БИОЛОГИЯ. КалТест – 2022 жыл.

«Организмнің күш беретін қоры таусылса, тіршілігі баяулап, өлімге әкеледі» деген, М.Рубнер теориясы. Қуатты қартаю.

«Түр» деген түсінікті ең кіші жүйелік бірлік ретінде анықтады. К.Линней.

1 нанометр өлшемі тең. 10^-9 метр, 10^-6 миллиметр, 10^-7 сантиметр.

2007 ж ғаламдық жылынуға қарсы әрекет туралы “әлемдік келісім Киато хаттамасы” халықаралық келіссөз келісімі өткізілген орын. Бали аралында.

2009 ж желтоқсанда Киота хаттамасы шешімі қайта жалғастырылған жиын. Копенгаген БҰҰ-ның конференциясы.

2009 ж Қазақстан БҰҰ-ның Климатты өзгертуі туралы негіздемелік конвенциясы туралы. Киот хаттамасын ратификациялады.

36,6 кДж/моль-ден артық бөлінген энегрия жұмсалатын орын.

Ағза қызметінің тыныштық күйінен белсенді күйге н/е белсенді әрекеттен тыныштық күйіне ауысуын тудыратын басқару жүйесі. Бастау (іске қосу).

Ағза өзін сақтау үшін тіршілік көрсеткіштері. Белгілі бір деңгейді ұстауы.

Ағза ішіндегі патогендерді жоятын заттар. Антибиотиктер.

Ағзада ДНҚ ешқашан таусылмайды, осы үрдіс байланысты. Өздігінен екі еселену.

Ағзаны жұқпалардан қорғауды қамтамасыз ететін қан жасушасы. Лейкоциттер.

Ағзаның жұқпаларға және кез келген бөтен бөлшектерге қарсы тұру. Иммунитет.

Ағзаның өз көрсеткіштерінің тұрақтылығын сақтайтын қызметі. Гомеостаз.

Адам бауырының жасушасының ұзындығы. 20000 нм, 200 мкм.

Адам гаметогенезінің редукциялық, эквационды бөлінуі мейоздың жүруі кезеңі.

Адам егде тартқан жасқа келсе де, денсаулығы жақсы, ширақ, белсенділік көрсете алатын қартаю түрі. Физиологиялық қартаю.

Адам инсулинін бірнеше мәрте клондап, оған нуклеотид ретін орналасқаннан кейін “тігілген ағза”. Бактерия ДНҚ-сына.

Адам қайтыс болғаннан кейін өкпеде қалатын ауа көлемі. Қалдық.

Адам қан тобыны саны. 4.

Адам тері арқылы жылу бөледі. 80%.

Адамның асқазанында ыдырайтын тамақтың органикалық құрамын. Нәруыз.

Адамның ауыз қуысында ыдырайтын тамақтың органикалық құрамы. Көмірсу.

Адамның белгілі бір деңгейді ұстауы. Гомеостаз.

Адамның эпителий ұлпасының қызметі. Жоғары дәрежеде қалпына келу.

Аденозинүшфосфаттың (АТФ) молекуласының құрамындағы фосфат топтары арасында түзілетін байланыстар. Макроэргиялық.

Ақ қабық тұрады. Дәнекер.

Альвеолалардың қызметі. Өкпені О₂ - не қанықтырады, СО₂ қаныққан қан тазартылады, газ алмасу бетінің ауданын арттырады.

Альвеолалардың маңызы.

Анықталмаған бактерияларды зерттеу әдістері. Жаншылған тамшы, аспалы тамшы.

Аралас секреция безі. Ұйқы безі.

Асқазан-ішек жолдары ауруларының жұқпаларымен күресу шаралары. Дезинфекциялау.

Асқазан-ішек жолдары ауруларының жұқпаларын тарататын жәндік. Шыбындар мен тарақандар.

Ата-аналарында және олардың арғы тегінде болған белгілер жаңа үйлесім тауып бірігуі. Үйлесімдік өзгергіштік.

Атмосфера мен дүниежүзілік мұхит арасында жүретін айналым. СО₂ алмасуы.

