Тақырыбы: «Білгірлер сайысы»

Мақсаты:

Оқушылардың математика пәніне қызығушылықтарын арттыру.

Ой-өрісін кеңейту, логикалық ойлау қабілеттерін, ұжымшылдықтарын дамыту.

Шыншылдыққа, шапшаңдыққа тәрбиелеу.

Түрі: жарыс сабақ

Жүргізуші:

Сәлеметсіздер ме, қымбатты ұстаздар мен оқушылар!Бүгін біз математиканың қыр-сырымен танысып, білім күшімізді сынау үшін «Білгірлер сайысы» атты сайысқа жиналып отырмыз. Білгірлер сайысына сыныбымыздың үздік оқушылары қатысады. «Жүйріктен жүйрік озар жарысқанда» демекші бұл сайыста жүйрік топты анықтаймыз.

Бүгінгі  күн сайыста
Ешкімнен сен қалыспа
Білімі кімнің көп болса,
Сол озады сайыста, - дегендей

Сайысқа қатысушылар : Пашенбаев Жанболат.

Жүргізуші: -Қымбатты білім сүйгіш жас достар! Орыс ғалымы М.Ломоносов «Ақыл-ойды тәртіпке келтіретін –математика, сондықтан да оны оқу керек, »  —  деген. Олай болса, бүгін сендер қызықты, математиканың жұмбақты да, тартымды әлемімен танысасыңдар. Сендер бұл әлемнің қаншалықты қызықты, әрі сан түрлі екендігіне көз жеткізесіңдер. 
Жүргізуші: Сайыста сендерге әр түрлі қызықты сұрақтар мен тапсырмалар
ұсынылады. Сайыста жеңу үшін сендер белсенділік танытып, берілген сұрақтарға өзгелерден тезірек ойланып, жауап берулерің керек.
- Сайысымыздың бағдарламасымен таныстырайық.

Бұл сайыста екі топ білімдерін сынағалы тұр. Топтарды қарсы алайық 

« Кел, танысайық!» (топтардың атымен, ұранымен танысу)

Сайыс барысы:  
Сайыс 6 кезеңнен тұрады.

1. Ұшқыр ой

2 .Кім жылдам? 

3. ЫММЕН ТҮСІНДІРУ

4. САНДАР СӨЙЛЕЙДІ

5. АРИФМЕТИКАЛЫҚ АМАЛДАР

6. ЖЕКПЕ-ЖЕК

І  кезең: «Ұшқыр  ой»

Ұшқыр  ойға  серік  болсын  шеберлік,

Сөз  кезегін  ойшылдарға  берелік.

Арасында  зерек  достар көп  екен,

Соларды жарыстырып  көрелік  – дей келе   бұл кезеңде  логикалық  тапсырма  шешу (әр  дұрыс  жауапқа  1 ұпайдан)

І топ  тапсырмалары:

Сиыр бір аяғымен  тұрса  150  кг,  2 аяғымен тұрса  неше  кг болады? (сиыр  екі  аяғымен  тұрмайды)

2.Буратино  сағат  жетіде ұйықтайды. Ол сағат  будильникті сегізге қойды.Буратино  неше  сағат ұйықтайды? (1  сағат)

3.1 мен үш сандарының  қосындысынан  не  шығады  немесе  қай  әріп  шығады? (В)

4.Үстел  үстінде  5  стақан   сүт  тұр  еді,  Әсем  1 стақан  сүтті  ішіп, стақанды  үстелге  қайта  қойды. Үстел  үстінде  неше  стақан  қалды?  (5)

5.Оңынан да,  солынан  да  жазылғанда өзгермейтін  сандар (33,11,22,44,69,88,101,99)

ІІ топ  тапсырмалары

1.Шаруа өзеннен қасқыр, ешкі және шөпті алып өту керек. Қайыққа шаруаның өзі мінеді. Одан соң не қасқырды, не ешкіні, не шөпті алуына болады. Егер шаруа жағаға ешкі мен қасқарды қалдырып, шөпті алып кетсе, онда қасқыр ешкіні жеп қояды. Ал егер қасқырды алып, ешкі мен шөпті қалдырса, онда ешкі шөпті жеп қояды. Шаруа өз жүгін қалай өзеннен аман-сау алып өтеді?( әуелі ешкіні алып келіп жағада қалдырып, қайтып келіп қасқырды алып кетеді. Бірақ қайтарында ешкіні қайта ала кетеді. Енді шөпті тиеп, ешкіні қалдырып кетеді. Қайтып келіп, шаруа ешкіні алып кетеді.)

