“Биология пәнінен деңгейлік тапсырмаларды жаңаша үлгіде құру”

Мастер-класс тақырыбы: “Биология пәнінен деңгейлік тапсырмаларды жаңаша үлгіде құру”

Модератор: №49 ЖОББМ-нің биология пәні мұғалімі Бисоков Азамат Сансызбайұлы.

Мақсат: Тәжірибе алмасу, әртүрлі деңгейдегі тапсырмалармен таныстыру.

Барысы: Ұйымдастыру. Әріптестермен танысу, топқа бөлу.

Сергіту сәті. «Би».

5 -минут. Топқа бөлуде «Тіршілік дүниелері» бойынша (вирус, бактерия, саңырауқұлақ, өсімдік, жануар) мұғалімдер 4 топқа бөлінеді.

3-минут. «Өркениеттің ең ұлы мақсаты - адамды ойлай білуге үйрету»,- деп Т.Эдисон айтқандай, біз жаратылыстану сабақтарында оқушылардың ойлау қабілетін дамытуға жетелейтін деңгейлік тапсырмаларды ұтымды құра білуіміз керек. Қазіргі таңда заманның талабы да осындай, бәсекеге қабілетті ұрпақты дайындау. Осы орайда менің ортаңызға келуімнің мақсаты, өз тәжірибеммен бөлісу.

Бүгінгі кездесу барысында мен сіздерден барынша белсенді, өз ойларыңызбен бөлісулеріңізді қалаймын!

Сыни тұрғыдан ойлау қабілетін дамытуға бағытталған тапсырмаларды орындау барысында оқушылардың кестелер, суреттер, оқулық және дәптермен жұмыс істеу машықтары да артады. Сонымен қатар деңгейлік тапсырмаларды орындау барысында оқушылардың өзін-өзі бақылау, бағалау, сөйлеу, тыңдау қабілеттерінің артатыны байқалды.

Күтілетін нәтиже:

• еркін ойлауға мүмкіндік береді;

• ақыл-ойын дамытады;

• шығармашылық белсенділігі артады;

• ұжымдық іс-әрекетке тәрбиелейді;

• тіл байлығы жетіледі;

• жан-жақты ізденеді;

• өз ойын айқын, нақты жеткізеді.

3-минут. Сұрақ – жауап.

Енді кез келген тапсырма дайындау кезінде қандай критерийлерге сүйенесіздер? Өз ойларыңызды айтсаңыздар.

1. Сыныптың жас ерекшелігі.

2. Сабақтың мақсаты.

3. Тапсырманың деңгейі.

4. Оқушының жеке қабілеті. (ауызша, жазбаша, сурет салу т.б.)

5. Қосымша ресурстар.

6. АКТ. (bilimland, kahoot, TIO, NIO, KIO, 5+, т.б.)

Практикалық бөлім. Тапсырмаларға кезек берсек.

«Сәйкестендіру» тапсырмасы.

№1 типі. Сәйкес ұғымдарды жазу. (ұғымдар қайталануы мүмкін) /А.Соловьева, Б.Ибрагимова. 8-сынып биология, Алматы «Атамұра» 2018/

ДНҚ сақинасы, мембрана, целлюлоза, цитоплазма, рибосома, вакуоль, ядро, хлоропласт, митохондрия, шырышты капсула, лейкопласт, цитоплазмалық мембрана, ядро, лизосома, хромопласт, плазмалемма, Голдьжи жиынтығы, ЭПТ, рибосома.

№2 типі. Органоидтардың қызметін көрсетіңіз. /Т.Қасымбаев, К.Мұхамбетжанов Жалпы биология. 10-сынып. Алматы «Мектеп» 2010/

№3 типі. Ғалымдардың еңбектерін тап. (дұрыс жауапты реттік санмен сәйкестендіру қажет) /Шілдебаев Ж. 9-сынып Биология. «Мектеп» 2013/

1. Ю.Либих 1840ж. «Кейбір ағзалар үшін ең төменгі шектеуші факторлар кері немесе қалыпты әсер етуі мүмкін. Организмнің ең қажетті шектеуші факторын біле отырып, мол өнім алуға немесе табиғат ресурстарын тиімді пайдалануға болады,бұл – минимум заңы».

2. С.С.Четвериков 1905ж. Табиғи себептерге байланысты популяциялардың сан мөлешрінің бірде кеміп, бірде артып, тербеліс тәрізді ауытқуын – популяциялық толқындар деп атады.

3. Н.К.Колцов (1872-1940) 1920ж. «Хромосомалардың матрицалық репродукциясы» теориясын құрастырып, нәпуыздардың синтезделуі матрицалық принцип бойынша жүреді деп тұжырым жасаған.

4. С.Фокс «Ертедегі жер бетінде су қайтудан кейін немесе су буланудан соң қалған шалшық суларда аминқышқылдарынан шар тәрізді құрылымдар – микросфералар түзілген» және оларды «протеиноидтер» деп атаған.

5. Ж.Б.Ламарк (1744-1829) 1809ж. «Зоология философиясы» атты еңбегінде: «Түрлер тұрақты емес, олар уақыт өткен сайын өзгеріп, біршама жетілдірілген жаңа түрге айналады. Табиғатта қарапайымнан күрделіге қарай бағытталған тарихи даму жүреді» (градация) деген. Барлық жануарларды омыртқалы және омыртқасыз деп бөлген.