Атмосферада көмірқышқыл газы концентрациясының артуы теңіз суында СО₂ көбеюі алып келеді.

Атмосфералық және магнитосфералық құбылыстар. Ұзын радиотолқындар.

АТФ молекуласын синтездейді. Митохондрия.

Ауа қапшығының пайдалы қызметі. Денесін қызып кетуден сақтайды, денесін жеңілдетеді, еркін ұшуға мүмкіндік береді.

Ашығу кезінде “тірі консервілер” қызметін атқаратын органикалық қосылыс. Майлар.

Аэробты және анаэробты тыныс алу нәтижесінде бөлінетін АТФ мөлшері. 38 АТФ.

Әлсіз өкпесі және ылғал терісі арқылы тыныс алатын ағзалар. Бақа, құрбақа, тритон.

Әмбебап “Энергетикалық станциясы”. АТФ.

Әмбебап донор. 1 топ.

Әмбебап реципиент. 4 топ.

Әрбір бұлшықет талшығы қоршалған эластинді мембрана. Сарколемма.

Бағытын өзгертпейтін нуклеотидтер арасындағы гендік мутация. Транзиция.

Бактериофаг. Бактерияларды зақымдайтын вирустар.

Бактерия жасуша қабырғасын түзетін зат. Муреин.

Бактерия жасушасының құрылысы. Қабықша және цитоплазма.

Бактерияларды және басқа зиянды бөлшектерді жояды. Нейтрофильдер.

Бактерияларды зерттеу үшін жабын шыны мен заттық шыны қолданылатын әдіс. Жаншылатын тамшы.

Бактерияларды зерттеуде “Аспалы тамшы” әдісінде қолданылатын заттық шыны. Ойық зат шынысы.

Бақалшақтылар мұхит суынан сіңіретін элемент. Көміртек.

Балалардың аутосомдық-рецессивтік жолмен ұрпақтан-ұрпаққа берілетін ауруы. Гетчинсон-Гилфорд синдромы.

Балық зауытында жемге қосады.

Барлық жануарларды ең бірінші омыртқасыз және омыртқалылар деп бөлді. Ж.Б.Ламарак.

Барлық желілі жануарларға тән жүйке жүйесі. Түтікше тәрізді.

Барлық ұлпалар мен мүшелерді түзеді. Түзуші.

Бейорганикалық тыңайтқыш түрі. Нитрофоска.

Белсенді тасымал мысалы. Пиноцитоз.

Белсенді тасымалға тән ерекшелік. АТФ энергиясы жұмсалады.

Белсенді тасымалдауға тән. Концентрация градиентіне қарсы жүру.

Беттік керілу күші ең үлкен сұйықтық. Су.

Биологияда микрометрмен өлшенеді. Жасушалар, микроағзалар.

Биологиядағы басқару жүйесінің орталығы.

Биологиялық синтез реакцияларының жиынтығы. Пластикалық алмасу.

Бөліну ұршығының жіпшелері қысқарады. Анафаза.

Бөліп шығару өнісі - аммиак. Бунақденелілер.

Буылтық құрттар типіндегі алғашқы түзілген жүйке жүйесінің түрі. Сатылы.

Бұлшықет талшықтары құрамындағы жиырылу аппараты. Миофибриллалар.

Бұлшықет талшықтарының цитоплазмасы. Саркоплазма.

Бұлшықет талшықтарының цитоплазмасы. Саркоплазма.

Бұлшықеттің жұмыс нәтижесінде. Диссоциацияланудың қисық сызығы солға ығысқан, парциалды қысымы 1-2 мм сын/бағ болғанда тыныштық кезеңге түседі, оттекке тартылуы жоғары.

Бүйрек жеткіліксіздігінің себебі. Артық тұздар.

Бүйректің қоңыр қызыл сыртқы қабаты. Қыртысты қабаты.

Бір аксон бір дендрит болатын нейрон. Биполярлық нейрон.

Бір біріне мүлдем ұқсамайтын бірнеше типтен құралған ұлпа түрі. Дәнекер.

Бір жасушадан тұратын және ядросы бар барлық ағзалар жататын патшалық. Протистер.

