Қысқа мерзімді сабақ жоспары

8

Сабақ: қазақ тілі

Мектеп: Нұр-Сұлтан қаласы «Абай Құнанбайұлы атындағы №87 мектеп-гимназиясы»

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Балтабаева Айнагуль Кабеновна

Сынып: 9

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Бөлім: Биотехнология және гендік инженерия келешегі.Синтаксис.

Тақырыбы:

Биотехнология-тағам өндірісінде

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары:

9.1.2.1.қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық, ғылыми тақырыптарға байланысты әртүрлі жанрдағы кең көлемді мәтіндердегі (пікірталас, дәріс ) мақсатты аудитория мен көркемдегіш құралдардың рөлін талдау.

9.4.4.3.Салалас және сабақтас құрмалас сөйлемдердің мағыналық түрлерін ажырата білу, түрлендіру

Сабақ мақсаттары:

қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық, ғылыми тақырыптарға байланысты әртүрлі жанрдағы кең көлемді мәтіндердегі (пікірталас, дәріс) мақсатты аудитория мен көркемдегіш құралдардың рөлін талдап,сабақтас құрмалас сөйлемдердің мағыналық түрлерін ажырата біледі, түрлендіреді.

Бағалау критерийі:

1.Қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық, ғылыми тақырыптарға байланысты әртүрлі жанрдағы кең көлемді мәтіндердегі (пікірталас, дәріс ) мақсатты аудитория мен көркемдегіш құралдардың рөлін талдайды

2.Салалас және сабақтас құрмалас сөйлемдердің мағыналық түрлерін ажырата біледі

3.Сабақтас құрмалас сөйлемдерді түрлендіріп қолданады. ( мезгіл бағыныңқы сабақтас құрмалас сөйлем)

Тілдік мақсат:

Оқушылар орындай алады:

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер:

Биотехнология, технология, өнім, медицина, ғылым, ген , биология, инженерия, өндіріс

Диалог құруға/ шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер:

Талқылауға арналған сұрақтар:

-Биология мен технологияны не байланыстыруы мүмкін?

-Биотехнология ғылымының дүниеге келу себебі?

Не себепті... деп ойлайсыз?

ишара:

Алдыңғы оқу:

Отбасы тәрбиесінің бала дамуында алатын орны

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Ортасы

30 минут

Биотехнология дегеніміз-биологиялық организм-дердің қатысуымен жүретін процестерді адамның мақсатына сай өзгерту арқылы өндірісте пайдалану.

«Биотехнология» терминін алғаш рет 1917 жылы венгр ғалымы Карл Эреки енгізді.

Биотехнологияның басты мақсаты- өсімдіктердің жаңа сұрыптарын, жануарлардың асыл тұқымын, микроорганизмдердің штамдарын шығару.

Сүт - өте бағалы өнім. Олай дейтініміз, адам ағзасына сүттің құрамдас бөлігінің 95-98 % сіңеді. Сүт сондай –ақ амин қышқылдарының, макро және микроэлементтердің, дәрумендердің таптырмайтын көзі болып табылады. Сүт өсімдік өнімдерімен және мал өнімдерімен қосылып, адам тағамының биологиялық құндылығын арттырады. Сүт өнеркәсібінің бастапқы сатылары (пастерленген сүт, қаймақ, кілегей, айран шығару) тұтынушыға таяу орналасады

Тамақ индустриясының бірқатар салалары шикізатқа да, тұтынушыға да бағытталып жұмыс істейді. Ұн тартатын өнеркәсіптер астық өңдеумен айналысады. Нан пісіру көптеген елді мекендерде бар.Кондитер, макарон өнімдері өндірісінің де кеңістікте таралу «бейнесі» осыған ұксайды.. Ұнды кондитер өнімдердің жаңа түрін шығаруда көптеген қоспаларды қосып, адам ағзасына пайдалы,табиғи өнім болып табылады.

Қазақстан тамақ өнеркәсібі 1000 жуық тамақ өнімдерінің түрлерін шығаратын көптеген салаларға бөлінеді. Ең дамыған сала ет өнеркәсібі, республикада бүкіл тағам өнімдерінің 32% еттен жасалады.

Тапсырма

«Пікірлер сызығы» әдісі

Оқушыларға биотехнология туралы бейнежазба көрсетіледі.

Дескриптор

1.Бейнежазбаны көреді, тыңдайды.

2.Танысқан ақпараттарды талдайды, пікірлеседі.

«Ой қозғау» әдісі арқылы Мәтінді түсініп оқып, сұрақтар құрастырыңыздар

«Биотехнология» термині өндірістің саласын білдір-генімен, оның ғылыммен тікелей байланысы бар: оны жаңа тірі организмдерді құрастыру жолдарын

Зерттейтін ғылым ретінде де және материя қозғалысының биологиялық формасын іске асыратын өндіріс саласы ретінде де түсінуге болады. Биотехнология ғылым ретінде генетикалық инженериямен біртұтас бірігіп кеткен. Мұнда ген инженериясының алдына қойған мақсаты алдын- ала жоспарланған үлгіге сәйкес жаңа немесе жақсарған қасиеті бар тірі организмдерді құрастыру.

Ата-әжелеріміз ежелден микроорганизмдерді қымыз бен шұбат, айран ашытуға, құрт пен ірімшік жасауға, нан пісіруге, тері илеуге, т.б.қажетті заттарды дайындауға пайдаланған. Қазіргі биотехнологияның мынадай негізгі бағыттары бар: микробиологиялық өндіріс, жасушалық инженерия және генді инжене-рия. Биотехнологияда биохимия,микробиология, молекулалық биология, генетика ғылымдарының жетістік-терінің нәтижесінде өте бағалы биологиялық белсенді заттар гормондар, ферменттер, витаминдер, антибиотиктер, органикалық қышқылдар-сірке, лимон, сүт және кейбір дәрі-дәрмектер алынады.

