың жұмысын тексеріп, қателерін анықтайды; қателерді түзетіп, толықтыру енгізеді;топ ішінде бірлесіп жұмыс жасайды	Қағаз,қалам Нұсқаулық ЖИ Chat GPt,қалам,маркер
Сабақтың соңы	Рефлексия: «3 сұрақ 1 жауап» әдісі Оқушылар 3 сұраққа жауап береді: 1. Бүгін мен не үйрендім? 2. Маған не қиын болды? 3. Келесі сабақта не үйренгім келеді?			Негізгі пікірлерді жинақтау және шешім ұсыну. Мадақтау

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:3Бөлім Дизайн және технология			Мектеп
Күні Сабаақ 8-9			Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып: 8			Қатысқандар саны:			Қатыспаған саны:
Сабақ тақырыбы		Бүйір тігістерін орындау. Белбеу немесе резеңке қондыру
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)		Белдемшенің бел сызығын белбеу немесе резеңке арқылы өңдеу әдісін түсіндіру, қажетті операцияларды орындау тәртібін меңгерту.
Сабақ мақсаттары		Бөлшектерді біріктірудің негізгі кезеңдерін түсіндіру; Бұйымның пішіні мен ыңғайлылығын қамтамасыз ететін бүйір тігістерінің маңызын ашу;
Құндылықтарды дарыту		Еңбек процесіне жауапкершілікпен қарап, жұмыс орнын таза және тәртіпті ұстауға үйренеді.
Сабақтың барысы
кезеңі	Педагог іс-әрекет			Оқушы әрекеті	Бағалау		Дескриптор	Ресурстар
Сабақтың басы	Сәлемдесу. Оқушылардың сабаққа қатысуын текеру «Асық» әдісі арқылы топқа бөлу Мұғалім асықтарды дорбаға салып, оқушыларға бір-бірден алуды ұсынады. Оқушылар алған асықтарының түсі немесе белгісі бойынша бірігеді. Әр түске сәйкес бір топ құрылады.			Сәлемдеседі. Оқушы дорбадан асықты алып, үстіндегі белгіге қарайды. Белгіге сәйкес тиісті топқа қосылады.	Қ/б Мадақтау		Нұсқауды дәл, уақытында және толық орындайды	Үлестірмелі қағаздар
Сабақтың ортасы	Тапсырма1. «Кім жылдам» әдісі Жеке жұмыс Бұйымның алдыңғы және артқы бөліктерін оң жақ беттерін ішке қаратып беттестіріңдер. Бүйір сызықтарын өлшемге сәйкес белгілеп, уақытша көктеп алыңыздар. Тігін машинасында бүйір тігістерін түзу сызықпен тігіңдер. Тігілген тігістерді үтіктеп, жиегін өңдеңдер. Бел сызығын белгілеңдер. Таңдау бойынша: белбеуді өлшемге сай дайындап, бұйымға қондырыңдар; Тапсырма2«Тексер және толықтыр» әдісі,жұптық 1.Бүйір тігісі дегеніміз не? 2.Бүйір тігісін орындау ретін атаңыз. 3.Белбеу мен резеңкенің айырмашылығы неде? 4.Резеңкені қондыруда қандай ереже сақталады?			Қажетті құрал-жабдықтарды дайындайды; Бұйым бөлшектерін дұрыс орналастырып, өлшемін тексереді; Бүйір тігістерін белгіленген талапқа сай орындайды; Белбеу немесе резеңкені қондыру ретін сақтайды; ЖИ нұсқаулығымен салыстырып, нәтижені тексере алады оқушылар жұпта бір-бірінің жұмыстарын тексеріп толықтырады	Қ/б «Бірін бірін бағалау» Қ/б «Өзара бағалау»		Құрал-жабдықтарды толық әрі дұрыс дайындайды; Бұйым бөлшектерін оң беттерін ішке қаратып беттестіреді;Бүйір сызығын өлшемге сай дәл белгілейді; Көктеу және машинамен тігу ретін сақтайды; Белбеу немесе резеңкені қондырудың бір түрін дұрыс орындайды Алдыңғы және артқы бөліктерді дұрыс, оң беттері ішке қаратып беттестірді Тігістерді дұрыс орындайды	Қағаз,қалам Нұсқаулық ЖИ Chat GPt,қалам,маркер
Сабақтың соңы	Рефлексия: «3 сұрақ 1 жауап» әдісі Оқушылар 3 сұраққа жауап береді: 1. Бүгін мен не үйрендім? 2. Маған не қиын болды? 3. Келесі сабақта не үйренгім келеді?			Негізгі пікірлерді жинақтау және шешім ұсыну. Мадақтау