2.4 жұмыртқа 4  минутта  піседі, ал  бір  жұмыртқа  неше  минутта  піседі? (4 минут

3. Күлшеқызға өгей шешесі «45 бұршақты үш ыдысқа бөліп, екеуіне бірдей, үшіншісіне 2 есе аз сал» деп тапсырма берді. Күлшеқызға бұршақтарды дұрыс бөлуге көмектесіңдер. (9+18+18)

4. Таныс емес қалаға келген математик шашын алмақшы болды. Қалада екі ғана шаштараз бар, әрқайсысының өз орны бар. Біреуіне кіріп, ол оның орны лас екенін көріп, шебердің алқам-салқам киімін көріп, шашы қалай болса солай алынғанын байқады. Ал екіншісінде тап-таза, иесі мұнтаздай таза және шашы тамаша алынған екенін байқады. Аз уақыт ойланып, математик бірінші шаштаразға барды. -Неге? (қалада екі ғана шаштараз болғандықтан әрқайсысы да бірін-бірі қырқады. Демек, біріншісі – жақсы шашатараз)

5.Көшеде екі әкесі, екі баласы, және атасы немересімен қыдырып жүр. Көшеде неше адам жүр? Жауабы: үшеу

2 кезең «Кім жылдам?»  

Қадірін білсең егер сен,
Қол ұшын берер ол саған
Есептеп жүрсең бәрін де,
Сүрінбейсің өмірде – дегендей  сайысымыздың 2-кезеңі  «Кім жылдам?»

Әр топ мүшелері  ұяшықтарды таңдайды,  сұрақ оқылады, сол сұрақтарға лезде жауап беру керек.

1.Екі қолда қанша саусақ бар, он қолда ше?(10, 50)

2.120 минут  неше сағатқа тең?(2 сағат)

3. Тауық  бір аяқпен тұрғанда 5 кг, ал екі аяқпен тұрғанда неше кг болады? (5 кг)

4. Үстел беті төрт бұрыш, оның бір бұрышын кесіп алсақ, неше бұрыш қалады?(5)

5. 5 жыл бұрын Ержан 3 жаста болған. Қазір Ержан неше  жаста?

6.Қандай жолмен адам еш уақытта жүрмейді? (құс жолымен)

7.Теңізде қандай тастар табылмайды? (құрғақ)

8.Елеуішпен су әкелуге бола ма? (Болады, мұз немесе қар болса)

9.Қандай ыдыстарға су құйылмайды? (су толы ыдыстарға)

3-кезең «Ыммен түсіндіру» ойыны (Берілген тақырыпты ымдау арқыры басқа топқа түсіндіреді. Бұл жерде сайыскерлердің ымдап түсіндіру шеберлігін және оның дұрыс жауабының болуын ескеру керек. Тақырыптар таратпалар арқылы анықталады.)

Ыммен түсіндіру ойынының тақырыптары:

• Бес саусақ бірдей емес

• Бас кеспек болса да, тіл кеспек жоқ

• Түйенің үлкені көпірден таяқ жейді.

• Су- өмір көзі

• Бес бармақ жиналса, жұдырық болады.

Жүз сомын болғанша, жүз досын болсын.

4-кезең . САНДАР СӨЙЛЕЙДІ

Әр топ мүшелері  ұяшықтарды таңдайды,  сұрақ оқылады, сол сұрақтарға лезде жауап беру керек. әр ұяшықтағы сан ол ұпай болып келеді.

•  Қызықты математика 10 Қызықты математика 20

• 1 дм - де неше см бар? 4 қойдың неше аяғы бар?

• Қызықты математика 30

Ұзындығы 4см, ені 2см тіктөртб/ң периметрі нешеге тең?

Қызықты математика 40

3сағ= ? мин

Логика – 10

Допты лақтырғанда, доп сол ізімен кері қайту үшін оны қалай лақтыру керек?