1.Биотехнология дегенді қалай түсінесің?

2.Қазіргі биотехнологияның қандай негізгі бағыттары бар?

3.Гендік инженерияның алдына қойған мақсаты қандай?

4.Ата-әжелеріміз ежелден микроорганизмдерді қандай заттарды дайындауға қолданған?

Дескриптор

Мәтінді түсініп оқиды.

Мәтіннің мазмұнына сәйкес сұрақтар қоя алады.

Мезгіл бағыныңқылы сабақтас құрмалас

Сабақтас құрмалас сөйлемнің бірінші сыңары бағыныңқы, екінші сыңары басыңқы деп аталады.

Мезгіл бағыныңқылы сабақтастың бағыныңқы сыңары басыңқы сыңарда айтылған іс-әрекеттің болу уақытын көрсетеді де қашан? қашаннан бері? қай кезде? қашанға шейін? Т.б сұрақтарға жауап береді.

Мезгіл бағыныңқылы сөйлемнің бағыныңқы сыңарының баяндауыштары төмендегідей жасалады:

-Ғалы (-гелі), -қалы (келі)

-Ып (-іп, -п)

-Ғанда -(генде) -ған соң, (-ген соң)

-Са (-се)

-Ысымен(-ісімен)

Мысалы: Ол жұмыстан келген соң, бүгінгі газеттерді қарап шықты.

Абай араларынан кетісімен,анталап тұрған қалың жиын арасына ауыздан-ауызға көшкен сыбыр бұйрық жайылады.

Тапсырма 3. «Сүзгі» әдісі

Тапсырма 4. «Шыны түтік» әдісі

Салалас және сабақтас құрмалас сөйлемдерді тауып шыны түтікке салыңыз.(Тест)

1.Салалас құрмалас сөйлем түрін анықтаңыз.

А) Қарсылықты.

В) Мезгіл.

С) Мекен.

D) Мақсат.

Е) Себеп.

2.Сабақтас құрмалас сөйлем қандай сөйлемдерден тұратынын анықтаңыз.

А) Жай, күрделі.

В) Бағыныңқы, басыңқы.

С) Сұраулы, лепті.

D) Лепті, хабарлы.

Е) Бұйрықты, сұраулы.

3.Сабақтас құрмалас сөйлем түрін анықтаңыз.

Күз келсе де, жаңбыр әлі жаумады.

А) Қарсылықты.

В) Себеп.

С) Шартты.

D) Мақсат.

Е) Қимыл-сын.

4.А) Мезгіл бағыныңқы.

В) Мақсат бағыныңқы.

С) Қимыл-сын бағыныңқы.

D) Себеп бағыныңқы.

Е) Шартты бағыныңқы.

5.Құрмалас сөйлем түрін анықтаңыз.

Мұғалім айтқан кезде ғана, ол жаза бастады.

А) Мезгіл.

В) Қимыл-сын.

С) Мақсат.

D) Қарсылықты.

Е) Шартты.

1.А

2.В

3.А

4.А

5.А

Дескриптор

1.Сабақтас құрмалас сөйлемнің жасалу жолдарын біледі.

2.Сабақтас құрмалас сөйлемді мысалдардан ажырата алады

Тапсырма 5 «Микроскоп» әдісі. Берілген сөйлемдерден мезгіл бағыныңқы сабақтасты табыңыз.

1.Сөйлесіп болған соң, телефон құлағын іліп қойды.

2. Жетпіс жыл өмір сүрсем де, аз секілді білгенім.

3.Тұрмыс жақсы болу үшін, еңбек өнімді болу керек.

4.Іші бауыры елжіреп, сорлы шеше балапанын қорғайды.

5.Жамбыл-Жамбыл болғалы, есіткен талай батырды.

6.Абай үйге кіргенде, Әбіш конверттегі бар қағазды оқып шыққан екен.

7.Көктем болғанымен, күн әлі жылына қойған жоқ еді.

8.Базаралы әңгімесін бітіргенде, ол бір қызық ойын қысқа түйді.

9. Ұстазы бейілді болса, шәкірті зейінді келеді.

10.Жалт қарасам, Шұға үйіне кетіп бара жатыр екен.

Өзіңді тексер

1.Сөйлесіп болған соң, телефон құлағын іліп қойды.

.

5.Жамбыл-Жамбыл болғалы, есіткен талай батырды.

6.Абай үйге кіргенде, Әбіш конверттегі бар қағазды оқып шыққан екен.

.

8.Базаралы әңгімесін бітіргенде, ол бір қызық ойын қысқа түйді.

10.Жалт қарасам, Шұға үйіне кетіп бара жатыр екен.

Дескриптор

1.Берілген мысалдардан мезгіл бағыныңқы сабақтас құрмалас сөйлемді таба алады.

2. Мезгіл бағыныңқылы сөйлемнің бағыныңқы сыңарының баяндауыштарының жасалу жолдарын біледі.

https://youtu.be/Qv0WdWT_wh8

Плакаттар, стикерлер, түрлі-түсті қағаздар, маркерлер

Қима қағаздар

Суреттер

Қосымша тапсырма

6-тапсырма 61 бет

Мәтінді түсініп оқыңыздар.

Мәтін мазмұны бойынша бір-біріңе сұрақ қоюға дайындалыңыздар

Мәтінді бөліктерге бөліңіздер.Әр бөліктегі негізгі ақпаратты үш сөйлеммен жазыңыздар.

Қазақ биолог-ғалымдары ойлап тапқан биологиялық препараттарды атап, олардың маңызын түсіндіріңіздер.