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:3Бөлім Дизайн және технология			Мектеп
Күні Сабақ:8			Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып: 8			Қатысқандар саны:		Қатыспаған саны:
Сабақ тақырыбы		Бұйымды соңғы ЫЖӨ
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)		Бұйымды үтіктеу және соңғы өңдеу ережелерін түсіндіру, әр кезеңнен кейін үтіктеу мен ақауды тексеру тәртібін меңгерту
Сабақ мақсаттары		Оқушыларға белдемшенің соңғы өңдеу ретін көрсету және оны практикалық орындауды үйрету. Тігін машинасы мен үтік сияқты құралдарды қолдану кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтауды, жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыруды қалыптастыру; «ЖИ- кеңесші»
Құндылықтарды дарыту		Киім үлгілерін, өрнектерін және дәстүрін ескере отырып мата таңдау арқылы ұлттық құндылыққа қызығушылық пайда болады.
Сабақтың барысы
кезеңі	Педагог іс-әрекет			Оқушы әрекеті		Бағалау	Дескриптор	Ресурстар
Сабақтың басы	Сәлемдесу. Оқушылардың сабаққа қатысуын текеру «Пошта»әдісі арқылы топқа бөлу «пошта жәшігін» (конверт/қорапша) дайындайды;,жәшіктің сыртына түрлерінің атауын немесе суретін жапсырады (мысалы: ұста,шебер); Әр оқушыға поштадан хат алады Мұғалім оқушыларға хатты мата түріне сәйкес келетінін анықтайды. жәшікктен хат салған оқушылар топқа бірігеді; Топтардың толық жиналуын қадағалап, сабақ тақырыбы мен мақсатын таныстырады.			Сәлемдеседі. Берілген хаттағы тапсырманы/сипаттаманы оқиды; Сәйкес мата түрін анықтайды; Хатты тиісті «пошта жәшігінен» алады. Өз тобына орналасады.		Қ/б Мадақтау	Нұсқауды дәл, уақытында және толық орындайды	Үлестірмелі қағаздар «Пошта жәщігі»
Сабақтың ортасы Сабақтың соңы	Өткен тақырыпқа шолу тәсілдері: 1.Сұрақ-жауап әдісі: Мұғалім оқушыларға 1. бөлшектерді біріктіруде ,қандай тігіс түрін қолданады? 2.См таспаның ұзындығы неше см? 3.Белдемше қажетті өлшемдер? 4.Белдемше неше бөліктен тұрады? Үтіктеу — тігін бұйымының көрінісін жақсартып, тігістерді тегістеп, бөлшектердің пішінін бекіту үшін жүргізілетін маңызды процесс. Белдемшенің соңғы өңдеуінде үтіктеу арқылы тігіс жолдары тегістеліп, жиегі жатықталып, бұйымның сыртқы көрінісі сапалы болып шығады. Үтіктеудің негізгі міндеттері: Бүйір тігістерін жатықтау және біркелкілеу; Тігіс қалталарын (жиегін) бекіту; Белдемшенің пішінін қалыпқа келтіру Үтіктеу кезінде Үтікті жұмысқа дайындау (температураны матаның түріне қарай реттеу). Белдемшенің тігісін үтікпен жайып, тігіс бағытын бекіту. Тігіс жиегін бір бағытқа қарай немесе айыра үтіктеу Қауіпсіздік ережелері: Үтік ыстық болғандықтан, қолды күйдіріп алмау үшін абай болу керек. Үтікті қолданбайтын кезде өшіріп қою қажет. Электр желісіне зақым келтірмеу үшін сымын тартпау керек. Тапсырма: «Орындау,тексеру» әдісі 1.Белдемшенің соңғы өңдеу кезеңдері 2.Бүйір тігістерін үтіктеу (айыра үтіктеу) 3.Тігіс жолын үтіктеу (жатқыза үтіктеу) 4.Жиегін өңдеу 5.Белбеу/резеңке қондыруды бекіту 6.Бұйымның пішінін қалыпқа келтіру 7.Дайын бұйымды тексеру (сапа б Рефлексия Смайлик арқылы бағалау сабақ ұнады, бәрін түсіндім орташа –түсіну қиын			Оқушылар сұрақтарға нақты жауап береді Оқушылар ЖИ құралын пайдаланып, берілген сұрақтарға жауап алады және нәтижесін талдайды. ЖИ-ден алынған ақпаратты оқиды; Бүйір тігісін тігіп, үтіктеу әдісін (айыра немесе жатқыза үтіктеу) қолданады. Белбеу немесе резеңкені бұйымға дұрыс қондырып, бекітеді. Дайын бұйымды тексеріп, қателерін анықтап, түзетеді. Қауіпсіздік ережесін сақтап, құралдарды дұрыс қолданады Негізгі пікірлерді жинақтау және шешім ұсыну		Қ/б «Қол соғу» Қ/б «Смаиликтер» әдісі Өте жақсы Жақсы Талпын Қ/б Өзара бағалау	Сұрақтарға жауап бере алады ЖИ құралын қауіпсіз және дұрыс қолдану ережесін түсіндіреді; Нақты сұрақ қоюға бағыт береді; Алынған ақпараттың дұрыстығын бірге тексереді; Талдау жасайды Дизайн идеяларын зерттейді және талдайды. Пікірін нақты, және еркін жеткізеді Оң беттері ішке қаратып алдыңғы және артқы бөлшектерді дұрыс беттестіре алады. Беттестірген кезде бөлшектердің кескін сызықтары дәл түйісіп тұруын қамтамасы	Үлестірмелі карточкалар Жасанды интеллект платформасы (ChatGPT, Bing AІ Суреттер Белдемше үлгілері. Кесте

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Басқа Басқа 8 сынып

21.01.2026

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Жариялаған:

Тараз қаласы 25 орта мектеп Көркем еңбек пәнінің мұғалімі Исакова Галина Советовна

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз

‘Белдемше тігу технологиясы’ Әдістемелік құрал . Көркем еңбек пәнінен

‘Белдемше тігу технологиясы’ Әдістемелік құрал . Көркем еңбек пәнінен

Химия пәні

Тарих пәні

Биология пәні

Ағылшын тілі пәні

География пәні

Информатика пәні

Мектепке дейінгі білім беру

«Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті»

Дене шынықтыру

Білім алушылардың білім сапасын арттыру

Инклюзивті білім беру