Логика– 20

Мотоцикл жүргізушісі ауылға келе жатқанда жолдан өзіне қарсы үш жеңіл машина және бір камазды кездестірді. Ауылға неше машина бара жатыр?

Логика – 30

Термометр аяз болғасын – үш градус көрсетіп тұр. Осындай екі термометр неше градус көрсетеді?

Логика - 40

Сыныпта 36 оқушы бар.

Әрбір 4 қызға 5 ұлдан келеді. Сыныпта неше қыз, неше ұл бар?

Математикалық

жұмбақтар-10

Өткізген тырна сабаққа,

Қатысты жеті сауысқан,

Үшеуі ғана олардың,

Дайындалған сабаққа.

Неше жалқау сауысқан

Қатысқан осы сабаққа?

Математикалық

жұмбақтар -20

Ағашта саңырауқұлақ кепті,

Жаңбыр жауып оны жұмсартып кетті.

40-ы қызыл,8-і сары,20-сы жасыл еді.

Тиін мен тышқан 7-еуін жеді,

Қалды екен нешеу ағашта ғой енди?

Математикалық

жұмбақтар-30

Жайлы орын маңай толы үйеңкі,

Батыр барыс алтыбақан құрыпты.

Кешке қарай жиналыпты көршілер.

40қасқыр,6-аю, 5-түлкі,

Орын болмай қайтты үйіне 4кірпі.

Айтшы аңдар саны қанша,

Болып қалмай тек күлкі.

Математикалық

жұмбақтар-40

Шыңғыс берді гүл

Алмас берді 2гүл,

Саятпенен Жақсылық

Тағы  берді 5гүл

Нұршат пенен Назерке

Әкеліп берді 3гүл

Қалғандары қосылып,Берді тағы 5гүл.

Қанша гүл болды барлығы?

Математикалық

мақал-мәтел -10

.Бір жеңнен қол шығар,

….

Математикалық

мақал-мәтел - 20

Мың қосшыға ,

.....

Математикалық

Мақал-мәтел -30

Бір құмалақ…..

Математикалық

Мақал-мәтел-40

Білекті бірді жығар,

....

5-КЕЗЕҢ
“Арифметикалық
амалдар

• ТАПСЫРМА БЕРІЛЕДІ.

• оқушылардың  арифметикалық  амалдармен  есептер  шығару  қабілетттері  байқалады (әр  дұрыс  жауапқа  1 ұпайдан беріледі)

1. Мысалдарды шығар:
     (36-27):3=       (48+12):6=
    (24+16):8= 5•7+65=
80-7•8= 90-6•9=

2.Өрнектің мәнін тап
8•10:4= 3•30:9=
63:9+56:8= 81:9+54:6=

3. Теңдеуді шеш:
Хх7=58+5      64:х=36:9

6-КЕЗЕҢ – “ЖЕКПЕ-ЖЕК

ТОП БАСШЫЛАРЫНА

1 МИНУТТА СҰРАҚТАР ОҚЫЛАДЫ.

ҮЛГЕРГЕНІНШЕ ЖАУАП БЕРУ КЕРЕК.

ӘР ДҰРЫС ЖАУАПҚА 1 ҰПАЙДАН БЕРІЛЕДІ.

Бірліктер тобы

1. 1 сағатта неше минут бар?

2. Оқу жылының алғашқы айы қандай?

3. 23+7 өрнегінің мәні қанша?

4. 60-7 өрнегінің мәні қанша?

5. 1 дм неше см болады?

6. 1 ғасырда неше жыл бар?

7. Ұзындық өлшем бірліктерін ата.

8.Бір аптада қанша күн бар?

9. 18-бен 10-ның қосындысының мәні.

10. 76 мен 5-тің айырмасының мәні.

11. Айжан бір сан ойлады, оған 40-ті қосқанда 70 шықты. Айжан қандай сан ойлады?

12. 1 м неше дм болады?

13. 20 мен 60 – тың қосындысына 8-ді қос.

Ондықтар тобы

1. Бір тәулікте неше сағат бар?

2. Аптаның соңғы күні қалай аталады?

3. 56+4 өрнегінің мәні қанша?

4. 30-7 өрнегінің мәні қанша?

5. 2 дм неше см болады?