«Сандар сөйлейді». /А.Соловьева, Б.Ибрагимова. 8-сынып биология, Алматы «Атамұра» 2018/

6 – өсімдік ұлпаларының типі

4 – жануар ұлпаларының типі

0,12 – адам қанындағы глюкоза мөлшері

120 – бір нәруызда 20 амин қышқылы.

32 – адамның тіс саны

1880 – Н.И.Лунин дәрумендерді ашқан.

6-8 мың – лейкоциттер саны.

3 – жүрек,тері, көз қабатының, тамырлардың түрлері.

«Лабиринт» әдісі. Әріптерден терминдер құрастыру. (үстінен сызу арқылы) /Очкур Е.А.,Құрманғалиева Ж.Ж.7-сынып биология. «Мектеп» 2017ж/

«Балықшы» ойыны. (Сергіту сәті ретінде ой еңбегін дене еңбегімен алмастыру)

Мұғалімдерге ағаш бұтағы, жіп, алюминий сым беріледі. Берілген уақыт аралығында құралдардан қармақ жасап, жерге қойылған балықтарды аулап алу қажет. Сонымен қатар балықтардың астындағы жапсырылған сұрақтарға жауап береді.

«Топтастыру» (Ассоциация). Ұғымдарға теңеулер жазу.

«Маркерлеу» және суретті сөйлету.

Мұнда алдын ала мұғалімдерден сұралады «Кім суретті жақсы салады? Кім сурет сала алмайды» деп. Сурет сала алмайтын әріптестерге алдын ала дайындалған «Адам азғасының жүйелері» тақырыбында суреттер беріледі, және олар сызбалар арқылы берілген мүшелер жүйесінің құрылысын жазады.

Ал сурет сала алатын әріптестерге тек жүйенің атауы беріледі. Олар әрі қарай сол жүйенің суретін салып, құрылысын жазады.

1. Асқорыту жүйесі

2. Тынысалу жүйесі

3. Қанайналым жүйесі

4. Зәршығару жүйесі

5. Эндокриндік жүйе

6. Жыныс жүйесі

«Брайн райтинг» әдісі. Бұл әдісте бір тақырып ұсынылады, әр мұғалім қолындағы А4 қағазына 1 минутта есіне түскенін жазады да, уақыт аяқталғанда сағат тілі бойынша көршісіне қағазын береді. Шеңбер бойынша 1 минутта барлық топ мүшелері бір-бірінің қағазына мәлімет жазады. Бір айналым жасап, әр мұғалімнің өз қағазы қолына келгенде жұмыс аяқталады. Оқып береді.

А) асқорыту жүйесі б)тынысалу жүйесі

«Штрих код» әдісі. Оқушыларды тез ойлау мен байқағыштыққа машықтандырады.

1.Фотосинтезге хлорофил пигменті қатысады.

Әріптердің штрих кодтары:

А Т Х І С Д Қ Ф О И Л Г Е Р Ы П М Н З

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

Тапсырма: 8.9.2.9.5.10.18.2.13.19.12.13 3.11.9.14.9.8.10.11 16.10.12.17.13.18.2.4 7.1.2.15.5.1.6.15

Сергіту ретінде «Cats and Dogs» тапсырмасы немесе суреттер айырмашылығы.

«Салыстырмалы кесте». (екі түрлі жануардың құрылыс ерекшелігін салыстыру)

/Очкур Е.А., Құрманғалиева Ж.Ж. биология 7-сынып. «Мектеп» 2017/

«Қыз қуу» ұлттық ойыны. Мұнда бір ер, бір әйел адам ортаға шығарылады. Бір бойда тұрады. Жүргізуші кезекпен - кезек сұрақ қояды. Дұрыс жауап берілсе 1 қадам алға адымдайды, қате жауап берілсе орнында қалады. Ойын қорытындысы ұлттық ойындағыдай, әйел адам ұтса шыбықпен ерді ұрады, ер адам ұтса тізерлеп қолын сүйеді. /Әлімқұлова Р. Биология 6-сынып. Атамұра 2015/

1. Жан Батист Ламарктің 1802 жылы жарық көрген еңбегі. (гидрология)

2. Биіктігі 3 метрден кем болмайтын діңі бар,көпжылдық өсімдіктер. (ағаш)

3. Тұқымы тұқым қабыршағы қойнауында жалаңаш жетіледі. (ашықтұқымды)

4. Қабықшаның өте жұқарған жері (саңылау)

5. Дәрумен түрінде қабылданатын пластид (хромопласт)

6. Тұқымның ішіне қоректік заттар, ауа,су енеді (тұқым кіндігі)

7. Гүлшанақ орналасады (гүл бүршігінді)

8. Сарыағаш, қызылбояу өсімдіктері жапырақтарының сабаққа орналасу типі (қарама - қарсы)

9. Өң, тоз, тін қабаттарынан тұрады (қабық)

10. Сабақтың жерасты қолтық бүршігінен дамитын өркеннің ұшындағы бүршік (түйнек)

(Уақыт болған жағдайда өзімнің құрған облыс және республика көлемінде таратылған «Дидактикалық материалдар жинағымен» таныстырып өтемін. Электрондық түрде.)

Рефлексия парағы таратылады.

Қорытынды: «Ойлану – таңғалудан басталады» деп ежелгі грек филосовтары айтып кеткендей, сабақтарымызда үнемі оқушыларды таң қалдырып жүріңіздер. Еңбектеріңізге табыс тілеймін! Көңіл қойып, ынтамен қатысқандарыңызға үлкен рахмет! Сау саламатта болыңыздар!