Асқарбек Анел Асқарбекқызы

Би үйірмесі жоспары

Оқу - тақырыптық жоспары 3-4 сынып

Түсінік хат

Би өнерімен айналысу оқушылардың жалпы денсаулығына жақсы әсер етеді. Нақты жеңіл қозғалыспен дұрыс жүріп тұруына, иілгіштік қабілетінің артуына, ауамен дұрыс демалуына, музыканың екпінін, буын ырғағын, мазмұнын ажырата білуге көмектеседі. Төменгі сынып оқушылары арнаулы қондырғысыз - ақ залдың ортасында бимен айналысуына болады. Ол үшін ойын түрінде берілетін нақты қимыл қозғалыс жаттығуларына көбірек көңіл бөлуі қажет. Олар қимыл қозғалыспен музыканы үйлестіру шеберлігін дамытады.

Мақсаттары:

Оқушылардың дене бітімін шынықтырып, күшейту. Музыканы есту және баулу қабілетін теория және практика жүзінде іске асыру. Биді түсіну және билеу қабілетін қалыптастыру. Өзін - өзі ұстай білуге тәрбиелеу.

Міндеттері:

Сезіну, есту қабілетін дамыту.

Қимыл - қозғалыс аппараттарының жүрек қан айналымын реттеп, жақсарту.

Дененің дұрыс бітімін қалыптастыру, дұрыс демалу, дер кезінде дұрыс қимылдарын жетілдіру.

Музыкалық шығармалардың буын - ырғағын, екпінін, мазмұнын дұрыс түсінуге дайындау.

Теория және практика жүзінде қозғалысын дұрыс сезіне білу.

Билеу кезінде би қозғалысы арқылы оның мәнерлілігін арттыру.

Би қозғалысы кезінде би үйрену дағдыларын қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже:

Би өнерімен айналысқан ұлдар мен қыз балалар денесінің сымбаттылығымен, әдемі жүріс - тұрысымен, музыкалық ырғақты ажырата білуімен ерекшеленеді. Би өнерімен айналысу шығармашылық шеберліктердің негізін қалап, өзін - өзі жетілдіруге деген қызығушылығын арттырады.

 «Өнер – өнегелі, ақылды адамдарды тәрбиелейтін құрал» – деп кеңес педагогы В.А.Сухомлинский айтып кеткендей, тәрбие үрдісінде өнерге аса көңіл аудару қажеттілігін атап көрсеткен болатын. Сол өнердің бірі – би өнері. Би – музыкалық ырғаққа сай дене қимылымен көрсетілетін өнер. «Би өнері адам өмірінің эмоциялық табиғаты мен оны қоршаған табиғи ортаны бейнелеген көркемдік шығармашылық салаларында елеулі орын алды. Міне осы тұрғыда би жанрындағы өзімнің кәсібімде «Ұлттық би өнерін сақтай отырып, әр жақты ұрпақ тәрбиелеу» тақырыбында әдістемелік шеберлігімді шыңдай отырып, қызмет етіп  келемін. Қазіргі таңда «Ақбота» бөбекжайында «Айгөлек» би үйірмесінің жетекшісімін. Ондағы негізгі мақсатым, балалардың би өнеріне деген қызығушылықтарын арттырып, ұлттық нақыштағы халық билерді, балаларға арналған сюжеттік билерді, жеке орындаушыларға арналған арнайы қойылатын жеке билерді үйрете отырып, жеке тұлғаны қалыптастыру болып табылады.  Жалпы би өнерін дұрыс оқыту – бұл тарихымызды, салт-дәстүрімізді, ұлттық сазымызды таныта отырып тәрбиелеу. Сонымен  қатар, балалардың дене бітімін әдемі қалыптасуына үлесі зор, нағыз денсаулықты шыңдайтын пән. Би – өмір сүру символы. Ол адам баласын үнемі көтеріңкі көңіл-күйде, қанаттанып жүруге мәжбүрлейтін өнер. Сонау ерте дүниеден адам аң мен құстың қимылына қарап, жапырақтардың сыбдырына, бұлақ суының сылдырына елтіп, соларды жанына тоқып дамыған. Би өнері сұлулық, сымбаттылық, әсемдік сыйлайды, балаларды еңбектенуге баулиды. Ол этика мен эстетикалық тәрбие беріп қана қоймай, жанға қуат береді. Би өнерімен айналысу балалардың көркемдік талғамын дамытады, олардың орындаушылығының сұлулығы мен байсалдылығын тәрбиелейді, жалпы мәдениетін қалыптастырады, көркемдік-эстетикалық дамуын қамтамасыз етеді. Мектеп жасына дейінгі балалардың би үйірмесі – өскелең бүлдіршіндерді әсемдік пен дене сымбатының  дұрыс өсуіне, өз-өзіне сенімділігі мен ерекшелігін сезініп, жеке тұлға ретінде қалыптасуына ықпал етеді.