Бір популяцияның екіншісіне бір жақты теріс әсері. Аменсализм.

Бірінші қан тобын. І н\е 00 деп белгілейді.

Бірінші реттік атмосферада қалыптасқан тыныс алу.

Бірінші реттік қоректік деңгейді құрайды. Продуценттер.

Бірінші реттік продуценттер өте тез бөлінетін теңіз экожүйелеріне тән экологиялық пирамида.

Бірінші реттік сукцессияда алғаш түзілетін тірі ағзалар. Қыналар (пионер).

В.Н.Любименконың өсімдіктерді жарыққа байланысты бөлген топтары. Жарықсүйгіш, көлеңкеге төзімді, көлеңкесүйгіш.

Вегетативті жүйке жүйесінің жоғарғы мүшесі. Төмпешікасты аймақ.

Вирус қабықшасының құрамын. Нәруыз.

Вируспен зақымданудың бірінші кезеңі.

Вирустар түзіліп, қабықшасын кию кезеңінен соң.

Вирустар тірі ағза ретінде болады. Жасуша ішінде ғана.

Вирустардың қабықшалары бөлшектерден құралған. Нәруызды.

Вирустардың қабықшалары құрылған. Нәруызды бөлшектерден.

Вирустардың нәруызды бөлшектерден құралған бөлімі. Қабықшалары.

Гаметогенездің өсу кезеңіне тән өзгеріс. Жасушалардың көлемі ұлғаяды, генетикалық формуласы 2n4с ке айналады.

Гемоглобинді оттекпен қанықтыруда диссоциациялану қисық сызығы оңға ығысуына әсер ететін факторлар.

Гемоглобиннің қызметі. Қандағы оттек тасымалдаушы, оксигемоглобин түзу,

Герантология терминін алғаш ұсынған. И.И.Мечников.

Гетчинсон-Гилфорд синдромы. Аутосомдық-рецессивтік.

Глюкозаның ыдырауынан АТФ-тің 2 молекуласы түзіледі. Екінші кезеңінде.

Гуанин мен цитозин арасындағы байланыс саны. Үш.

Ғаламдық жылынудың ең негізгі дұрыс болжамы. Инфрақызыл толқынның жерге сіңірілуі, СО₂ және СН₄ концентрациясының артуы.

Ғаламдық қараңғыланудың басты себебі. Өндіріс жұмысы нәтижесінде атмосфераға түскен шаң бөлшектері, жанартау атқылауы.

Дамудың кері кетіп, төмен қарай құлдырауы, жүйелік топтардағы даралар саны кемуі, таралу аймақтарының тарылуы. Биологиялық регресс.

Дараларда құрылым деңгейінің күрделенуі. Ароморфоз.

Дәрумендерді ашқан ғалым. Н.Лунин.

Дәрумендерді шамадан тыс пайдалануадан туындайтын ауру. Гипервитаминоз.

Дәруменнің тамақ құрамында сақталуының негізгі ережесі. Тамақты тез пісіру.

Дезоксирибоза мен фосфор қышқылы түзеді. Қант-фосфорлы арқау.

Дене бөліктері және спрора арқылы көбейетін патшалық. Саңырауқұлақтар.

Денесі өсімдіктерде кездеспейтін, тек жануарларда болатын химиялық заттардан тұратын патшалық. Саңырауқұлақтар.

Детриттік қоректік тізбектің дұрыс нұсқасы.

Диализ процесіне қатысатын зат. Диализат.

Диализаттың негізгі қызметі. Қанды зиянды заттардан тазарту.

Диализдің жұмыс принципінің негізі. Осмос пен дифуззия.

Дизентерия ауруы жұқпасының жұғу жолы. Қайнамаған су.

ДНҚ құрылысына енетін мононуклеотидтің пиримидинді азотты негізі. Ц, Т, (У). Пуриндік негізі: А, Г.

ДНҚ молекуласындағы гендер мен хромосомалар өзгермейтін өзгергіштіктің түрі. Модификациялық.

ДНҚ тізбектері арасындағы байланыс. Сустектік.

