Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу. Мәндес теңдеулер.

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: 6.3А Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу

Мектеп: И.Журба атындағы жалпы мектеп

Күні:14.01.2019ж

Мұғалімнің есімі:

Сыныбы:

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу. Мәндес теңдеулер. Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеулерді шешу

Сабаққа негізделген оқу мақсаты(мақсаттары)

6.2.2.2

бір айнымалысы бар сызықтық теңдеудің, мәндес теңдеулердің анықтамаларын білу;

6.2.2.3

бір айнымалысы бар сызықтық теңдеулерді шешу;

Сабақ мақсаттары

Оқушылар:

• Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеудің анықтамасын біледі;

• Мәндес теңдеудің анықтамасын біледі;

• Бір айнымалысы бар теңдеуді шешудің алгоритмін біледі;

• Бір айнымалысы бар теңдеудің қасиеттерін біледі;

• Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеулерді шеше біледі.

Бағалау критерийі:

Оқушылар:

• Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеудің анықтамасын біледі;

• Мәндес теңдеудің анықтамасын біледі;

• Бір айнымалысы бар теңдеуді шешудің алгоритмін біледі;

• Бір айнымалысы бар теңдеудің қасиеттерін біледі;

• Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеулерді шеше біледі.

Тілдік мақсат

Оқушылар:

• сызықты теңдеудің анықтамасын және түрін, санды теңдіктердің қасиеттерін, модуль анықтамасын біледі;

• тепе-тең түрлендірулерді орындай отырып, теңдеулерді сызықты түрге келтіреді;

• теңдеулердің қасиеттерін айта алады;

• сызықты теңдеулердің коэффициенттерін нұсқай отырып, сызықты теңдеулерді сипаттайды;

• теңдеулердің қасиеттерін қолдана отырып, теңдеулердің шешіміне түсінік береді;

Құндылық

- Оқушылар өзара қарым-қатынаста адал және шынайы айқын;

- Өзгенің пікірін құрметтеу;

- Өз бетінше білім алу қабілеттерін дамыту;

Пәнаралық байланыс

Қазақ әдебиет

Алдыңғы білім

Амалдарды орындауда белгісіз компоненттерді табу ережелерін білу. Теңдеулерді шеше алу.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

(төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескерпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы

(5 минут)

Ұйымдастыру кезеңі:

«Мозайка» әдісі арқылы 4 топқа бөлінеді.

Үй тапсырмасын тексеру: Жұпта бір-бірінің дәптерлерін тексеру.

Түрлі – түсті қағаздар

Ортасы

(30 минут)

Жаңа сабақ

Геометриялық кескіндердің көмегімен оқушыларға теңдеу құруды ұсыныңыз.

Мысалы.

1.Егер Р=22 см болса, үшбұрыш қабырғаларын табыңыз.

2.Белгісіз бұрыштарды табыңыз:

Оқушылар теңдеу құра отырып теңдеуді шешеді.

Теңдеудің түбірі – айнымалының теңдеуді тура теңдікке айналдыратын мәнін атайды

Теңдеуді шешу дегеніміз – оның барлық түбірлерін табу немесе түбірлерінің жоқ екендігін дәлелдеу

Ал 5x = - 4; - 0.2x = 0; - x = - 6,5 теңдеулердің әрқайсысы ах=b түрінде жазыған, мұндағы а мен b кез-келген сандар, x – айнымалы.

Бірінші теңдеуде: a = 5, b = 4; екіншіде a = -0,2, b = 0; үшіншіде a = -1, b = -6,5. Мұндай теңдеулер сызықтық теңдеулер деп аталады.

Анықтама: ах=b (мұндағы х – айнымалы, а және b сандар) түрінде берілген теңдеуді бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу деп аталады.

а саны айнымалының коэффиценті, b санын бос мүше деп атайды.

Берілген теңдеуді шешу барысында теңдеуіміз мәндес теңдеуге түрленеді. Мысалы:3(x+2)=0; және 3x+6=0 теңдеулерінің түбірі -2 тең.