6.2 ғасырда неше жыл бар?

7.Ұзындық өлшем бірліктерін ата.

8. Бір жылда неше ай бар?

9. 16 мен 12-нің қосындысының мәні

10. 67 мен 5-тің айырмасының мәні.

11. Жанат бір сан ойлады, оған 30-ті қосқанда 80 шықты. Жанат қандай сан ойлады?

12. 2 м неше дм болады?

13. 10 мен 60 – тың қосындысына 8-ді қос.

Қорытынды. Жеңімпаз топты марапаттау.

«Үй иесі мен ұрылар»

Бір күні Қожаның үйіне ұрылар түспек болады.

Үй иесі мұны сезіп:

-Сапырып-сапырып Сарманға бер,
Құйып-құйып Құрманға бер,
Есіктегі екеуге бер,
Төрдегі төртеуге бер
Өзің іш те маған бер деген екен.
Мұны естіген ұрылар – «Қой мұнымыз болмас. Бұл үй толы кісі болды, әрі бізден екі есе артық екен, кетейік»- деп кетіп қалыпты. Үй иесі тапқырлығымен ұрылардан осылай аман қалыпты.
-Сонда адам  нешеу, ұры қанша? (10 адам, 5ұры)

шашы тамаша алынған екенін байқады. Аз уақыт ойланып, математик бірінші шаштаразға барды. -Неге? (қалада екі ғана шаштараз болғандықтан әрқайсысы да бірін-бірі қырқады. Демек, біріншісі – жақсы шашатараз)

1)      Екі жақсы қас болмас, екі жаман дос болмас.
2)      Бес бармақ жиналса, жұдырық болады.
3)      Отыз тістен шыққан сөз, отыз рулы елге жетеді.
4)      Жеті жұрттың тілін біл, жеті түрлі білім біл.

5)      Жүз сомын болғанша, жүз досын болсын.
2 топ

1)  Бір тал кессең, он тал ек.
2)   Бес саусақ бірдей емес.

3)Досынды үш күн сынама, үш жыл сына.

4) Айдың он бесі жарық, он бесі қараңғы.

5) Бір кісі қазған құдықтан  мың кісі су ішеді…

Бағалау парағы

№	Кезең	Ұпай саны	І топ «Зерек»	ІІ топ «Жігер»
1	«Кел, танысайық!»	1-5
2	«Кім жылдам?»	Әр дұрыс жауапқа 1 ұпай
3	«Ойлан, тап!»	5-10
4	«Сандар сыры»	1-5
5	«Сандар сөйлейді»	5-10
Жалпы ұпай саны
Орын

Әділқазы мүшесі: _________________________

Ережесі:Ойынға 2 топ сайыскерлері қатысады. Сұрақтар сайыскерлерге математика бойынша 4 бөлімнен дайындалады. Сұрақтар экранда тиісті ұпай сандарының астында жазылады.Берілген әрбір дұрыс жауап үшін сәйкесінше ұяшықтағы ұпай саны қосылады. Жауап дұрыс болмаған жағдайда, жауап беру құқығы келесі топқа өтеді.

Осымен бүгінгі сайысымыз аяқталды. Әділ қазылар алқасы қорытынды шығарғанша дейін, біз көрермендермен жұмыс жасайық.

«Серпілу» көрермендер кезеңі:

1. портфелімде әуелі

Он үш жаңғақ бар еді.

Науат пен Маратқа,

Самат пенен Сағатқа,

Апасына Қанаттың

Екі-екіден тараттым.

Қанша жаңғақ қалғаны,

Айта қойшы ал, жаным.

(3)

2. Біздің үйде көжек көп,

Іштеріңде өжет көп.

Әсіресе бес көжек,

Маған нағыз дос көжек.

Қолымнан кеп жем жейді.

Басқалары келмейді.

Бес көжекке достасқан

Сәбіз бердім қос-қостан.

Бір сәбізім соңында

Қалып қойды қолымда.

Сәбізімді әуелгі

Санап берші ал енді.

(11)

3. Су құйып ем астауға,

Үш қаз ұшты аспанға.

Үш қасқалдақ, бірқазан

Екі үйрек, бір сазан,

Бір көксерке, бір қарға

Қосылды кеп бұларға

Айтшы, неше құс ұшып жүр

Неге екенін түсіндір.