Егер жәндік қозғалмай отырса. Тыныс алуы баяулайды.

Екі атом қысымда инфекцияланған материалдар мен пайдаланып болған микроб өсінділерін стирильдеу әдісі. Автоклавта стирильдеу.

Екі бүйрек жұмыс істеуін тоқтанқан жағдайда ағзаның өздігінен улану уақыты. 30-40 мин.

Екі заттың қарама-қарсы екі бағытта тасымалдануы. Антипорт.

Екі хроматидадан тұратын барлық хромосомалар жасушаның экватор жазықтығына орналасытын фаза. Метафаза.

Екінші реттік зәрдің құрамы.

Екінші реттік сукцессия түзіліді.

Екінші реттік сукцессияда алғаш түзілетін тірі ағзалар бастамасы. Бұталы өсімдіктер.

Енжар тасымалға мысал. Диффузия.

Енжар тасымалдау кезінде мембаран арқылы тасымалданатын заттар типі. Оттек.

Ең алғаш 1824 жылы Жозьеф Фурье анықтады. Жылыжай эффектісін.

Ең алғашқы эволюциялық ғылыми көзқарастың қалыптасуына еңбек сіңірген, “Зоология философиясы” кітабының авторы. Ж.Ламарк.

Ересек адамның гемоглобині. Молекулалық массасы 66000-68000 г, 7-12 аптада дамиды, төртінші реттік құрылымға ие, А гемоглобин түрі кездеседі (Hba).

Еріген қоректік заттардың түтікшелі өсімдіктің бір бөлігінен екінші бөлігіне жылжуы. Транслокация.

Еріген қоректік заттардың түтікшелі өсімдіктің бір бөлігінен екінші бөлігіне жылжу үрдісі. Транслокация.

Жай органикалық қосылыстарға дейін ыдырататындар. Редуценттер.

Жайылымдық қоректік тізбектің І-трофикалық деңгейі. Продуценттер.

Жансыз нысандар бетіндегі патогендерді жоятын заттар. Залалсыздандырушы.

Жантақпен қоректенеді. Түйе.

Жануарлар жасушаларындағы электр құбылысы үшін қажет элемент. Калий.

Жануарлар мен саңырауқұлақтарда болады. Автолиз.

Жануарлардың паразиттері. Қандала.

Жаңа туған нәресте денесіндегі су мөлшері. 75%.

Жапырақ суды буландырады. Фотосинтезге қажет, ағзаны қызып кетуден сақтайды, температурасын төмендетеді.

Жапырақтың басты қызметтері. Газ алмасу, судың булануы, фотосинтез.

Жарықтан энергия алуға қабілетсіз ағзалар біріктірілген патшалық. Жануарлар.

Жарықтан энергия алуға қабілетсіз, қозғалады, соған энергия жұмсайтын ағзалар тобы жатады. Жануарлар патшалығы.

Жарықтан энергия алуға қабілетті патшалық. Өсімдіктер.

Жас жасушалар денесінің қалыптасу үрдісі жүретін фаза. Телофаза.

Жас нәрестенің әлемді қабылдауы. Төңкерілген қалпында.

Жасуша қабықшасының ішкі қабатында тоздану процесі нәтижесінде жинақталатын зат. Суберин.

Жасуша мембраналарында глюкозаның, аминқышқылдардың, иондардың тасымалдануын қ/ететін нәруыз қызметі. Тасымалдаушы.

Жасуша мембранасының қалыптасуына қатысатын нәруыз қызметі. Құрылымдық.

Жасуша ядросы мен қабықшасының түзілуіне қажет элемент. Фосфор.

Жасушааралық заттары өте көп. Дәнекер.

Жасушаға энергия қажет болған жағдайда жүзеге асатын үрдіс.

Жасушадағы пластикалық алмасу аталады. Анаболизм.

Жасушадан тыс қоректене алмайтын, қозғалмайтын, өспейтін ағза. Вирустар.

Жасушалары көбеймейді, бірақ өсуге және тармақталуға қабілетті. Жүйке.

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

ЖИ арқылы жасау

Бөлісу