"Білгір биологтар-2019" Сайыс сабақ.

№142 орта мектебі, КММ

«Білгір биологтер - 2019»

2018-2019 оқу жылы

«Білгір биолог - 2019»

Сайыс кезеңдері

І кезең – Кім білгір? 
ІІ кезең – «Сенесіз бе, сенбейсіз бе?» 
ІІІ кезең – Терминдер аукционы 
ІҮ кезең – Суреттер сөйлейді
Ү кезең - Ғажайып биология 

1 кезең «Кім білгір?» кезеңінде топқа 10 сұрақ оқылады. Сайыскерлер оқылған сұраққа толық жауап береді. Дұрыс жауап үшін 1 ұпай беріледі. Ендеше іске сәт! 

7-сынып

1. Қоректік тізбек құрайды-Продуценттер, редуценттер, консументтер

2. Заманауи жүйеленудің негізіг қалаған швед ғалымы –К.Линней

3. Гемолимфа -Газдарды тасымалдай алмайтын жәндік қаны жүреді

4. Жәндіктердің басты тыныс алу мүшесі -Кеңірдек

5. Жалпақ құрттарда шығару мүшелері -Жұлдыз тәрізді жасушалар

6. Метанефридиялар -Буылтық құрттар

7. Өсімдіктің қозғалу реакцияларын екі топқа бөледі -Тропизм, таксис

8. Жүйке ұлпасының негізгі жасушалары -нейрондар

9. Жасуша денесінен шығатын ұзын бір өсінді –аксон

10. Жұлында барлығы неше сегмент бар -31

8-сынып

1. Қан қысымын өлшейтін құрал –тонометр

2. Ұлпаның 4 түрін атаңыз? -Дәнекер, эпителиий, бұлшықет, жүйке

3. Ішкі секкреция бездерінен бөлінтін сұйықтық? –гормон

4. Ұйқы безі бөлетін гомон? –инсулин

5. Жүйке жасушалары? –нейрон

6. Нейронның ұзын өсіндісі? –аксон

7. Орталық жүйке жүйесіне не жатады? –ми мен жұлын

8. Мидың орташа салмағы? 1300-1400 г

9. Сезім анализаторларын ата? -Иіс, дәм, есту, көру

10. Тірек - қимыл апаратына не жатады? -Қаңқа бұлшықеттері 

9-сынып

1. Популяциялық толқындар деген не ?- Популяциядағы дарақтар санының өзгеруі

2. Бейімделгіштік-адаптация

3. Популяция толқындары ұғымын енгізді- ­С.С. Четвериков

4. Әр алуан түр дарақтарының арасындағы күресі -Түраралық күрес

5. Ашық соғыс болмайды -Жанама күресте

6. Тіршілік үшін күрес өзара бірін-бірі ығыстыратын екі себеп деген кім? –Дарвин

7. Тек қана жаңа тіршілік формаларының пайда болуы –эволюция

8. Түр өлшемдерін ата-4. морфологиялық, физиологиялық, генетикалық, экологиялық

9. Тіршілік үшін күрес нәтижесі -Табиғи сұрыпталу

10. Адамзат білімінің ең жаңа білім саласы -Гендік инженерия 

II кезең «Сенесіз бе, сенбейсіз бе?» кезеңінде әр оқушыға 2 сұрақ оқылады. Сайыскерлер оқылған сұраққа сенемін немесе сенбеймін деп жауап береді. Дұрыс жауап үшін 1 ұпай беріледі. 

1. Сенесіз бе, сенбейсіз бе саңырауқұлақты зерттейтін ғылымды микология деп атайды. 
2. Сенесіз бе, сенбейсіз бе паразитті саңырауқұлақпен нан ашытуға болады. 
3. Сенесіз бе, сенбейсіз бе дүниедегі ең биік ағаш – шырша 
4. Сенесіз бе, сенбейсіз бе жануар жасушасында пластидтер кездеседі. 
5. Сенесіз бе, сенбейсіз бе жүрегі  үлкен омыртқалы жануар жираф
6. Сенесіз бе, сенбейсіз бе қазақстанда 12 қорық бар 
7. Сенесіз бе, сенбейсіз бе тағамдарды бүлдіретін саңырауқұлақтарға мукорды жатқызады. 
8. Сенесіз бе, сенбейсіз бе адамда 1 бас, 2 қол. 3 аяқ бар 
9. Сенесіз бе, сенбейсіз бе адам бүйректің салмағы 150, жүректікі 250 -300 г. 
10. Сенесіз бе, сенбейсіз бе ағаштар 300 - 500 жыл жасайды. 
11. Сенесіз бе, сенбейсіз бе картоптың отаны-Қазақстан. 
12. Сенесіз бе, сенбейсіз бе Ақтөбе облысында Ырғыз Торғай Резерваты бар 

III кезең. Терминдер аукционы
Оқушыларға уақыт беріледі таңдаған саласы бойынша термин сөздерді жазып шығады. 

7-сынып

1. Анатомия-организмнің құрылысы мен оның жеке мүшелерін зерттейтін ғылым

2. Ихтиология-балықтарды зерттейтін ғылым 

3. Микология-балдырлар зерттейтін ғылым 

4.   Гельминтология-құрттарды зерттейтін ғылым 

8-сынып

1. Эндокринология– ішкі секреция бездерінің қызметін зерттейтін ғылым 

2. Физиология–мүшелер мен мүшелер жүйесінің қызметін зерттейтін ғылым 

3. Диетология - зерттейтін ғылым 

4. Окулист – көздің қызметін тексеретін маман 

9-сынып

1. Цитология- жасушалардың құрылысын зерттейтін ғылым 

2. Генетика-тұқымқуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейтін ғылым 

3. Эмбриология-ұрықтануды зерттейтін ғылым 

4. Экология-қоршаған ортаны зерттейтін ғылым 

ІҮ кезең. Суреттер сөйлейді 

Берілген сурет бойынша оқушылар анықтама береді. 

7 -сынып 8-сынып 9-сынып

Ү кезең. Ғажайып биология . Аннаграмма-1