(12)

4. Дүкеннен мен сабын алдым,

Оның және қабын алдым,

Екі дәптер, бір қарындаш,

Тіс ысқышты тағы да алдым.

Есептеші сонда бәрі

Қанша болды, қолда бары?

( 6 )

5. Бір кемпір:

«Сапырып-сапырып Сарманға бер,

Құйып-құйып Құрманға бер,

Есіктегі екеуге бер,

Төрдегі төртеуге бер,

Өзің іш те,маған бер.»-деген екен.Мұны естіген ұрылар:-«Қой мұнымыз бекер болар.Бұл үй толы кісі,әрі бізден екі есе артық екен,кетейік,»-деп кетіп қалыпты.

Кемпір тапқырлығымен ұрыларды осылай қорқытыпты.Сонда үйде неше адам,неше ұры?

(10 адам,5 ұры)

6. Он бір түйе, бес жылқы,

Екі сиыр, бес ешкі,

Екі қоян, үш түлкі,

Таба алмасан бос күлкі.

(28)

7.Түйе ,бота маң басқан,

Төрт аяғын тең басқан,

Шұнаң құлақ бес ешкі,

Қос лақты қос ешкі,

Төрт қозылы екі қой,

Бәрін бірге ойлап қой.

(17)

8.Бес бұтақты қайыңда-

Бұтақ сайын бес алма

Біреуін бер Сайынға,

Сонда қалмақ неше алма?

(қайыңда алма өспейді)

Жарыстың соңғы сәті таяп қалды,

Демеңіздер біз өнерді аяп қалды.

Сарапшылар сіздерге сөз береміз,

Жеңімпаздар кім болып сарапталды – дей отырып сөз кезегін әділ –қазылар алқасына береміз.

Осымен бұл қызықты тамамдасақ,

Бұл жайды айтамыз ба жаман болсақ.

Үйрендік білмегенді осы жолы,

Тағы да үйренеміз аман болсақ! – дей келе сайысымызды аяқтаймыз. Назар қойып тыңдағандарыңыз үшін үлкен рахмет!

  3 сынып   оқушыларының  сұрақтары:

1.1 т қанша  кг  бар?  (1000 кг)

2. 480:2 бөліндісі (240)

4.Көбейтудің  компоненттерін  ата.(1 көбейткіш, 2 көбейткіш ,көбейтіндінің  мәні)

5.3³ нешеге  тең?(27)

6.Сыйымдылық бірлігі?  1л  судың  массасы  нешеге  тең? (1 кг тең)( литр)

7.Ауданы  25 см² шаршының  қабырғасы  нешеге  тең? (5 см)

8.(а+в)х2 бұл  ненің  формуласы? (периметр)

  кезең  «Тапқыр  болсаң,  талас  жоқ» бөлімі

Шабыт  тасып, шалқысын

Көңілді  кеш  жасайық,

Мұнда  қызық  табылар

Жұмбақ  есеп  бәрі  бар

Білімдеріңді  сынайық,- келесі  кезеңімізде  әзілді жұмбақ,  жұмбақ  есептер  шешесіздер.(әр  дұрыс  жауапқа  1 ұпай)

ІІ  топ: 1.Ұзын  қамыс, қысқа  қамыс,

Жылтырауық,  пысылдауық,

Үлкен  қора, бір  топ  сиыр,

Жалғыз  бұзау, кедір-бұдыр. (қас, қабақ, көз, мұрын, ауыз, тіс, тіл)

2. Бұталардың  арасынан  тышқанды,

Түлкі  үйретті  баласына  ұстауды.

Түлкінің  бұл  залым  ойын  ұғынған,

Тышқандар  да  шыршаға  кеп  тығылған.

Саны  олардың 5-еу еді  шамасы,

Әр  ананың  9-дан  бар  баласы.

Айтыңдаршы, неше  тышқан  тығылды,

Қорыққанда  шырша  болып  панасы?  (9х5=45)

3.Төрт  аяқты,үсті тегіс,төртбұрышты, қасынан  үнемі табылып, одан  алыс кете  алмайсың  (үстел)

4.Жаздың  күні  жайнады,

Құстар  салды   сайранды.

