Белгісізі бар теңдік

Сабақ тақырыбы:

Белгісізі бар теңдік

Мектеп:

Күні :

Мұғалімнің есімі:

СЫНЫП: 1-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Оқу мақсаты:

қосу және азайту амалдарының негізінде теңдеуді таңдап алу әдісімен шешеді;

“+”, “-”, “≠”, “=”, “>”, “<” таңбаларын, цифрларды, белгісіз санның белгісін (□) қолданады.

Барлық оқушылар:

Оқушылардың басым бөлігі:

Кейбір оқушылар:

Ресурстар:

сандар жазылған парақшалар;

санды теңсіздіктер мен теңдіктер жазылған парақ­ шалар;

ламинатталған қағаз парақтары;

маркерлер.

Тірек сөздер

белгісіз сан.

Сабақтың мақсаты:

☐ таңбасымен теңдіктегі белгісіз санды белгілеу, белгісіз ұғымымен таныстыру, белгісіз санды таңдау тәсілімен немесе санның құрамына сүйеніп табу, есептеу дағдысын дамыту, топпен және жұппен жұмыс істеу коммуникативтік дағдысын дамыту.

Сабаққа байланысты деректі материалдар

Сабаққа қатысты ескертпелер

Сабақ теңдіктегі белгісізді табу арқылы теңдеу шешуге дайындық жүргізуге бағытталған. Оқушылар “белгісіз саны бар теңдік” ұғымымен танысады. Белгісіз санды табу үшін оқушылар бұрын меңгерген білімдеріне сүйенеді. Теңдіктің құрамындағы белгісізді санды таңдау тәсілімен немесе санның құрамына сүйеніп анықтайды.

Кіріспе тапсырма.

Оқушыларға ғарышқа саяхат жасауды ұсыну. Сондықтан ғарышкемелердің экипажы ретінде топтарға бөлінуді сұрау. Әрбір экипаж құрамында неше адамнан болу керектігін анықтау үшін теңсіздіктегі торкөзбен берілген белгісіз санды жазып, толықтыруды тапсыру. Теңдіктегі белгісіз санды бос төртбұрышпен көрсетеміз деп келісіп алу.

Теңсіздіктің жазылуы төмендегідей болуы тиіс: 6 + 2 > ☐ Оқушылардың жауап нұсқаларын тыңдау.

Жауаптың бірнеше нұсқасы айтылуы мүмкін. Сондықтан оқушылар теңсіздіктің жауабы болатын нақты бір сан табылмауы мүмкін деген қорытындыға келеді. Сонда оларға теңсіздікті 10 – 3 ≠ ☐ Тағы да оқушылардың жауабын тыңдау. Алдыңғы теңсіздіктегі жағдай қайталануы мүмкін. Оқушылар берілген теңсіздіктің құрамындағы белгісіз санның нақты жауабын таңдап алуға болмайды деген қорытындыға келуі мүмкін.

Оқушылардан төмендегі теңдік туралы не ойлайтындарын сұрау:

10 – 6 = ☐ Берілген теңдеудің бір ғана шешімі бар, ол — 4.

Сол себептен оқушылар 4 топқа бөлінеді. Оқушыларға ғарышқа саяхат жасау барысында төртбұрышпен көрсетілген белгісіз санды іздейтінін хабарлау. Бос орынға қоюға болатын сан белгісіз. Оны белгісіз сан деп атап, ☐ таңбасымен белгілейміз. Құрамындағы бір сан белгісіз болатын теңдік белгісізі теңдік деп аталады.

Ғарышкердің таңғы асы.

Саяхаттың алдында жаттығу жасап, ғарышкерге таңғы асын ішуді ұсыну. Оқушылар теңдіктің құрамындағы белгісіз санды берілген жауап нұсқаларының ішінен таңдап алады. Олар санды таңдау тәсілімен анықтап немесе санның құрамына байланысты білімдеріне сүйенеді.

Мына сұрақтарды қою:

— 7 саны шығу үшін 5-ке нешені қосамыз?

— Белгісіз сан нешеге тең?

— 5 саны шығу үшін 8-ден қандай санды азайтамыз?

— Белгісіз сан нешеге тең?

10 саны шығу үшін 6-ға нешені қосамыз?

3 саны шығу үшін 9-дан қандай санды азайтамыз?

Оқушыларды өз жауабын түсіндіруге үйрету.

Жауабы:

а) 2; ә) 3; б) 4; в) 6.

Шығарып көр.

Оқушылар теңдіктегі белгісіз сандардың қандай сан екенін анықтайды. Тапсырманы оқушылардың барлығын қатыстырып тізбектей отырып орындайтындай немесе топтағы әрбір оқушы­ қатыса алатындай етіп ұйымдастыру.