Би үйірмесінің  басты мақсаты:

1. Балалардың би өнеріне деген қызығушылығын арттырып, тұлғаны қалыптастыру. Шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Би үйірмесінің міндеттері:

1. Балаларға би қимылдарын музыка мазмұнына сәйкес орындауға үйрету

2. Балалардың қимыл  белсенділіктерін арттыру

3. Әуенге сәйкес дербес би қозғалыстарын ойлау арқылы баланың ой – қиялын және елестету қабілеттерін дамыту.

4. Ырғақты би арқылы еркіндік, шығармашылық пен психологиялық жағымды эмоциясын арттыру.

Мақсатқа жету жолдары:

1. Би ырғақтарын іріктеу.

2. Жалпы дамыту жаттығу кешенін құрастыру.

3. Мерекелік іс-шаралар мен түрлі байқауларға белсенді қатысу.

Педагог міндеті:

1. Баланың шығармашылық қызығушылығын арттыру.

2. Жеке тұлға дамуында  заманауи инновациялық  әдістерді қолдану.

3. Жалпы ережеге, тәртіпке бағына білуге тәрбиелеу.

Бөбекжай бүлдіршіндерін   өнерге баулып, оларға эстетикалық тәрбие беруде би үйірмесінің де маңызы аса зор. Ол баланы  музыка тыңдауға, ырғақты сезініп,  мәнерлі қимыл-қозғалыс жасай білуге тәрбиелеп,  дене бітімінің  сымбатты  болып өсуіне жол ашады. Мектеп жасына дейін хореографиялық негіз  алған балалар жеткілікті түрде мықты қимыл-қозғалыс дағдысы мен қабілетін меңгерумен қатар, жақсы есте сақтау, зейін, ұшқыр қиялмен ерекшеленеді. Баланың эстетикалық, физикалық және рухани ойлау қабілеттерін тәрбиелеуге би өнері қомақты әсерін тигізеді. Би тек сұлулыққа ғана қызмет етпейді. Ол дененің  физикалық дамуына да ықпал етіп, дене  иілгіштік қасиетін дамытады. Олай болса,  хореография іс-әрекеті баланың белсенді қимылдауын шығармашылық тұрғыда іске асырып қана қоймай, әр-түрлі қимыл-қозғалыстар арқылы ерте жаста  ырғақты сезіну етпен дене бітімін  күшейту мен дамытуға әкелетінін де атап өтуге болады. Бала бойында  ұлы мүмкіншіліктердің бәрі  бар.   Сол қасиеттерді дамыту ісі дәл бөбекжайда басталмақшы. Мектепке дейінгі  тәрбиеленіп отырған балалар үшін  би өнері  көңілді де  қызықты болуы шарт. Ең алдымен биді билеуге үйрету үшін ән мен күй тыңдауы, оны  түсіндіру қажет. Сол себепті көңілді-көңілсіз, шапшаң-жай ырғақтарын  таныстыра отырып,  балаларға  би қимылдары үлгі арқылы үйретіледі. Би қимыл элементтері  негізінен үш жастан бастап үйретіледі. Би қимылдарын  оларға  белгілі бір құралдармен ойыншықтармен  үйреткен анағұрлым  жеңілірек. Ал жоғары топтарда көбіне қазақтың ұлттық билерін және басқа  ұлттардың билерін үйретуді қолға  алынады. Бұл топтарда  асатаяқ, домбыра, даңғыра  кесе, орамал, қамшы, қы