Екеуіне  бұтақтың

4 торғайдан  отырды.

Ал  келесі  екеуін

3 үкіден мекендеп

«Ухілейді»  уілдеп.

Қалғымаңдар,  балалар,

Құстар  нешеу,  санаңдар? (4х2+2х3=14)

ІҮ  топ:  1.  Домалақтанған , тесігіне сан жетпейді , екі  жаққа  ербеңдетсең  наныңды аласың. (елеуіш)

2.Құс  қорада  балалар

Тамақ  берді  қаздарға.

Балапандарымен   қосқанда,

Қаздарда  5  отбасым.

Әрқайсысында  12  балапан.

Түскі  асқа  нашау  жиналды,

Сол  қаздарлы  санасаң?  (12х5=60)

3. Қалдықсыз бөлінетін сан (нөл)

4. 12 бұтағы  бар  алып  емен,

52  шыбық  тарап  өскен.

Шыбық  сайын  жетіден  жапырағы

Бар  ма  сондай  ағашты   көзің  көрген? (жыл, 12 ай, 52  апта,7  тәулік )

Ү кезең «Арифметикалық  амалдар»

Ғылымның  сырын  ұғына  ,

Шығыңдар  білім  шыңына.

Ұқыптылық  пен  зеректік,

Жеткізеді  біздерді,

Арифметика  сырына   – дей келе  оқушылар  арифметикалық  амалдармен  есептер  шығару  қабілетттері  байқалады (әр  дұрыс  жауапқа  1 ұпайдан)

3.  

ІІІ  топ  3  сынып   есептері:

1. Өрнектің мәнін тап

60:20х12+44=            4х(900:100х3)=

320:8-56:4=    (60-80:20)х8

40:20х45-66= 70-(32х2:8)=

2. Көбейтіндінің мәніні тап

42х4=  25х2=  74х2=

36х3=  41х3=               51х8=

3. 3. Теңдеуді шеш:

Хх7=58+5      64:х=36:9

Көрермендер  ойын:

Әр  топ   тапсырма  орындағанша   көрермендермен  ойын өткізілек.

Математикалық  жұмбақтар

1.Кітапханада 3 бөлме,

Әр  бөлмеде 10 шкаф.

Әр шкафта  5 сөре,

Санай  алсаң  егерде,

Айтып  берші  анықтап? (3х10х5=150)

2. Көлден ұшты 40 қаз,

Қайтып  қонды  15 қаз .

Қонбады  оның  нешеуі

Кәне, кім  тез  шешеді?  (40-15= 25)

3.1  тоннаның  екіден  бір  бөлігі (500кг)

4. Тік төртбұрыштың ұзындығы 12  см, ені  одан  2  см  қысқа.  Ауданын  тап. (120см²)

5.Текшенің   неше  жағы  бар? (6 жағы)

6.Қандай  түзулер  қиылыспайды? (параллель)

7. Дайындауға болады, бірақ жеуге  болмайды.Ол не? (сабақ)

8. Жерден көтеруге оңай , алысқа лақтыруға  қиын, ол не? (мамық)

 

Қорытынды:   Міне  осымен  қорыта келе кезеңдерімізде  ағына  келіп  жетті .

Қазылар  орнықтырар  әділдікті,

Кімдердің  жауаптары  кәміл  шықты.

Білім  мен  тапқырлықтың  жарысында

Жеңіске  жетер  дейміз  нағыз  мықты- дей  келе  сөз  кезегін  әділқазыларға   беріледі. Әділқазылар  сөз  сөйлеп,  қорытындысын  айтады.  Марапаттау  кезеңі.

 

 

1. Өрнектің мәнін тап

60:20х12+44=80             4х(900:100х3)=3600

320:8-56:4=26                 (60-80:20)х8= 448

40:20х45-66=24              70-(32х2:8)= 62

2. Көбейтіндінің мәніні тап

42х4=168                 25х2=50       74х2= 148

36х3=108                 41х3=123           51х8=408

3. 3. Теңдеуді шеш:

Хх7=58+5          64:х=36:9

Хх7=63                      64:х=4

Х=63:7                        Х= 64:4

Х= 9                            х=16

9х7=58+5                   64:14=36:9

63=63                              4=4