Жауабы:

8 + 2 = 10, 12 + 5 = 17, 40 – 20 = 20, 80 – 10 = 70.

10 – 9 = 1, 15 – 3 = 12, 20 + 30 = 50, 60 + 10 = 70.

Ойлан.

Есеп шығаруға дайындық түрінде ұсынылады. Оқушылармен бірге есеп мазмұнын оқу. Тапсырманы есеп деп атамау, тек ғарыш оқиғасы деп айту. Оқушылардан мәтін мазмұнынан не білгенін, нені білу керектігін сұрау.

Сынып оқушыларының дайындығы жоғары болса, тапсырманы жұппен орындауды ұсыну. Оқушылар тапсырма мазмұнын оқиды. Тапсырмаға белгісізі бар теңдік құрастырып, белгісіз санның мәнін табады. Егер оқушылардың дайындық деңгейі бірдей болса, тапсырманы сынып алдында орындату.

Жауабы:

10 – ☐ = 7;

10 – 3 = 7.

Орындап көр.

Логикалық тапсырманың шешуін топпен ақылдасып орындауды ұсыну. Мүмкін болса, берілген тапсырманы интерактивті тақтада көрсету. Тапсырма шаршы түрінде көрсетілген, бірдей суреттердің астында бірдей сандар жасырылған. Оқушыларға берілген қосындының мәні шығатындай белгісіз санды анықтау керек. Тапсырманы орындауда қиындық туған жағдайда оқушылардан:

— қандай үш бірдей санның қосындысы 15-ке тең болады? — деп сұрау.

(5 + 5 + 5 = 15.)

Ғарышкеме суретінің орнына 5 санын қойып, өрнек құрастыруды ұсыну.

Ал белгісіз санды ☐ таңбасымен көрсету керектігін­ айту. Оқушыларда мынадай белгісізі бар теңдік шығуы керек: 5 + ☐ + 5 = 12. Санды таңдау тәсілін пайдаланып, берілген өрнектегі белгісіз санның мәні 2 саны болатынын анықтайды.

Осылайша шаршының басқа торкөздеріндегі бел­ гісіз сандарды табады.

Оларда 5 + ☐ + 2 = 10 теңдігі шығу керек. Санды таңдау тәсілімен оқушылар белгісіз санның мәні 3 саны болатынын оңай анықтай алады.

Жауабы:

зымыран — 5; телескоп — 2; ғарышкер — 3.

Тілдік құзыреттілікті қалыптастыру

Қосымша тапсырмалар

Жұмыс дәптері 29-30 бет

Оқушыларға ойын ұсыну. Олардың әрқай­ сысына сандар жазылған парақшаларды таратып беру. Оқушылар қолдарындағы парақшаларды басқа ойыншыларға көрсетпеуі керек.

Оқушыларды шеңбер жасап тұрғызып, ойынды бастау. Жүргізуші санамақтың көмегімен қолындағы санды суреттеп айтатын оқушыны таңдайды. Оқушы жасырып тұрған санын жұмбақтап айтады.

Мысалы,

егер бұл санға 7-ні қосса,

қосынды­ 9 санына тең болады.

Немесе егер 10-нан менің қолымдағы белгісіз санды азайтса, айырманың мәні 5 -ке тең болады т.с.с.

Ал қалған оқушылар осы санды табады. Қай оқушы бірінші тапса, тірек сөзді айтады. Егер ойыншы санды дұрыс тапса, онда жүру құқығы қалады. Ал дұрыс таппаса, жүру құқығы ойлаған санды дұрыс тапқан басқа ойыншыға ауысады. Ойын осылай жалғасады.

Пәнаралық байланыс

Жаратылыстану.

“Жер және ғарыш” тарауы.

Қосымша тапсырмалар

Өзге ғаламшарлықтарға көмектес.

Оқушылар теңдіктердегі белгісіз санды табады. Санды таңдау тәсілімен белгісіз санды тауып, теңдік пен белгісіз санның мәні болатын сандарды сызып сәйкестендіреді.

Жауабы;

20 + 10 = 30, 13 + 6 = 19, 18 – 4 = 14.

17 – 7 = 10, 14 – 3 = 11, 15 + 5 = 20.

Бағалау

Оқушылар сабақ соңында:

☐ таңбасын теңдіктегі белгісізді көрсеткенде

пайдалануды­ меңгереді, мысалы 6 + ☐ = 10.

Оқушылардың оқу материалын меңгеру деңгейін анықтау мақсатында жұмыс дәптеріндегі “Ғарыштық шытырманнан өт” тапсырмасын орындату.

Теңдіктегі белгісіз санды бос торкөздерге жазып көрсетеді.

Жұмыс дәптеріндегі “Жетістік баспалдағы” бойынша өзін-өзі бағалату.