Анықтама: Түбірлері бірдей немесе түбірі болмайтын теңдеулер мәндес теңдеулер деп аталады

Енді берілген бір айнымалысы бар сызықтық теңдеуді ах=b түріне ықшамадау үшін теңдеудің мынадай қасиеттері пайдаланылады:

1-қасиет: Теңдеудегі қосылғыштың таңбасын қарама-қарсыға өзгертіп, оны теңдеудің бір жағынан екінші жағына көшіргенде теңдеу мәндес теңдеуге түрленеді.

2-қасиет: Теңдеудің екі жағында да нөлден өзге бірдей санға көбейткенде немесе бөлгенде мәндес теңдеуге түрленеді

Мысалы: 0.8x+14=2-1.6x

0.8x+1.6x=2-14 (1-қасиет бойынша)

2.4x= -12

x = -12/2.4 (2-қасиет бойынша)

x = - 5

Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеуді шешу алгоритмі:

1. Теңдеуді теңбе-тең түрлендіріп ықшамдау қажет;

2. Айнымалысы бар мүшелерді теңдеудің сол жағына, бос мүшелерді теңдеудің оң жағына жинақтау қажет;

3. Теңдеудегі ұқсас мүшелерді біріктіріп, теңдеуді ах=b түріне келтіру қажет;

4. Теңдеудің екі бөлігін де айнымалының коэффицентіне бөліп, теңдеудің х= түбірін табу қажет.

ах=b теңдеуді шешудің үш түрлі жағдайы бар:

1. Егер a≠0 болса, теңдеудің екі жағын да а-ға бөліп, х= теңдігін жазып, теңдеудің бір ғана түбірін табамыз, мысалы: 0.2x=6, x=30

2. Егер a=0; b≠0 болса, теңдеу 0х=b түріне келіп, х-тің ешкандай мәнінде теңдік тура болмайды. Мұндай жағдайда теңдеудің түбірі болмайды.

Мысал. 7х+3=7х+5, 7х-7х=5-3, 0∙ х=2. Теңдеудің түбірі болмайды.

3. Егер a=0; b=0 болса, теңдеу 0х=0 түріне келіп, х-тің кез-келген мәнінде теңдік тура болады. Мұндай жағдайда теңдеудің түбірі кез-келген сан болады, яғни түбірі шексіз көп.

тақта,

оқулық

Аяқталуы

(5 минут)

Бағалау (Түрлі – түсті стикерлер арқылы оқушыларды бағалау)

Стикерлер санына қарай бағалау жүргізу.

Кері байланыс («Басбармақ» әдісі бойынша)

Бақылаушы топ мүшелеоінің бағаларымен таныстырады.

Түрлі – түсті стикерлер

Бағалау парағы

Қосымша ақпараттар: Қайталау

Саралау – Сіз қандай тəсілмен

көбірек қолдау көрсетпексіз?

Сіз басқаларға қарағанда

қабілетті оқушыларға қандай

тапсырмалар бересіз?

Бағалау – Сіз

оқушылардың

материалды игеру

деңгейін қалай тексеруді

жоспарлап отырсыз?

Денсаулық жəне

қауіпсіздік техникасын

сақтау

Деңгейлік тапсырмалар. бағалау критерийлерін жетілдіру,

Оқушыларды терминдерді дұрыс қолдануға үйрету.

Стикер арқылы.

Басбармақ әдісі бойынша кері байланыс алу.

Бағалау парағы.

Өзін – өзі бағалау.

Критерийлерге тапсырма, дискрипторлар арқылы анықтау.

АКТ – ны тиімді пайдалану яғни 15

минуттан артық қолданбау.

2 минут уақытқа сергіту жасау.

Сабақ бойынша

рефлексия

Сабақ мақсаттары немесе оқу

мақсаттары шынайы,

қолжетімді болды ма?

Барлық оқушылар оқу

мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу

мақсатына жетпеген

болса, неліктен деп

ойлайсыз? Сабақта

саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақ кезеңдерінде

уақытты тиімді

пайдаландыңыз ба?

Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма жəне неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Жалпы бағалау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуы да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Сабақ барысында мен сынып немесе жекеленген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетін не білдім?